• ایران چهل سال پس از پیروزی انقلاب؛ نقش کلیدی ایران در تامین انرژی

پارس تودی- از پیروزی انقلاب اسلامی چهل سال می گذرد؛ همه این سال ها برای ملت ایران، دورانی حساس و مهم بوده است، در واقع این سال‌ها با تجربه‌های بزرگی همراه بوده است.

در عین حال از این دوران می بایست بعنوان سال های مستحکم تر شدن پایه های انقلاب و ارتقای جایگاه ایران در عرصه های منطقه ای و بین المللی نام برد.

نظام سلطه جهانی طی چهار دهه گذشته برای براندازی نظام جمهوری اسلامی  توطئه‌های بسیاری را طراحی و آن ها را یکی پس از دیگری به مرحله اجرا درآورد.

یکی از این توطئه‌ها، منزوی کردن ایران بوده است که همچنان نیز از سوی آمریکا دنبال می شود.

در ژئواکونومیک خاورمیانه، اقتصاد انرژی به‌خصوص صنعت گاز یکی از عوامل کلیدی و تعیین‌کننده محسوب می شود.

بر اساس مطالعات انجام شده توسط مجمع کشورهای صادر‌کننده گاز، در ۲۵ سال آینده نیمی از مصرف انرژی در دنیا توسط گاز طبیعی تامین خواهد شد.

با توجه به رشد مصرف انرژی، میزان تقاضا برای گاز طبیعی در این بازه زمانی مجموعا ۵۰ درصد رشد خواهد داشت.

عمده این رشد تقاضا، برای تولید برق و در کشورهای چین، هند و منطقه خاورمیانه اتفاق خواهد افتاد.

مطالعات در زمینه ذخایر انرژی جهان نشان می دهد کشورهای عضو مجمع صادر‌ کنندگان گاز ۴۰ درصد از بازار گاز دنیا را در اختیار دارند.

پیش‌بینی می‌شود که این نسبت در ۲۵ سال آینده ثابت باقی بماند. صادرات گاز در همین مدت ۶۰ درصد افزایش خواهد داشت که بیش از دو سوم آن از طریق خطوط لوله و بقیه آن به‌صورت LNG خواهد بود.

در حال حاضر روسیه مهم‌ترین بازیگر صادرات گاز از طریق خط لوله و قطر مهم‌ترین بازیگر صادرات LNG است.

پیش‌بینی می‌شود که از سال ۲۰۲۰ ایران نیز در کنار این دو کشور نقش تعیین‌کننده در هر دو حوزه انتقال گاز داشته باشد. عمده مقاصد صادرات گاز، اروپا، چین و هند خواهند بود و هر سه مصرف کننده بزرگ انرژی  در سال‌های آینده نیاز به منابع گازی منطقه  دارند.

مطابق  همین  مطالعات؛ ایران دارای بزرگترین ذخایر جهان به لحاظ مجموع منابع نفت و گاز است.

مسیر ایران، امن ترین روش انتقال گاز به آسیای مرکزی

در حال حاضر طرح های زیادی برای انتقال گاز منطقه آسیای مرکزی به بازارهای اروپا در دستور کار قرار دارد که بهترین و به صرفه ترین  و امن ترین مسیر انتقال آن از داخل خاک ایران می گذرد.

علاوه بر آسیای مرکزی، ذخایر بزرگ گازی نیز در خلیج فارس قرار گرفته که برای انتقال آنها به بازارهای مصرف، بهترین مسیر از ایران  می گذرد.

 موقعیت ها و ظرفیت هایی نظیر منطقه ویژه اقتصادی پارس جنوبی  در کنار سواحل خلیج فارس، با دسترسی های  فرامنطقه ای، ایران را به یکی از کانون های  اقتصادی وانتقال دهنده انرژی تبدیل کرده است.

سواحل مکران نیز با اشراف کامل بر دریای عمان و اقیانوس هند و واقع شدن در مسیر تنگه بسیار مهم و استراتژیک هرمز، از دیگر موقعیت های ایران در این زمینه محسوب می شود.

سرمایه گذاری در این مناطق مورد توجه کشورهایی مثل هند و چین بعنوان مصرف کنندگان بزرگ انرژی در جهان قرار گرفته است.

سواحل ایران در گستره آب های خلیج فارس و دریای عمان و در شمال نیز در طول خط ساحلی دریای خزر به منابع تامین انرژی متصل است. این موقعیت ممتاز امکان ایجاد زیر ساخت ها و تاسیسات تولید و انتقال انرژی و حتی سرمایه گذاری مطمئن و سازگار با محیط زیست در انرژی های نو نظیر انرژی هسته ای را فراهم کرده است.

«اوربانراسناک» دبیرکل منشور انرژی می گوید:

"جمهوری اسلامی ایران می تواند در حوزه نفت، گاز، برق و میزبانی نشست های مختلف منشور و همکاری در تدوین قواعد انرژی در صحنه معادلات انرژی جهانی نقش فعالی ایفا کند."

قرار گرفتن تولیدکنندگان بزرگ نفت و گاز در منطقه و وجود بازار گسترده مصرف انرژی، در مجموع شرایط مناسبی ایجاد کرده تا ایران به محور ترانزیت نفت و گاز در منطقه تبدیل شود.

سه ویژگی مهم ایران برای انتقال منابع انرژی به سایر کشورها

ویژگی مهم ایران موقعیت منحصر به فرد جغرافیایی ایران است که به‌عنوان پل ارتباطی بین شرق و غرب و شمال و جنوب نقش کلیدی در زمینه انتقال و ترانزیت انرژی بین کشور‌های تولید‌کننده و مصرف‌کننده ایفا نقش می کند.

مسئله مهم دیگر امنیت و ثبات ایران است که این عامل نقشی حیاتی در تامین انرژی کشورهای مصرف‌کننده دارد.

اهمیت این مورد موقعی برجسته‌تر خواهد شد که در نظر داشته باشیم شرایط امنیتی و ثبات سیاسی در بسیاری از کشورهای تولید‌کننده عمده انرژی در خاورمیانه مهم‌ترین ریسک و دغدغه مصرف‌کنندگان بزرگ همانند چین است.

در میان عرضه‌کنندگان عمده انرژی در دنیا کمتر کشوری است که هر سه خصوصیت فوق را در کنار هم داشته باشد و از این لحاظ شرایط ایران استثنایی است.

 در سال های اخیر  تحولات دیپلماتیک و ژئواستراتژیک در عرصه بین‌المللی و به خصوص در غرب  آسیا، نقش منطقه‌ای و جهانی ایران را پررنگ‌تر  کرده و موجب اعتراف روزافزون کارشناسان به این واقعیت شده است.

اندیشکده های اروپایی از جمله «مرکز تحقیقی مطالعات اروپای شرقی» در دانشگاه «برمن» آلمان، «انجمن مطالعات اروپای شرقی» آلمان و «مرکز مطالعات امنیتی» سوئیس در این زمینه گزارش هایی را با محوریت اهمیت ایران برای کشورهای حوزه قفقاز و زمینه‌های همکاری میان این دو منتشر کرده اند.

آن‌ها تصریح می‌کنند که اگرچه با آغاز ریاست‌جمهوری «دونالد ترامپ» در آمریکا، سرنوشت توافق هسته‌ای با ایران در هاله‌ای ابهام فرو رفت؛ اما نقش ایران همچنان مهم و راهبردی است و پروژه‌های مهم زیرساختی در منطقه را تحت تأثیر خود قرار داده است.

«حامد کاظم‌زاده» محقق ارشد «مرکز مطالعات اروپای شرقی» دانشگاه «ورشو» لهستان طی گزارشی تحتعنوان «ایران و همکاری‌ها در قفقاز جنوبی در زمینه انرژی  می نویسد:

"پس از فروپاشی شوروی، نقش ایران به عنوان پلی میان دو منطقه اصلی تولیدکننده انرژی در دنیا یعنی دریای مازندران و خلیج فارس بسیار حیاتی بوده است."

کاظم‌زاده اشاره می‌کند که ۷۰ درصد از ذخیره نفت و گاز جهان در منطقه میان دریای مازندران و خلیج فارس قرار دارد و ایران تنها پل زمینی میان این دو پهنه آبی است.

این نویسنده، ذخایر بزرگ نفت و گاز، موقعیت جغرافیایی استراتژیک، و نزدیکی به کشورهای صادرکننده و مصرف‌کننده انرژی را از دلایل اهمیت ایران در معادلات انرژی منطقه و به خصوص تأمین بخش مهمی از انرژی مورد نیاز اروپا می‌داند و می افزاید:

"بنابراین مدل چارچوب همکاری منطقه‌ای «۱+۳+۳»، همکاری منطقه‌ای میان سه کشور قفقازی [ارمنستان، آذربایجان و گرجستان]، سه قدرت منطقه‌ای (روسیه، ترکیه و ایران)، و اتحادیه اروپا را تضمین و انرژی، کشورهای تولیدکننده، انتقال‌دهنده و مصرف‌کننده خود را به هم متصل می‌کند."

ایران در این حلقه اتصال می‌تواند ساده‌ترین راه را مقابل پای کشورهایی بگذارد که می‌خواهند از دریای خزر به خلیج فارس متصل شوند یا برعکس.

کاظم‌زاده تصریح می‌کند که مطمئناً نقش ایران به عنوان تأمین‌کننده منابع انرژی اتحادیه اروپا غیرقابل‌حذف و تصور آینده انرژی اروپا بدون ایران غیرممکن است.

در همین راستا، امضای یادداشت‌های تفاهم توسط ایران با اتریش، ایتالیا، بلغارستان، یونان و مجارستان، نشان‌دهنده اشتیاق مصرف‌کنندگان اروپایی انرژی به  پروژه‌های انتقال انرژی از دریای مازندران و قفقاز به اروپاست.

«یانا زابانووا» تحلیلگر سابق «مؤسسه امور بین‌المللی و امنیتی» آلمان معتقد است:

"این مسیرها می‌تواند ایران را به کشوری واسط برای حمل‌ونقل کالا میان آسیای جنوبی و اروپا تبدیل کند."

زابانووا تأکید می‌کند که ارمنستان و آذربایجان هر یک به دلایل خود مشتاق هستند تا از طریق زمینی به ایران متصل شوند و تهران نیز از این ارتباط سود زیادی خواهد برد.

مسیر پیشنهادی ارمنستان، ایران را به دریای سیاه و جنوب اروپا متصل می‌کند و مسیر مدنظر آذربایجان، ایران را به شمال اروپا وصل می‌نماید.

«دیوید جیجلاوا» کارشناس اندیشکده «ژئوول ریسرچ» گرجستان نیز می گوید:

"ایران به عنوان کشوری ۸۰ میلیون نفری با اقتصادی در جایگاه هجدهم دنیا و با برخورداری از ذخایر سرشار نفت و گاز، به عنوان گزینه‌ای برای ایجاد تنوع در منابع انرژی گرجستان، بازاری برای صادرات از این کشور قفقاز جنوبی است."

بی تردید تـنـوع جـمعیتی، برخورداری از منابع مهم انرژی دنیا و بسیاری از مواهب طـبـیـعی، هوشمندی بالای مردم، وجود پیوند عمیق میان دولت و مردم، سطح مشارکت بالای مـردم در تـصـمـیـم گیری و انتخابات و موقعیت جغرافیایی بسیار حساس ایران از جمله مـؤلفـه هـای قـدرت و جایگاه ایران است که نقش ایران را در عرصه های مـخـتـلف و حـسـاس نظیر تامین انرژی در جهان برجسته و انکار ناپذیر کرده اسـت و قدرت های جهانی نیز از آن وحشت دارند.

از دیـدگـاه رهـبـر معظم انقلاب، با چنین پشتوانه و روحیه ای بـایـد بـه ایـفـای نقش، مذاکره و هماوردی پرداخت تا قدرت های سلطه گر متکبر نتوانند خـواسـتـهـای خـود را تـحـمـیـل کـنـنـد. ایـشـان در هـمـیـن رابـطـه  خاطر نشان می کنند:

در تـعـامـل و مـناسبات دو جانبه همواره باید تنظیم روابط مد نظر باشد و به گونه ای عـمل شود که طرف مقابل احساس کند هر گونه رفتار مثبت و یا منفی، دارای واکنش و نتیجه متناسب با آن خواهد بود.

گروه ایران اداره کل خبر و تفسیر برون مرزی

 

کلیدواژه

۲۵ مرداد ۱۳۹۷, ۰۷:۱۷ تهران
کامنت