امام حسن عسکری(ع): "ما پناه کسانی هستیم که به ما پناهنده شوند و نور و روشنایی برای کسانی هستیم که از ما بینش و آگاهی بخواهند. کسی که ما ( اهل بیت پیامبر ) را دوست بدارد؛ در مراتب عالی بهشت با ما خواهد بود."

امامت  در اندیشه اسلام، تداوم بخش رسالت پیامبر(ص) است. بدون شک تاسی به این جریان بالنده، امت اسلام را از آسیبها و تهدیدها مصون می دارد و امور آنان را سامان می بخشد. لذا خداوند به اقتضای حکمت خویش و نیاز انسانها به رهبری، امامان را به عنوان حجتهای خود در زمین قرار داده است.

«حجت» در لغت به معنای دلیل و برهان است.

قرآن، عقل، پیامبران و جانشینان آنها همچنین عالمان و هدایت کنندگان از حجتهای خداوند بر مردم به شمار می آیند.

حضرت علی (ع) می فرماید:

"زمین از حجت خدا تهی نمی ماند، یا آشکار و شناخته شده است و یا از دیده ها پنهان است. راز الهی به آنها سپرده شده و هرکه در پناه آنان باشد؛ در مسیر حق قرار گرفته است. آنها مخزن علم خدا ... ونگهبان دین او هستند و چون کوهی افراشته، اسلام به وجود آنان راست و استوار می شود ..."

سال 232 هجری قمری درچنین روزی در شهر مدینه، حضرت امام حسن عسکری(ع) دیده به جهان گشود.

آن حضرت در کودکی به اجبار خلفای عباسی به همراه پدرش امام هادی (ع) مدینه را ترک کرد و در شهر سامرا مرکز حکومت عباسیان در آن زمان اقامت گزید.

آن حضرت گرچه 28 سال بیشتر زندگی نکرد، اما گنجینه ای گرانبها از معارف و علوم اسلامی را از خود به یادگار گذاشت.

در شرح خصوصیات امام حسن عسکری (ع ) گفته شده است که ایشان از سیمایی پر از مهر و عطوفت همراه با جذبه برخوردار بود، بطوری که دیدار آن حضرت، افراد را تحت تاثیر قرار می داد.

در تاریخ از اشخاصی نام برده شده که درابتدا به دلیل ناآگاهی، از امام دوری می جستند  اما دراثر ملاقات با آن حضرت، متحول شده و در زمره دوستداران واقعی ایشان قرار می گرفتند. ازجمله، داستان دو تن از شرورترین ماموران شکنجۀ آن حضرت در زندان است.

دوران امامت امام حسن عسکری (ع) حدود 6 سال بود که امام بیشتر آن را در تبعید و زندان گذراند.

آن حضرت با سه خلیفه عباسی به نام های  مُعتز ، مُهتدی و مُعتمد، هم عصر بود.

در آن دوران که خفقان و استبداد عباسیان بسیار شدید بود، امام حسن عسکری (ع) کمتر امکان می یافت تا جلسات درس و بحث تشکیل دهد و به سختی می توانست مستقیما با توده های مردم و یا جویندگان دانش و معرفت، ارتباط برقرار کند.

از این رو آن حضرت به روشهای گوناگون بویژه از طریق نامه ها و مکاتبات، آموزه ها و مفاهیم دین را برای مردم تبیین می کرد.

«علی بن محمد مالکی»، مشهور به «ابن صباغ» که از دانشمندان بزرگ اسلامی است؛ دربارۀ امام حسن عسکری (ع) چنین می گوید:

"یگانه عصر خویش بود و کسی را یارای برابری با او نبود. او بر مَرکب دانش نشسته و با تدبیر خود، گره ها و مشکلات مردم را یکایک می گشود. همچنین با اندیشۀ نیرومند خود، حقایق را آشکار می کرد."

مورّخان، اتفاق نظر دارند که امام حسن عسکری (ع) گنجینه عظیم علم و معرفت و داناترین فرد زمان خویش بوده است.

آن امام در عرصه های مختلف علمی اعم از عقلی و نقلی، یگانه روزگار خود به شمار می رفت.

دوران امامت امام حسن عسکری (ع) از نا آرام ترین دوره های حکومت عباسیان بود؛ بی لیاقتی خلفا و کشمکش بین درباریان، نارضایتی مردم و قیام های پی در پی و گسترش اندیشه های انحرافی، از عوامل نابسامانی های سیاسی و اجتماعی درآن زمان به شمار می رفت.

فرمانروایان مردم را استثمار می کردند و با اموال مردم ، کاخهای مجلل و باشکوه می ساختند و به فلاکت و بدبختی مردم توجهی نداشتند.

امام حسن عسکری(ع) علیرغم محدودیتهای شدید از جانب حکومت، ناملایم بودن اوضاع اجتماعی و کوتاهی دوران امامت، موفق به تربیت شاگردان برجسته ای شد که هریک سهم قابل توجهی در نشر و گسترش فرهنگ و معارف ناب اسلام داشتند.

تعداد شاگردان آن حضرت را بیش از صد نفر ذکر کرده اند که درمیان آنان چهره های شاخصی به چشم می خورد.

در زمان ایشان، شهرها و مناطقی مانند: کوفه، بغداد، نیشابور، قم، خراسان، یمن، ری، آذربایجان و سامراء، از پایگاههای مهم شیعیان محسوب می شدند.

آن حضرت برای گسترش فرهنگ تشیع و توسعه علم و دانش، نامه هایی را به مردم آن شهرها نوشته است، مانند نامه های آن حضرت به شیعیان شهرهای قم و نیشابور که متن آنها در منابع تاریخی موجود است.

امام حسن عسکری (ع) کتابهایی را نیز برای توسعه علم و پاسداری از مرزهای اعتقادی اسلام به نگارش درآورده است.

از جملۀ آنها تفسیری از بخشهایی از قرآن است. کتاب دیگر آن حضرت، مشتمل بر احکام و مسائل حلال و حرام است. آن حضرت همواره از نویسندگان و پدید آورندگان آثار فکری که موجب توسعه علم و دانش و رشد آگاهی در جامعه می شد؛ تقدیر می کرد.

نکته مهم در زندگی امام حسن عسکری (ع)، تولد فرزند ایشان است.

این خبر به مردم رسیده بود که آن که جهان را از یوغ ظلم و بیداد رهایی می بخشد فرزند امام حسن عسکری (ع) است. او همان نجات بخش عالم بشریت است که با قیامش بساط ستم و بیداد را از جهان برمی چیند.

لذا خلفای عباسی نگران به دنیا آمدن فرزند امام حسن عسکری (ع) بودند.

آنان احادیثی در رابطه با تولد منجی عالم  و نجات جهان به دست ایشان شنیده بودند. این حدیث که جانشینان پیامبر (ص)، دوازده نفر خواهند بود و همۀ آن ها هم از قریش هستند؛ در منابع اهل سنت، بسیار آمده است.

همچنین تعبیراتی نیز درباره این که «مهدی» از قریش یا «مهدی» از فرزندان فاطمه است؛  در منابع معتبر حدیثی اهل سنت بیان شده است.

لذا حُکام بنی عباس، امام حسن عسکری (ع) را با وسواس بیشتری کنترل می کردند، چرا که آنان به خوبی دریافته بودند که امام حسن عسکری(ع) یازدهمین آنان از جانشینان پیامبر (ص) است و آن پیش بینی نزدیک است که محقق شود.

این سخت گیری ها تا به آن حد رسید که امام حسن عسکری (ع) مجبور شد طبق برنامه ای معین روزهایی خاص از هفته در مقر حکومت عباسیان حضور یابد و یا در زندان عباسیان به سر برد. اما علیرغم تلاشهای گسترده عباسیان، ارادۀ خداوند براین تعلق گرفت که حضرت مهدی (عج) فرزند امام حسن عسکری (ع ) پا به عرصه وجود بگذارد.

امام حسن عسکری(ع) ولادت امام مهدی (عج) را مخفی نگه می داشت.

بی تردید  اگر دشمنان، ازتولد ایشان مطلع می شدند؛ ممکن بود که تصمیم به قتل و نابودی او بگیرند.

با این حال، امام حسن عسکری(ع) خواص و افراد مورد اطمینان را از این تولد آگاه ساخت و فرزند خود را به بعضی از آنها نشان داد تا مردم پس از شهادت ایشان در شناخت امام زمان خود، دچار سرگردانی و حیرت نشوند.

به همین جهت بود که پس از شهادت امام حسن عسکری، یاران حضرت اتفاق نظر داشتند که او فرزندی را به عنوان جانشین تعیین کرده که امام بعدی است.

از دیگر قدامات حساب شدۀ امام حسن عسکری (ع)، آماده کردن اذهان مردم برای دوران غیبت بود؛ زیرا غیبت امام زمان(عج) امری غیرعادی بود که به آماده سازی قبلی نیاز داشت؛ تا آن زمان پیروان و دوستداران مکتب اهل بیت، به شکل حضوری نزد امامان می رفتند و مسائل و مشکلات فردی و اجتماعی خود را با آن بزرگواران درمیان می گذاشتند.

به این ترتیب، مردم به ارتباط مستقیم با امامان عادت کرده بودند.اما اکنون شرایط به گونه ای پیش می رفت که مردم نمی توانستند با امام زنده و حاضر، دسترسی و ارتباط مستقیم داشته باشند.

امام حسن عسکری (ع) باید جامعه را برای شرایط و اوضاع دوران غیبت آماده می کرد. غیبتی که به حسب ظاهر دربرگیرنده جدایی مردم از امام و عدم امکان ارتباط آنها با امام بود.

به همین منظور، امام یارانی را تربیت کرد که مسئولیتهای مربوط به دوران غیبت را بر دوش گیرند.

امام حسن عسکری (ع) به شیوه های مختلف، مردم را تشویق می کرد که در زمان غیبت، به دانشمندان و فقیهان و راویان حدیثی که در مکتب امامان تربیت شده بودند؛ رجوع کرده و آموزه های دینی خود را از آنان فرا گیرند.

این حدیث معروف که از امام حسن عسکری(ع) نقل شده، شاهدی بر این سخن است. امام فرمود:

"پس هرکس از فقیهان که خویشتندار و دارای صیانت نفس بوده و نگاهبان دین خود باشد و با هوای نفس خود مخالفت نماید و مطیع فرمان مولایش باشد، بر عوام است که از او تقلید و پیروی نمایند."

از ویژگی های امام حسن عسکری (ع)، تسلیم نشدن آن حضرت درمقابل حاکمان ظالم و خودکامه و ارادۀ خلل ناپذیر آن امام در دفاع از اندیشه ها و معارف ناب اسلامی بود.

معتمد عباسی به نفوذ معنوی و علمی امام حسن عسکری (ع) در جامعه واقف بود.

او می دید که اقشار مختلف مردم، آن نواده عزیز پیامبر را بر دیگران مقدم می دارند.

وی احساس کرد که ادامه فعالیتهای آن حضرت، منجر به تضعیف پایه های حکومت ظالمانه اش خواهد شد. از این رو، تصمیم گرفت که وجود گرامی امام عسکری (ع) را از سر راه خود بردارد. هنگامی که این خورشید تابناک هدایت و امامت از جهان رخت بربست،  28  سال بیشتر سن نداشت.

از آن حضرت فرزندی گرانمایه به یادگار ماند که رهایی بخش عالم و حجت الهی بر روی زمین است.

همان شخصیتی  که روزی ظهور کرده و جهان را پر از عدل و داد خواهد کرد.

116/110

بیشتر بخوانید:

قم؛ عزاداری سالروز شهادت امام حسن عسکری(ع)+ ویدئو

تسلیت سالروز شهادت امام حسن عسکری علیه السلام

 

کلیدواژه

۰۶ دی ۱۳۹۶, ۰۸:۱۴ تهران
کامنت