Ğərbədə insonə həxon

İMT tərəfiku qıləy məxsusə şərayitədə ixtisodi sankisyaon noey,çı dedevləton de bə insonə həxon rioyət nıkardə kəson mıborizə bardey  həlli roonkuye ki,İMT məromnomədə bəy işorə bıə.bə ixtisodi sanksiyaon noey  cəhətədə bıə beynəlxalğ sənədon əsos, çı milləton  insonə həxon iyən çəvon prioriteton nəzədə qətey bıbu.əmmo,de təəssıfi kali cokəson ıştə siyosəti cəhətədə bə hərəkət vardey dınyo ğudrəton tərəfiku boştə mənfəəton xoto,təzyiğ varde iyən zu tətbiğ kardey,əbzoronku qıləyniye və ısət əmə şoydimon ki,ğudrət tələbə devləton tərəfiku bə hiç qıləy ğanuni əsos nıbə iyən de siyosi dəlilon bə ico ixtisodi təhrim və sanksiyaon noey,bə beqınoə insonon və milləti oşkoə surətədə həxon zay bıey boyis bıə.AİŞ  saxt,sistematik iyən ğeyri-ğanuni surətədə bə dınyo  məmləkəton ələyh sanksiya noəkəson navəjəne.ın kişvər de siyosi rabitəon iyən ıştə  ğudrətiku oko doey,bə məmləkəton ələyh şiddətinə ixtisodi embarğoon bekardedə və bə hiç qıləy ğanuni həm rioyət kardedəni….

Bəşəri həxon sahədə bıə fəalon iyən  məlumaton nışon doydə ki,ın ixtisodi sanksiyaon harçənd de kali devləton təzyiğ nışon doey bəhonəy,əmmo əslədə ın bə həmonə de təzyiği dimə dimə omə kişvəron beqınoə milləton iyən şəhrvandon ələyh bıə qıləy beədolətinə sanksiyay ın ım təhrimon nəticə bə ın şəhrvandon  iminə dərəcədə bıə insonə həxon rioyət nıkardey boyis bedə.dayimi surətədə de mıxtəlifə ixtisodi sanksiyaon dimbədim omə kişvəronku qıləyni İron İslom Respublikəy ki,ın rujon həm de Amerkə prezdent Donald Trampi vositə bə beədolətinə sanksiya vəbəvə omə.

Bın cəhətədə İMT məxsusə məruzəçi İdris Cəzayiri avqusti 22-ədə  bıə qıləy muhim iyən ğəbul bıəninə bəyoniyyə ki,çı Amerkə bə ironi ələyh bıə sanksiyaonış ğeyri-ğanuniş elon karde və çəşnaviş doe ki,ın sanksiyaon bə ironi milləti həxon zay bıey iyən qıləy hevujə surətədə bıə ixtisodi canqi boyis bəbe və əv bə ın sanksiyaon xoto ıştə norohətçətiyonış ibroz kardəşe.əy votəşe “ım sanksiyaon adilonə formədə ni və ın bə ironi maliyyə iyən ixtisodi sahəon qonə ziyon varid kardedə.ın ixtisodi təhrim iyən sanksiyaon çandə milyon ironıji bə fəğərəti səmt sovğ doydə və lozım bıə məhsulon idxalati ğeyri-mumkin kardedə.de ın tərtibi ım ko boyis bəbe ki,veyə insonon bə damoni nıbey xoto noxəşxonəonədə sakitə formədə  ıştə coni çı dasto bıdon və beynəlxalğ informasiyə vositəon həm çımonku bexəbə bəmandeyn”….

İxtisodi sanksiyaon icro kardey koyədə bəşəri fundamental həxon təzmin iyən bəy ehtırom noey, beynəlxalğ muhimmə əsl və prinsiponku qıləyniye. Bə dınyo insonə həxon eloniyyə əsos,bəşəri usulonku akli qıləyni qıləy məxsusə əhəmiyyətış heste və bəpe ixtisodi sanksiya vaxti bımi rioyət kardey bıbu.ın usulon iborətin çımonku:Həyoti həx(3-ə maddə),ğeyri-insoni ya təhğıramizə rəftoriku ozodəti həx(5-ə maddə),bənə xorək,məskən,iyən tıbbi imtiyazon bıə jimoni mınosibə standardonku bəhrə bardey həx (25-ə maddə) və zikr bıə oxonə maddə həmçinin sosyal təminat iyən inə və hırdəon nığo doey həxı həm ıştədə ehtivo kardedə.

Həmçinin siyosi,mədəni,ixtisodi ,iştimayi iyən fərhənqi həxon saziş həm  çı jimoni mınosibə standardonku bəhrə bardey maddədəy(11-ə maddə).həmçinin səhiyyə həx(12-ə maddədə),təlimi həx (13-ə maddədə)  və jimoni həx (6-ə maddədə siyosi iyən mədəni həxon saziş) bənə dınyo eloniyyə təkid kardedə.İxtisodi,iştimayi iyən fərhənqi həxon komitə ki, de ın szişi icro kardey əloğədor bıə təşkiloti nəzorət kardedə, bə 1997-ə tarıxi 8-ə numrəynə şərhi əsos çı ixtisodi sanksiyaon və bə ixtisodi,sosyal iyən fərhənqi həxon ehtorm noey miyono robitəon çımonku iborətin:

“İxtisodi sanksiyaon bəpe hejo ixtisodi,iştimayi iyən fərhənqi həxon sazişədə dərc bıə usulon nəzədə bıqəto.məromnomə usulon ki,de insonə həxon rabitəş heste bəbe bəy dığğət kardey bıbu ta sanksiyaon icro bıbu”.

Piyo və fovğədə bıə nəzəriyyə ımi həm əlovə kardedə:”qıləy holədə ki,çı sanksiyaon təsir çın dosyeku bə coqlyni nisbətən fərğ kardedə,ın komitə hisob kardedə ki,sanksiyaon dayima szişədə bə zıney bıə həxon mənfiyə təsir noydə.  Məsələn,sanksiyaon əksərən xorək,damon iyən səhiyyəvi maddəon baxş kardeyədə qıləy problem icod bedə  və xorəki keyfiyyət və bə peşoməninə ovi dast pəydu kardey de təhlukə dimbədim kardedə və de şiddəti təlim iyən səhiyyə iminə dərəcədə bıə sistemonədə həm muşkilot icod kardedə və ko həxon zərəl rosnyedə.joqo ki,bə ikkərə ixtisodi sanksiyaon bə repressivə hukuməti zumandəti,siyoə vıjori bə əməl ome və çın fırsətiku suyi-istifodəkəyon mənfəəti icodi boyis bıey bəzıne.

 

təğ

07 Sentyabr 2018, 13:22
komment