• Kapacitetet për zhvillimin e marrëdhënieve Iran-Pakistan

Marrëdhëniet mes Republikës Islamike të Iranit dhe Pakistanit janë zgjeruar vazhdimisht dhe të dy vendet po përpiqen të përdorin të gjitha mundësitë për zgjerimin e tyre.

Ndonëse kontrastet fetare, kulturore dhe gjuhësore kanë pasur një ndikim shumë të rëndësishëm në zhvillimin e bashkëpunimit Teheran-Islamabad, ka shumë kapacitete ekonomike dhe investuese në sektorë të ndryshëm, të cilat mund të ndihmojnë në zgjerimin e mëtejshëm të bashkëpunimit mes Iranit dhe Pakistanit. Kjo është e rëndësishme sepse vëllimi i shkëmbimeve tregtare mes dy vendeve është rreth dy miliardë dollarë dhe një pjesë e rëndësishme e tregtisë midis Iranit dhe Pakistanit është përmes rrugëve informale dhe kontrabandës. Pakistani, me më shumë se 200 milionë njerëz, mund të jetë një treg i madh për industritë e ndryshme në Iran.

Gazsjellësi i Iranit në Pakistan është një nga traktatet strategjike midis dy vendeve që u nënshkrua gjatë presidencës së Asif Ali Zardarit. Projekti, i quajtur Tubacioni i Paqes, fillimisht kishte për qëllim të sillte gazin e Iranit përmes Pakistanit në Indi, duke përmbushur nevojat energjetike indiane dhe pakistaneze, për të forcuar paqen mes dy vendeve, por për shkak të respektimit të politikës amerikane në rajon ky plan nuk është zbatuar deri më tani. Megjithatë, Irani dhe Pakistani nënshkruan një marrëveshje për të zhvilluar marrëdhënie energjetike. Megjithatë, qeveritë pakistaneze kanë vonuar zbatimin e projektit të gazsjellësit Iran-Pakistan.

Redaktori i gazetës pakistaneze Express Tribune në numrin e fundit të saj, shkruan:

"Gazsjellësi i Iranit në Pakistan ka qenë prej kohësh i braktisur nga qeveritë e Islamabadit për shkak të presioneve nga Arabia Saudite dhe Shtetet e Bashkuara, ndërsa Pakistani ka nevojë të madhe për energji".

Memorandumi i fundit i mirëkuptimit dhe bashkëpunimit ndërmjet Republikës Islamike të Iranit dhe Pakistanit u nënshkrua gjatë vizitës Muhamed Navaz Sharif, ish-kryeministrit të këtij vendi në Teheran në vitin 2014, gjatë së cilës u nënshkruan tetë memorandume të mirëkuptimit, duke përfshirë transferimin e të dënuarve dhe të burgosurve të dënuar, plotësimi i bashkëpunimit bilateral në parandalimin e transferimit të paligjshëm të parave, ngritja e një komisioni të përbashkët për shkëmbimin e programeve kulturore, bashkëpunimi në statistika, zhvillimi i sportit dhe bashkëpunimit në kontrollin e ndotjes së mjedisit dhe bashkëpunimi i organizatave dhe sektorëve të biznesit.

Megjithatë, lidhja që mungon në marrëveshjet dypalëshe midis Iranit dhe Pakistanit nuk është asgjë tjetër veçse përdorimi i kapaciteteve të plota për të zgjeruar marrëdhëniet ekonomike dhe investimet tregtare midis dy vendeve.  Kapacitete të tilla si bujqësia, pajisjet e ndërtimit si çimento, pllaka qeramike, petrokimia, tekstili, paketimi dhe ushqimi i konservuar, të gjitha llojet e qumështit dhe produkteve të mishit, të gjitha llojet e arrave, frutave dhe enët dhe pajisje kuzhine, bitum, vajra të lehta, prodhime naftore, fëstëk, çokollatë, gaz i lëngëzuar dhe hidrokarbure të lëngëta, detergjente dhe produkte sanitare, mallra elektrike, siç janë kondisionerët, mund të ndihmojë në zgjerimin e marrëdhënieve midis dy vendeve. Për këtë arsye, autoritetet iraniane dhe pakistaneze kanë paraparë një perspektivë vjetore tregtare prej mbi 5 miliardë dollarë, e cila pritet të jetë e arritshme. Pritja e mirë e popullit pakistanez për të përdorur mallra iraniane tregon se mallrat iraniane do të kenë më shumë gjasa të duken në raftet e vendit nëse mundësitë e tregut pakistanez përdoren në mënyrë optimale. Nuk është e paarritshme tregtia prej 5 miliardë dollarësh mes Iranit dhe Pakistanit, në rast se ndodh eliminimi i pengesave tregtare midis dy vendeve.

Etrat Xhafari, Ekspert për Çështjet Ekonomike në Pakistan, thotë:

"Irani dhe Pakistani janë tregje shumë të mira për industritë e tyre prodhuese, veçanërisht Pakistani, nuk ka ndërmarrë hapa për të nisur tregjet kufitare. Pavarësisht nga nënshkrimi i marrëveshjeve të shumta ekonomike midis Teheranit dhe Islamabadit, marrëdhëniet e tyre tregtare nuk janë të pranueshme", tha ai.

Është prezantuar Porti Shahid Besheshti si një mundësi e mirë tranziti midis porteve të Iranit dhe Pakistanit. Megjithëse disa qarqe kontestuese përpiqen të nxisin ndryshimet dypalëshe në rrugët e tranzitit midis portit Chabahar të Republikës Islamike të Iranit dhe portit Gvadar në Pakistan, autoritetet në Islamabad dhe Teheran kanë përdorur gjithmonë kapacitetet e të dyja palëve, duke përfshirë këto dy porte si rrugë tranzite. Ata besojnë se këto porte nuk janë vetëm rivalë, por gjithashtu mund të veprojnë si bashkëpunues në rajon.

Skendar Abas Zaidi, ekspert politik në Pakistan, thotë:

"Përdorimi i rrugëve të komunikimit, duke përfshirë hekurudhat, mund të ndihmojë shumë në zhvillimin e marrëdhënieve Iran-Pakistan. Lehtësimi i problemeve të transitit në kufirin midis dy vendeve do të përshpejtojë arritjen e këtij qëllimi".

Një tjetër potencial i madh për zhvillimin e marrëdhënieve mes dy popujve të Iranit dhe Pakistanit është pelegrinazhi dhe turizmi, të cilit deri tani nuk i është kushtuar shumë vëmendje. Nënshkrimi i 12 memorandumeve të mirëkuptimit dhe pajtimit për të formuar një komision për të shqyrtuar zhvillimin e pelegrinazhit dhe bashkëpunimit turistik, si dhe përdorimi i kapaciteteve të sektorit privat, do të rrisë shpresat për zhvillimin e marrëdhënieve të turizmit midis Iranit dhe Pakistanit. Të dy vendet kanë karakteristika të tilla si katër stinët, monumentet dhe atraksionet natyrore dhe historike janë të bukura dhe të larmishme për turistët nga Irani dhe Pakistani.

Pa dyshim, krijimi dhe stabilizimi i treguesve të sigurisë për turistët dhe udhëtarët në kufijtë e përbashkët të Pakistanit mund të inkurajojnë më tej turistët dhe udhëtarët për të udhëtuar në Iran dhe Pakistan. Nuk ka dyshim se aktivizimi i turizmit midis Iranit dhe Pakistanit kontribuon në krijimin e vendeve të punës dhe prosperitet në rajon.

Sipas Këshillit Botëror të Turizmit, në vitin 2017, Pakistani përfitoi 19.4 miliardë dollarë nga 1 milion e 75 mijë udhëtime turistike. Sipas këtij raporti, nëse ruhen siguria dhe stabiliteti në të gjithë Pakistanin, të ardhurat nga turizmi do të arrijnë në 36 miliardë dollarë.

Sipas zyrtarëve të qeverisë pakistaneze, mesatarisht, katër deri në pesë mijë njerëz vizitojnë vendet e pelegrinazhit në Iran për Ashuranë, duke arritur në 60,000 njerëz. Pa dyshim, me rritjen e cilësisë së shërbimeve të ofruara mund të rriten ndjeshëm këto kapacitete.

Akhund Ali Naseh, ekspert politik në Pakistan, thotë:

"Vizita e vendeve të shenjta për çdo pakistanezë është krenari dhe nder dhe mirëpritja e ngrohtë e pelegrinëve pakistanezë në Iran pasqyron thellësinë e marrëdhënieve të gjata midis popujve të të dy vendeve".

Përvojat e Iranit në fusha të ndryshme të shkencës, industrisë, teknologjisë së lartë, nanoteknologjisë, ndërtimit të rrugëve, autostradës, impianteve të mëdha energjetike dhe shërbimeve teknike dhe inxhinierike mund të ndihmojnë në zbatimin e projekteve të ndërtimit dhe të industrisë në Pakistan, si dhe zbatimin e korridorit ekonomik të Pakistanit. Megjithatë, krijimi i qendrave shkencore bashkëpunuese dhe parqeve shkencore dhe teknologjike do të jenë shumë të dobishme në këtë drejtim.

Në çdo rast, heqja e pengesave dhe problemeve të zhvillimit të bashkëpunimit, duke përfshirë bankat dhe doganat dhe sigurimi i informacionit të ndërsjellë dhe statistikave ekonomike për të shpjeguar më mirë kushtet dhe përdorimin e avantazheve fqinje për zhvillimin e tregtisë dhe investimeve, mund të shpejtojë rritjen e  tregtisë ndërmjet Iranit dhe Pakistanit. Kryeministri pakistanez Imran Khan pritet të marrë hapa të rëndësishëm në këtë drejtim, duke premtuar se do të hapë dritare të reja mbi marrëdhëniet e tanishme ekonomike me Iranin. Pa dyshim, kjo situatë mund të jetë gjithashtu një ndihmë e madhe në zhvillimin e fushatave të ndershme zgjedhore, duke përfshirë krijimin e mirëqenies së përgjithshme dhe zgjidhjen e problemeve ekonomike pakistaneze.

Tags

Oct 27, 2018 16:09 Europe/Tirane
Komente