• ایران چهل سال پس از پیروزی نهضت اسلامی؛ انقلاب علمی در ایران

پارس‌تودی- ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی و به‌خصوص در دو دهه گذشته، روند پرشتابی را در جهت دستیابی به علوم و دانش نوین آغاز کرده است.

در همین خصوص سرمایه‌ گذاری‌های جدی بر روی فناوری راهبردی مانند سلول‌های بنیادی، انرژی‏‌های‌نو، زیست فناوری، فناوری میکرو الکترونیک، هوا فضا، فناوری نانو، طب ایرانی، گیاهان دارویی و سایر علوم  انجام داده که در نهایت به بالندگی ایران در این عرصه‌ها منجر شده و امروز نام ایران در بسیاری از علوم راهبردی در کنار کشورهای برتر جهان قرار گرفته است.

از زمان اجرای برنامه سوم توسعه، ایران وارد موج دوم توسعه علم، فناوری و نوآوری شد. در این راستا؛ تلاش‌­های مداومی جهت توسعه زیرساخت‌­هایی نظیر مدارس و دانشگاه­ها، آزمایشگاه­ها، پارک­های علم و فناوری و مراکز رشد انجام شده است.

به نحوی که تعداد پارک­های علم و فناوری در ایران در اکتبر سال ۲۰۱۶، به ۳۹ پارک رسید در حالی که در سال ۲۰۰۲ تنها یک پارک علم و فناوری در ایران به ثبت رسیده بود.

این جهش‌ها و توسعه در عرصه‌های علمی حاکی از ظرفیت‌های بزرگ در زمینه رشد و توسعه در ایران است.

بر اساس گزارش اخیر مؤسسه نیچر ایندکس که در 24 ژانویه 2018 انتشار یافته است، جمهوری اسلامی ایران در دهه گذشته با 22 درصد نرخ رشد سالانه در مقایسه با سایر کشورهای جهان، بزرگترین جهش علمی را در حوزه‌‏های علوم و فنی مهندسی داشته و مقام نخست را در حوزه‌های علوم و فنی و مهندسی در سطح جهان کسب کرده است.

نموداری از سرعت جهش علمی ایران

 

دکتر دهقانی، سرپرست پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC) در این زمینه می‌گوید: انقلاب اسلامی مبدا تحولات اجتماعیِ زیادی در ایران شد.

روند تولید علم ایران بر اساس داده‌های آماری پایگاه استنادی بسیار سریع بوده است. تعداد مدارک ثبت شده از حدود 500  مدرک در ابتدای پیروزی انقلاب به بیش از 47 هزار مدرک در سال گذشته رسیده است.

ایران در ابتدای پیروزی انقلاب  با سهم و مشارکت 0.095 درصد در تولید علم دنیا در رتبه 43 دنیا قرارداشت و اکنون با میزان مشارکت حدود 1.9 درصد در جایگاه 16 دنیا قرار گرفته است.

 "آندره یفستراتوف"، کارشناس امور خاورمیانه روسیه با اشاره به دستاوردها و پیشرفت‌های فناوری جمهوری اسلامی ایران در سال‌های اخیر می‌گوید: ایران در مکان نخست دستاوردهای علمی جهان اسلام قرار دارد.

"یفستراتوف"، همچنین به مشارکت محققان ایرانی در اجرای طرح گسترده انرژی گرما هسته‌ای در خارج از ایران اشاره دارد و می‌نویسد: این پیشرفت‌ها نشان می‌دهند که محققان ایرانی در میان پیشگامان بسیاری از زمینه‌های علمی در سطح جهان قرار دارند. 

این جهش‌ها و توسعه در عرصه‌های علمی حاکی از ظرفیت‌های بزرگ در زمینه رشد و توسعه در ایران است.

هم‌اکنون در ایران نزدیک به 100 مرکز تحقیقاتی در تولید سلول‌های بنیادی، سلول‌های کبدی، تولید غضروف، مداوای سرطان و درمان ناهنجاری های استخوان فعال هستند. پژوهشکده رویان نیز به عنوان مرکزی علمی و شناخته شده در جهان در تولید علم و تکنولوژی‌های کمک کننده باروری، سلول‌های بنیادی جنینی، ترمیم چشم، تولید نای مصنوعی  دست آورهای مهمی داشته است.

 

همچنین رتبه ایران در زمینه پیوند اعضای بدن در جهان تک رقمی است.  بیش از 80 مرکز پیوند اعضا چون قلب، کلیه، کبد، مغز استخوان، ریه و غیره در ایران فعال هستند.

دکتر توفیقی استاد تمام دانشگاه تربیت مدرس در این زمینه می گوید: ایران در زمینه زیرساخت های پژوهشی، توسعه پیدا کره و به جایگاه اول منطقه از نظر تولیدات علمی دست یافته است و در دنیا هم جزو کشورهای دارای بیشترین شیب رشد علمی قرار دارد.

کسب موفقیت در عرصه انرژی هسته‌ای، نانوتکنولوژی، و علوم هوا و فضا و پرتاپ ماهواری، از جمله موفقیت‌های علمی و تحقیقاتی ایران در سال‌های اخیر به شمار می روند.

ایران نهمین کشوری است که توانست در دنیا ماهواره به فضا پرتاب کند. این مهم، در ۱۰ ساله نخست فعالیت‌های سازمان فضایی اتفاق افتاد که نشان دهنده اقتدار دانشمندان و متخصصان ایرانی است.

موفقیت در عرصه انرژی هسته‌ای، نانوتکنولوژی، و علوم هوا و فضا و پرتاپ ماهواری، از جمله  موفقیت‌های علمی و تحقیقاتی ایران در سال‌های اخیر به شمار می‌روند.

رشد پیوسته در عرصه‌های علمی با بومی سازی دانش و علوم و استفاده از ظرفیت‌های بزرگ در زمینه رشد و توسعه در ایران همراه بوده است. 

بر اساس گزارش سازمان کنفرانس توسعه و تجارت سازمان ملل ایران در دهه‌های اخیر، تلاش‌­های قابل توجهی در راستای تقویت آموزش، به ویژه در حوزه­‌های علوم پایه و فنی و مهندسی و حوزه­ های مرتبط با آن انجام داده است.

تولید علم و تعداد مدارک ثبت شده در این مدت بیش از 90 برابر و نیز مشارکت ایران در سطح بین‌المللی در تولید علم در این مدت 20 برابر شده است.   

در این راستا سیاست‌های کلان علم و فناوری ابلاغی توسط مقام معظم رهبری محورهای با اهمیتی را مورد تاکید قرار داده است. از جمله این محورها کسب مرجعیت علمی و فناوری در جهان، تقویت دیپلماسی علمی و مشارکت علمی با دنیا و تبدیل علم به ثروت و قدرت با حفظ ارزش‌های اسلامی است.

اکنون می‌توان ادعا کرد خودباوری به عنوان یکی از شعارهای مهم انقلاب اسلامی تحقق پیدا کرده است اما پیشرفت‌ها و دستاوردها باید حفظ شود سرمایه‌گذاری‌ها در علم و فناوری باید افزایش یافته و انگیزه‌ها تقویت شود.

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای رهبر معظم انقلاب اسلامی  در بیاناتی در دیدار صدها نفر از نخبگان جوان و استعدادهای برتر علمی، (مهر 1396)، با استناد به ظرفیت‌های فوق‌العاده‌ی کشور، بستر پیشرفت علمی و فناوری را مهیا دانستند و خاطرنشان کردند: کشور ما با وجود سابقه‌ی درخشان در زمینه‌ی علم، متأسفانه در دوران سلطه‌ی بیگانگان از قافله‌ی علم عقب افتاد که باید این عقب‌افتادگی جبران شود.

ایشان  تصریح کردند:  نباید به این حد از پیشرفت قانع بود، زیرا تا رسیدن به نقطه‌ی مطلوب فاصله‌ی زیادی داریم.

*** تهیه شده در گروه ایران اداره کل خبر و تفسیر برون مرزی

137/120

بیشتر بخوانید

ایران، چهل سال پس از پیروزی انقلاب؛ پایبندی نسل‌ها به آرمان‌های انقلاب

ایران چهل سال پس از پیروزی انقلاب؛ روحیه خود باوری و خلاقیت برغم تلاش دشمنان برای مایوس‌کردن مردم

ایران چهل سال پس از پیروزی انقلاب؛ نقش‌آفرینی ایران در عرصه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی برای حفظ صلح و امنیت

۲۳ مرداد ۱۳۹۷, ۰۷:۵۱ تهران
کامنت