در این برنامه به نقش هاشمی رفسنجانی در مدیریت بحرانهای ایران در یک دهه اول پس از پیروزی انقلاب اسلامی پرداخته شده است

هاشمی رفسنجانی

 

مردم ایران و دوستداران انقلاب اسلامی یکی از شخصیتهای اثرگذار در جریان انقاب اسلامی و تحکیم و تثبیت جمهوری اسلامی ایران را از دست دادند. درگذشت ناگهانی آیت الله هاشمی رفسنجانی موجی از غم و اندوه ایجاد کرده است . هاشمی رفسنجانی همانطور که در جریان پیروزی انقلاب اسلامی از حلقه یاران نزدیک امام خمینی(ره) بنیانگذار انقلاب اسلامی بود پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیز امین و یار نزدیک رهبر کبیر انقلاب تا لحظه آخر حیات امام خمینی(ره) باقی ماند. او از پیش از انقلاب به مبارزی سرسخت، مرد تدبیر ، دور اندیش ، زیرک و عملگرا معروف بود. همین خصوصیات بود که از هاشمی رفسنجانی شخصیتی ویژه و بی همتا ساخته بود.حضرت آیت الله خامنه ای رهبر انقلاب اسلامی درپیامی به مناسبت درگذشت آیت الله هاشمی رفسنجانی فرمودند: «هوش وافر و صمیمیت کم‌نظیر او در آن سال‌ها، تکیه‌گاه مطمئنی برای همه کسانی که با وی همکار بودند به ویژه برای اینجانب به شمار می‌آید.» هاشمی رفسنجانی  در اوج مبارزات ضد رژیم شاه تا لحظه سقوط  شروع به تشکیلات سازی و نهاد سازی برای روزهای بعد از پیروزی انقلاب اسلامی  کرد. تشکیل رسمی جامعه روحانیت مبارز، تشکیل شورای انقلاب، اداره اعتصابات و راهپیمایی‌ها و حل مشکل سوخت در قالب هیأت اعزامی امام به مناطق نفتی و تشکیل ستاد استقبال و تأمین امنیت امام(ره) در بازگشت به وطن از جمله اقدامات هاشمی رفسنجانی و چند نفر دیگراز حلقه شاگردان و یاران نزدیک امام خمینی (ره) بود. از جمله ابتکار عملهای دیگرهاشمی رفسنجانی در جهت نهادسازی پس از پیروزی انقلاب اسلامی تشکیل حزب جمهوری اسلامی با اجازه امام خمینی (ره) با همراهی و مساعی شهید دکتر بهشتی اولین رئیس دستگاه قضایی کشور پس از پیروزی انقلاب اسلامی و حضرت آیت الله خامنه ای بود. انقلاب اسلامی ایران انقلابی با محوریت احیای ارزشهای انسانی و مذهبی با رهبری یک روحانی والامقام بود. به همین دلیل از همان روز پیروزی انقلاب مخالفتها و دشمنیها از سوی هر دو ابرقدرت شرق و غرب و وابستگانشان در داخل ایران با جمهوری اسلامی آغاز شد. آنها برای شکست انقلاب اسلامی ترور رهبران انقلاب را هدف قرار دادند. اولین هدف استاد مرتضی مطهری از نظریه پردازان انقلاب اسلامی و شاگرد امام خمینی(ره) بود. استاد مرتضی مطهری دو ماه و نیم پس از پیروزی انقلاب اسلامی  به دست یکی از عناصر گروهک مخالف انقلاب بنام گروه فرقان به شهادت رسید. دومین هدف این گروهک ضد انقلاب آیت الله هاشمی رفسنجانی بود.  

 

آیت الله هاشمی رفسنجانی ، آیت الله خامنه ای، مرحوم سید احمد خمینی 

 

  هنوز چهار ماه از پیروزی انقلاب اسلامی نگذشته بود که آیت الله هاشمی رفسنجانی  مورد سوء قصد و ترور قرار گرفت. هاشمی رفسنجانی در جریان این ترور مجروح شد.   مهمترین عامل نافرجام ماندن این ترور حساب شده مداخله به موقع و سریع سیده عفت مرعشی، همسر ایشان بود. امام خمینی (ره) به شکرانه سلامت او پیام تاریخی را صادر کرد که نشانگر عمق علاقه امام(ره) به هاشمی است. رهبر کبیر انقلاب اسلامی در پیام خود فرمودند: «جناب حجت‌الاسلام مجاهد متعهد هاشمی عزیز! مرحوم مدرس که به امر رضاخان ترور شد، از بیمارستان پیام داد به رضاخان بگویید من زنده هستم. مدرس حالا هم زنده است. مردان تاریخ تا آخر زنده هستند. بدخواهان بدانند هاشمی زنده است چون نهضت زنده است.» آیت الله مدرس از مبارزان بزرگ ضد نظام سلطه و پادشاهی بود که به دست رضا شاه پدر محمد رضا بارها مورد تهدید و ترور قرار گرفت و در نهایت تبعید و به دستور رضا شاه به شهادت رسید.  انتخاب آیت‌الله هاشمی رفسنجانی از سوی بنیانگذار انقلاب اسلامی(ره) جهت قرائت حکم نخست‌وزیری مرحوم بازرگان در کنار پیام امام به مناسبت سلامتی وی جایگاه ویژه ایشان نزد امام خمینی (ه) را مشخص ساخت..با وجود دشمنیهای داخلی و خارجی که با  انقلاب اسلامی می شد هدف اولیه رهبران انقلاب تحکیم و تثبیت نظام نوپای جمهوری اسلامی ایران بود . آیت الله هاشمی رفسنجانی در ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی مدتی سرپرستی وزارت کشور را به عهده داشتند. ایشان در جریان این مسئولیت یک ماموریت مهم را به سرانجام رساندو آن برگزاری اولین انتخابات ریاست جمهوری پس از سقوط نظام دو هزار و پانصد ساله شاهنشاهی بود.  هاشمی رفسنجانی   پس از آن به دلیل کاندیداتوری دراولین دوره مجلس شورای اسلامی از سرپرستی وزارت کشور استعفاد داد. با تشکیل اولین دوره مجلس شورای اسلامی هاشمی رفسنجانی به عنوان رئیس مجلس شورای اسلای انتخاب شد. اگر چه در سلسله مراتب قدرت در قانون اساسی جمهوری اسلامی ریاست مجلس حایگاه ویژه ای شاید نداشته باشد. اما نشستن هاشمی رفسنجانی با آن سابقه سیاسی و مبارزاتی و نزدیکی به رهبر کبیر انقلاب اسلامی  بر کرسی ریاست مجلس شان ویژه ای به ریاست مجلس داد. موافقت و مخلفت او با هر طرح ولایحه ای در رای نمایندگان موثر بود. به طوریکه در برخی رسانه ها از او به عنوان مرد شماره دو ایران پس از امام خمینی (ره) نام می بردند.

 

مرحوم بازرگان، امام خمینی (ره) آیت الله هاشمی رفسنجانی

 

  نقش آیت الله هاشمی رفسنجانی در روند تحکیم و تثبیت نظام نوپای جمهوری اسلامی ایران در مواجهه با بحرانها آشکار می شود. یکی از بزرگترین این بحرانها افشای خیانت بنی صدر اولین رئیس جمهوری ایران در شرایط بحرانی مواجهه  ایران با جنگ تحمیلی از سوی رژیم بعثی صدام بود. کشور در ابتدای سال 1981 وضعیت بسیار حساسی داشت. در این شرایط بحرانی هاشمی رفسنجانی با استفاده از اعتبار حقوقی و حقیقی خود ضمن تعدیل طرفین اختلاف، مسائل جاریه مملکتی را به طرق مختلف پیش می‌برد. بنی‌صدر پس از رسیدن به پست ریاست جمهوری بدون در نظر گرفتن مصلحت‌های نظام نوپای اسلامی، اختلافاتی را میان جریانهای مختلف درون نظام بوجود آورد. او برای تثبیت موقعیت خود و کنار زدن یاران امام خمینی (ره) به سازمان مجاهدین خلق نزدیک شد . تشکیلات شبه نظامی سازمان مجاهدین خلق مرکب از میلیشیای دختر و پسر دراختیار بنی‌صدر قرار گرفت. دیگر تردیدی در اهداف بنی صدر و خروج از اهداف انقلاب اسلامی وجود نداشت. در اولین واکنش به این رویکرد ضد انقلابی بنی صدر امام خمینی او را از فرماندهی کل قوا برکنار کرد و مجلس شورای اسلامی تحت ریاست هاشمی رفسنجانی رای به عدم کفایت سیاسی اولین رئیس جمهوری ایران داد. با برکناری بنی صدر سازمان مجاهدین خلق وارد فاز نظامی در مخالفت با انقلاب اسلامی شد. روند ترور و انفجار در کشور روبه صعود گذاشت . ترور آیت‌الله خامنه‌ای امام جمعه تهران ، انفجار دفتر مرکزی حزب جمهوری  و به شهادت رسیدن دکتر بهشتی رئیس دیوان عالی کشور به همراه 72 نفر از مقامات بلندپایه کشور، انفجاردفتر نخست‌وزیری و به شهادت رسیدن رئیس جمهور محمد علی رجایی و نخست وزیر محمد جواد باهنراز نمونه‌های مشخص هستند. در این دوران هاشمی با کمک یاران انقلاب مدیریت کشور را برای خروج از بحران به عهده گرفت.

Image Caption

 

   مقابله با تجاوز رژیم بعثی صدام جنگ را در راس امور کشور قرار داده بود. امام خمینی از ابتدای شروع جنگ هاشمی رفسنجانی را درگیر با این موضوع کرد و او را با حکمی به عضویت در شورای عالی دفاع منصوب  واز سوی این شورا هم به عنوان سخنگو انتخاب شد. در زمان بنی صدر اختلافات جدی میان نیروهای مسلح در چگونگی مقابله با تجاوز رژیم صدام وجود داشت این اختلافات با برکناری بنی صدر از ریاست جمهوری کاهش یافت . ولی اختلاف بر سر شیوه عملیات و اداره جنگ پس از چند عملیات دوباره سربرآورد. در این ایام جهت مقابله همه جانبه با شرایط به وجود آمده، آیت‌الله خامنه‌ای، رئیس جمهور وقت طی نامه‌ای به امام‌ خمینی (ره) فرمانده کل قوا درخواست نمود که کلیه امور مربوط به نیروهای مسلح به شخص واحدی محول گردد و در همین نامه قید کردند که شایسته‌ترین شخص برای این منظور آقای هاشمی رفسنجانی می‌باشند. امام هم آیت الله هاشمی رفسنجانی را با تمام اختیارات به عنوان جانشین فرمانده کل قوا منصوب فرمودند. او این بار به شکل رسمی فرماندهی جنگ و جانشینی فرماندهی کل قوا را برعهده گرفت و این مسئولیت تا پایان جنگ ادامه داشت. آیت الله هاشمی رفسنجانی با پذیرش مسئولیت فرماندهی جنگ مسئولیتی چندگانه برای اداره امور کشور پیدا کرد. او می بایست ا یک سو در مجلس شورای اسلامی  امور قانونگذاری کشور را با توجه به انواع مشکلات اقتثصادی و سیاسی  رسیدگی کند. از سوی دیگر می بایست امکانات کشور را با توجه به محدودیتهای شدید درآمدی  دولت در خدمت جنگ در آورد. پس از تشکیل ستاد پشتیبانی جنگ حضور آیت‌الله هاشمی در مسائل اجرایی کشور بویژه شناخت دقیق امکانات کشور بیشتر شد. با تدبیر آقای هاشمی رفسنجانی برای خنثی کردن توطئه اقتصادی دشمنان دو راه پیش رو قرار گرفت: اول: در مدت محدودی برای کاستن از خسارات ناشی از کاهش درآمدهای نفتی، نفت بیشتری صادر گردد. دوم: در جهت خودکفایی صنایع نظامی هرچه بیشتر تلاش شود. تنگناهای اقتصادی در آن موقع مسئولین را به صورت جدی به فکر سازندگی انداخت. اما گستردگی مشکلات و هزینه های بالای اداره جنگ کشور را در موقعیت حساسی قرار داده بود. در برنامه بعد درباره چگونگی پایان جنگ ، رحلت امام خمینی و چگونگی انتخاب حضرت ایت الله خامنه ای به رهبری نظام و پر کردن خلاء بزرگ فقدان امام خمینی  و نقش جدید هاشمی پس از پایان جنگ برای سازندگی کشور صحبت خواهیم کرد. 

 

 

.  

 

 

.  

22 جدی 1395, 12:46 کابل
Comments