• هنر در پرتو انقلاب اسلامی (7)
    هنر در پرتو انقلاب اسلامی (7)

در برنامه های پیشین به بررسی وجوهی از هنر انقلاب اسلامی پرداختیم که تا حدودی به آشنایی با این هنر کمک می کرد. اما یکی دیگر از ویژگیهای مهم هنر در دوران پس از انقلاب اسلامی ، رویکرد هنرمندان به مضامین دینی، معنویت و همچنین سنت های هنری گذشته بوده است .

شکوفا شدن هنر معنوی و دینی در ایران، مقارن با ظهور انقلاب اسلامی بود. فضای به وجود آمده در جامعه و در میان مردم و هنرمندان، موجب پیدا شدن موضوعاتی در تفکر معنوی هنر شد که پا به پای تحولات جامعه شکل می گرفت و بسط می یافت. متفکران عرصه هنر با موضوعاتی مانند تعریف مجدد هنر، نسبت هنر و دین، نسبت هنر و جامعه، سنت و مدرنیته در هنر، صورت و معنا در هنر و مسائلی مانند آن مواجه شدند و تلقی های متفاوت آنان، جریان های مختلف در فضای تفکر دینی هنر در ایران را به وجود آورد .
شاید بتوان گفت سیر هنر بعد از صفویه، از غربزدگی در صورت هنر آغاز شد و در دوره پهلوی به طور کامل از صورت و معنای ایرانی کنده و کاملاً غربزده شد. سیر هنر انقلاب اسلامی نیز دقیقاً از همین موضوع و از نفی غربزدگی در معنا آغاز شد.

بدیهی است که هنر انقلاب اسلامی باید در خدمت اهداف انقلاب اسلامی باشد. هدف جمهوری اسلامی، رسیدن به آرمان های اسلام و سعادت مادی و معنوی بشر بوده و هست. بنابراین دامنه حضور و توجه هنر انقلاب اسلامی به وسعت زندگی مادی و معنوی بشر بوده است. لذا در تمام سطوح اجتماع،در تمام بخش­های حکومت، اقتصاد، سیاست، ورزش، مذهب و هرجا که انسانی زندگی می ­کند، هنر انقلاب اسلامی می بایست برای بیدارسازی فطرت او برنامه­ ای داشته باشد. هرجا که مظلوم و محروم و مستضعفی وجود داشته باشد، هنر انقلاب اسلامی وظیفه دارد از حقوق او دفاع کرده و در برابر ظالم و مستکبر بایستد. در دیدگاه هنرمند انقلاب اسلامی، هرجا که ارزش­ها و حدود الهی وجود داشته و یا طرد شده باشد، هنر انقلاب اسلامی موظف است در آنجا به اقامه این حدود در قالب­های هنری اقدام کند. در واقع اسلام خواستار تشکیل حکومت اسلامی است تا انسانها بتوانند در سایه چنین حکومتی، به کمال معنوی و کمال الهی برسند. مهمترین هدف هنر انقلاب اسلامی هم، انسان­ سازی و به عبارت بهتر پیاده­ سازی فرایند پرورش انسان ،  به زبان هنر و در قالب­های هنری است .

مهمترین هدف هنر انقلاب اسلامی، انسان­ سازی است.

 

 هنر انقلاب اسلامی مفهومی است که گرچه در سال­های اخیر بسیار مورد توجه قرار گرفته و حتی روز، هفته و جشنی در سال به آن اختصاص داده شده ولی مهم ترین هدف آن ، کمک به  فرایند پرورش انسان است. از این منظر هنر انقلاب اسلامی ادامه دهنده راه انبیاء و حکمای الهی است .

 این هنر، هنری است که محصولات دیداری و شنیداری آن  توانایی آن را داشته باشد که انسان هایی شایسته  تربیت کند، او را در جهاد اکبر یاری کرده و سالکی (انسان رهرو) پرورش دهد که در انتهای مسیر خود به رؤیت جمال حق دست یابد. با این اوصاف، کسانی که در راه دستیابی به اهداف الهی خود، جانشان را فدا می کنند، همه این مراحل را گذرانده و بزرگترین هنرمندان جامعه محسوب می شوند.

امام خمینی ( قدس سره ) بنیانگذار انقلاب اسلامی در سی ام شهریور سال 1367 (21 سپتامبر 1988) در پیامی ضمن تجلیل از هنرمندان و خانواده شهداء، هنرمندان شهید را برترین هنرمندان تعریف کرده اند. در این پیام که به "منشور هنر انقلاب اسلامی" معروف است، هنرمند انقلاب اسلامی، رهروی دانسته شده که به شهود رسیده و اکنون قصد دارد آنچه را که رؤیت کرده، از طریق زیبایی های سمعی و بصری به دیگران منتقل کند. به عبارت دیگر مشتاقان فعالیت در عرصه هنر انقلاب اسلامی برای فهم و تحقق آنچه که علماء از هنر انتظار دارند یا باید سالک باشند و سال های زیادی را در مراقبه بگذرانند و یا مجاهد فی سبیل الله باشند.

 

سنت های هنری ایران، یک اصل مهم و یگانه دارند که بر اساس آن، هنرمند  برای رضایت نفس خود دست به ایجاد اثر هنری نمی زند. یک اثر هنری – چه دست ساخته ای تزئینی و چه بنایی باشکوه - می بایست مفهومی متعالی را به مخاطب گوشزد کند و از هوای نفس سازنده سخن نگوید. بر اساس این باور، اخلاص هنرمند و جلب رضایت الهی، مهمترین اصل در کار هنری است و همین اخلاص بخش عمده ای از ضعف ها را پوشش داده و بر مخاطب تأثیر خواهد گذاشت. در موارد بسیاری می بینیم که هنرمندان ایرانی در گذشته، حتی نام خود را در پایان یا کنار اثر ذکر نمی کردند و می گفتند که آنچه انجام داده اند تنها برای رضایت خداوند بوده است.

در جمع بندی اهداف هنر انقلاب اسلامی هم باید گفت که هنرمند انقلابی نمی تواند مطابق میل و خواست دل خویش دست به تولید و ایجاد یک اثر هنری بزند چرا که در این صورت از هوای نفس  تبعیت کرده است. اثری هم  که به این صورت تولید می شود، تأثیری بر جا نمی گذارد. در این ساختار آفرینش اثر هنری ، مرز باریکی وجود دارد که هنرمند انقلاب اسلامی باید آن را به خوبی شناخته و ظرافت و باریکی آن را لمس نماید و هر آن مراقبت و توجّه خود را معطوف به حفظ این مرز کند. زیرا اگر این مرز را زیر پا گذاشته و حتی ماه ها و سال ها عمر خود را صرف تولید اثری کند که رضایت نفسش در آنست ، قطعاً تأثیر ماندگاری نخواهد داشت و شاید نتوان آن را هنر اسلامی دانست ..

 

 

 

------------------------------------------------------------

 

Tags

19 دلو 1396, 17:46 کابل
Comments