Feb 18, 2019 23:10 Europe/Tirane
  • Negociatat Kosovë-Serbi dhe mundësia e një reflektimi paqësor në Ballkan

Përderisa shihet një zbehje e angazhimit të BE në Ballkan dhe zhvendosja e zhvillimeve globale, udhëheqësit e disa vendeve të Ballkanit mund të tundohen për të provuar zbatimin e zgjidhjeve lokale për çështje të pazgjidhura - të cilat në të kaluarën përfunduan me dhunë.

Katër muaj pas zgjedhjeve parlamentare në Bosnje dhe Hercegovinë, vendi mbetet në një krizë të thellë politike. Është ringjallja e frikës që vendi mund të shpërbëhet, si dhe nxitjen e debateve për të gjetur zgjidhje alternative për problemet e vendit, duke përfshirë rishikimin e marrëveshjes së Dejtonit të 1995 që përfundoi luftën 1992-1995. Këto diskutime ndjekin një model në rajon që nga gushti i vitit të kaluar. Pastaj, pas negociatave të sponsorizuara nga BE midis Serbisë dhe Kosovës, dy udhëheqësit, Aleksandar Vuçiç dhe Hashim Thaçi, filluan idenë e tyre për zgjidhjen bilaterale të marrëdhënieve nëpërmjet një shkëmbimi territoresh. Deri më tani nuk ka pasur shumë përparim. Por modeli i zhvillimeve thekson zhdukjen graduale të një perspektive të veçantë të BE-së, pasi udhëheqësit lokalë kërkojnë zgjidhjet e tyre për çështjet e pazgjidhura. Kjo ndoshta nuk ka vazhduar për Serbinë dhe Kosovën akoma, por ka pasur sukses për Maqedoninë dhe Greqinë. Muajin e kaluar, të dy vendet zgjidhën mosmarrëveshjen e tyre të gjatë mbi emrin e Maqedonisë, ndaj të cilit Greqia kishte kundërshtuar, kryesisht përmes iniciativave të tyre, të ndihmuar nga një shtytje e SHBA. Megjithatë, rihapja e marrëveshjeve të brendshme etno-politike të Bosnjës, si dhe të marrëdhënieve të Serbisë dhe Kosovës është një hap i rrezikshëm. Hera e fundit që u përpoqën, ndërsa ish-Jugosllavia u shkatërrua në vitet 1990, shkaktoi një sërë konfliktesh të përgjakshme. Rreziku është gjithnjë më i madh kur iniciativat e tilla ballafaqohen me interesat e përbashkëta strategjike të SHBA, BE dhe Rusisë në Ballkan, që është ruajtja e status quo-s në rajon deri sa të zgjidhin problemet e tyre të brendshme dhe të jashtme. Ekspertët vendorë dhe ndërkombëtarë kanë dënuar iniciativat e tilla lokale si jodemokratike, retrogjene dhe të rrezikshme. Por, ndërsa këto paralajmërime janë të bazuara, disa thonë se nuk ka alternativë realiste, kur alternativa e vetme e sigurt për të stabilizuar dhe për të rilidhur rajonin, nëpërmjet zgjerimit të BE, duket se nuk është në dispozicion. Kjo është arsyeja pse burime të ndryshme thonë se negociatat sekrete midis Beogradit dhe Prishtinës po vazhdojnë. Kjo është arsyeja pse diplomatët perëndimorë dhe politikanët e Bosnjës po flasin gjithnjë e më shumë për ri-negocimin e traktatit të paqes të Dejtonit në 1995 - "Dejtoni 2". Ndërkohë, udhëheqësit lokalë në Serbi, Kosovë dhe Bosnjë janë lejuar të ndjekin iniciativat dhe rrugët e tyre. Megjithëse akterë të shumtë vendorë dhe ndërkombëtarë dënuan idenë e shkëmbimit të territoreve Kosovë-Serbi, procesi vazhdon, thonë burime dhe zyrtarë. Presidenti i Kosovës Hashim Thaçi këmbëngul që këto bisedime dypalëshe ende mund të zgjidhin çështjet e pazgjidhura ndërmjet Kosovës dhe Serbisë, përfshirë personat e zhdukur, refugjatët, arsimin, shëndetësinë dhe trashëgiminë kulturore serbe si dhe statusin e Kosovës. "Në fund, përfitimi për Kosovën do të jetë njohja e saj nga Serbia si shtet i pavarur dhe sovran - anëtarësimi i Kosovës në Kombet e Bashkuara", tha Thaçi. Ai shtoi se kjo do të hapte mundësinë e anëtarësimit të shpejtë në BE dhe NATO për të gjitha vendet e mbetura jo-anëtare të Ballkanit. Raportet e medias pohojnë se presidentët e SHBA dhe Rusisë, Trump dhe Vladimir Putin gjithashtu ranë dakord të pranojnë marrëveshjen Kosovë-Serbi gjatë takimit të tyre më 16 korrik 2018, në Helsinki.

 

Tags

Komente