Osmoniyə surəon-6

Odəm(ə)-i xılğət iyən İblisi bə ilahi məxloğati əşrəfə qılə bıə Odəm(ə)-i səjdə nıkardey xoto bıə bə Xıdo əmri nıpemandey macəra,çın surə hanədni iyən ibrətamizə mevzuonkuye.şayəd bə çın surə mevzuon iyən təlimon komiləti dəlili xotoye ki,Xıdo-Rəsul(s) bəy çı Kərimə-Ğıroni sərvər və əğə nomış noə və bə ın ayə handə kəson ziyodə bərəkəton və`dəş doə.

Kərimə-Ğıron bın surədə bə xılğəti təbiiyə çiyon mığdori işorə kardedə,tohid iyən yektapərəstəti rol iyən əhəmiyyətiku bəhs kardedə və de çandə qılə ğəşənqə misoli zikr kardey,miad iyən çı insonon ğıyoməti ruji çokonə bəyji bıey ruşin kardedə.çın misolonku min cumlə bə de həzrəte İbreym(ə)-i dasti pərəndəon kışte bədiə bəyji bıey iyən bə Uzeyr(ə)-i macəra işorə kardey bəbe. Xıdo pəyğombər Uzeyr (ə)-i Kərimə-Ğıronədə bıə daston odmi dığğəti vey cəlb kardedə. Bə ın dastoni əsos,həzrət Uzeyr (ə) pəyğombər ıştə səfəonku qıləyniyədə bə qıləy mərkəbi suvar bıə be və i mığdor həm peşoməninə ov xorəkış deştə peqətəşbe.əv qıləy di kənoku dəvardedəbe və mışohidəş karde ki,həmonə vırə jıqo xərobə iyən vironə bıə ki,hətto çəy sakinon cəsədon və astəon həm pıxə.ım hovlnak iyən dəhşətinə səhnə çəy holış əvəzış karde və de təəccıbi voteşe: Xıdovənde-Xalığ çokonə ım bımyon bəyji bəkarde? bın zəmon Xıdovənde-Aləm bo ə həzrəti ğıyoməti ruji mardə insonon bəyji kardey mevzu ruşin kardey xoto, çə həzrəti conış se.çın macəraku sa sor dəvarde bəpeştə,Xıdovəndi ijən əvış bəyji karde və çə həzrətiku dəparseşe ki, çanədə bın biyobonədə mandə?əv jıqo fik kardedəbe ki,qıləy kırtə mıddətədə əyo mandə,əve rəyrə cəvobış doe ki,i ruj ya ğasbu tiki həm bəkam.bəy xitob be ki,ne jıqo ni,tı sa sor əyo bıəş. ısət bəştə xorək iyən peşoməninə çiyon diyəkə ki,çokonə bın mıddətədə əvəz bıəni. çən, bəştə ulaği nəzəkə ki, çokonə çəy bədəm volo-volo bıə.əmə tımon bo milləti ibrət ğərol domone. ısət erəx ki,əmə çokonə çəy volo-volo bıə astəon iyən cəsədi bə iyənde dəçoknodəmon,çən peşo qujdi çəy sape puşnedəmon və de ın vositə mardə bəyji kardedəmon.Uzeyr(ə) de qırd ım heyrətamizə səhnəon mışohidə kardey bədiqə de Xıdovəndi sıtoyiş iyən tarifi məşğul be və çı Xıdovəndi ğudrəti etırof kardə holədə voteşe:ısət zınedəm ki, Xıdovənd bə har ko ğadire.(ım daston Kərimə-Ğıroni 259-ə ayədə omə).

Bəğərə mıborəkə surə çandə qılə ayəon tarıxi hodisəonku bəhs kardedə və bə yəhudiyon iyən Bəni-İsrayli ğovmi sərquzəşton və bəçəvon kardə koon işorə kardedə.min cumlə iyo Bəni-İsrayli bə həzrət Mosə(ə)-i kardə zılmon iyən bəçəvon bəhonəon işorə bıə.vey əcib ıme ki,ımruj həm çı yəhudiyonku kali radikalə qrupon ki,ısət de seoniston nomi məşhurin,bənə həzrət Mosə(ə)-i zəmonədə jiyə yəhudiyon ıştə əhd-pəymoni darışteydən,ıştəni aliyə irğ zıneydən və de təcavuzkorəti məşğulin və bənə əvon xısusiyyətonışon heste.ım surə çın ğovmi ruhi-psixoloji xısusiyyəton,çəvon bovəon iyən rəftoron şivə de çokə formə təsvir kardedə.

Şək ni bə Xıdo-Rəsuli(s) nozil bıə Ğıron vəhyi zulal və pokə sərçəşməkuye və bə barzə həyğəton əsose.bın surədə Xıdovənde-Aləm çı Ğıroni ecaz iyən əzəməti zikr kardedə və ilahi ayəon inkor kardə kəsonku tələb kardedə ki,bənə əy qıləy surə ya ayə biyən.harçənd tarıxi dırozi i dastə elmi iyən ədəbiyyati sahədə bıə odəmon bə ğərol omən ki,bənə Kərimə-Ğıroni surəon qıləy surə biyən,əmmo hiçvaxti ım koşon əncom doey zınəşon ni iyən bın koyədə səbarz bıənin. Isət çandə əsr çı Pəyğombər(s)-i zuhuriku dəvardedə,çə həzrəti vardə osmoniyə sənəd hiç qıləy təhrif nıbə iyən çəyku kam nıbə holədəçı bəşəri ixtiyorədə ğərolış qətə və hejo bəyji iyən tərovətine.

 Kərimə-Ğıron ıştə həkimonə təlimonədə bə ım muhimmə nukktə işorə kardedə ki,çı insoni əməlon təsir ısət çı çok bıbu ya bəd,oxoyədə bəçəy ıştəni bərəse.çımisə əlovə har qıləy hukm ki,mehribonə Xıdo bın kitobədə ğanunış noə,bə bəşəri məsləhəti əsose və hukmən inson çəy foydəonku bəhrə bəbarde.çoko ki,Bəğərə mıborəkə surə 183-ə ayədə rujə hukmış noə ki,bo bəşəri həm cismi cəhəto həmən mənəvi cəhəti ziyod foydəonış heste.həlbəttə,həmonə ayədə həmməysə muhimmə təsirış,çı pərhizkorəti iyən bəştə həvaye-nəfsi ğalib omeye.ayə hamyedə: ”Ya əyyuhəlləzinə.....ha imon vardə kəson ha!rujə boşımə nıvıştey be,çokonə ki, bəşmə bənav bıə kəson nıvıştey be ta şımə pərhizkor bıbon” .ayə dəvomədə çı rujə zəmon vaxti mıəyyən kardedə və çı noxəş iyən ğıvvəş nıbə fərdon duşiku ım ilahi fərizə peqəteydə.ayə 185-ədə çı Rujə manqi əhəmiyyət iyən əzəməti bə ın dəlil zıneydə ki,Kərimə-Ğıron bın manqədə bə Xıdo-Rəsul(s)-i nozil bıə.peşonə ayədə Xıdovənd de cəzbəkə iyən bə dılnıştə sıxani ıştə bandəon bəştə lutfi şomil kardedə və çəvon vucudi de umu iyən oroməti pur kardedə.joqo ki,hamyedə:”və iaza səələkə ibadi ənni....çımı bandəon ıştıku çımı barədə dəparseyədə(vuji)mı nezim! mıni vanq jıə vaxti,bə dıvo kardə kəsi dıvo cəvob doydəm.çən,əvon bəbe çımı dəvəti ğəbulkon və bəmı imon biyon ta inki,ro pəydukon.(bə məğsəd bırəson)(Bəğərə 186).

 

 

13 Sentyabr 2017, 14:12
komment