• İran, Türkiye ve Azerbaycan Üçlü Toplantısı üzerine

İran, Türkiye ve Azerbaycan Cumhuriyeti Üçlü Toplantısı bugün Bakü'de üç ülke temsilcilerinin katılımıyla düzenlendi. Bu toplantı, bölge dışı aktörlerin müdahalesi olmadan bölgesel işbirliğinin dünyanın muhtelif noktalarındaki sorunların çözümüne daha iyi şekilde katkı sağlayabileceğini gösteriyor.

Uluslararası İlişkiler teorileri uyarınca, bölge ülkelerinin ekonomik, siyasi ve hatta askeri işbirlikleri, barışın sağlanması ve pekişmesiyle sonuçlanabilir. Ne zaman bölge ülkeleri yabancıların müdahalesi yerine aynı masa etrafında diyalog ve müzakereye oturmuşsa, güvenliğin sağlanmasına katkıları olmuştur.

Örneğin, İran, Rusya ve Türkiye'nin Suriye'nin kurtuluşu için düzenlediği üçlü toplantıları ve işbirliği, sonunda IŞİD'in tam yenilmesiyle sonuçlandı ve üç ülke, sözde uluslararası koalisyon çerçevesinde 50'yi aşkın ülkenin çözmekte başarısız kaldığı dünyanın en büyük sorunlarından birini çözmeyi başardı.

Bundan önce de, İran ve Irak'ın işbirliği sonucu, Bağdat, IŞİD'in kontrolüne geçmekten kurtulmuştu. İran ve Katar işbirliği, Riyad'ın sebebiyet verdiği en önemli bölgesel krizlerden birinin çözümüne katkı sağlamıştı.

İran, Türkiye ve Azerbaycan üçlü işbirliği de bölgesel işbirliği için uygun bir model sayılıyor.

İran, Türkiye ve Azerbaycan Cumhuriyeti'nin üçlü işbirliğine gelince, üç ülke, üç temel konu üzerinde ortak çıkarları var. Bunlardan biri, dünyanın enerji güvenliğini sağlama konusunda rol ifa eden üç ülkenin ekonomik çıkarlarıdır.

İran, Türkiye ve Azerbaycan, Asya ve Avrupa ülkelerinin doğalgaz ihtiyaçlarını karşılamakta önemli rol ifa etmektedir ve işbirlikleri, enerji pazarının istikrarını koruyabilir.

Üç ülkenin ortak çıkarlarından biri de, güvenlik çıkarlarıdır. Tahran, Moskova ve Bakü, bölgede IŞİD tehlikesiyle karşı karşıyadır. 

Bundan önce IŞİD, Azerbaycan Cumhuriyeti'ne sızmaya ve Orta Asya'nın güvenliğini tehlikeye sokmaya çalışmıştı. Bu yüzden, Suriye'de terör örgütü IŞİD'in yenilgisinin ardından, bu örgüt mensupları gövde gösterisi yapmak için yeni yerler peşindedir. Bakü'nün Tahran ve Moskova ile işbirliği, bu bölgede güvenliğin sağlanmasına katkı sağlayabilir.

Ayrıca İran, Türkiye ve Azerbaycan Cumhuriyeti güvenlik alanında işbirliği noktasında, dış müdahale meselesiyle karşı karşıyadır. 

Azerbaycan Cumhuriyeti'nin Tel-Aviv ve Washington ile işbirliği, istikrar bozucu aktörlerin Orta Asya bölgesine sızma endişesini arttırıyor.

Bu durumda,  üçlü işbirliği, güvenlik sorunlarının giderilmesine daha fazla katkı sağlayabilir.

Kuşkusuz bölge ülkeleri arasında sorun ve anlaşmazlık çıkarmakta kendi çıkarlarını arayan bölge dışı aktörler, ortak işbirliğinin sürmesine engel olmaya çalışacaklar.

Bölge dışı aktörler, Riyad veya Abu Dabi'yi gaza getirmek suretiyle, bölgede yapay anlaşmazlık çıkarmaya ve böylece daha fazla müdahale zemini sağlamaya gayret göstermiştir. 

Eğer tüm ülkeler işbirliğinin korunması için yeteri kadar istekli olursa, uzun vadede, bölgede istikrarın pekişmesine daha fazla katkı sağlayarak, ABD, İngiltere veya Fransa gibi müdahaleci ülkelerin bölge ülkelerindeki nüfuz ve etkinliğini azaltmış olabilecekler.

Bu neden bölge ülkelerinin ikili, üçlü, dörtlü veya çok taraflı işbirliği, bölge ülkeleri ve milletlerinin lehinedir.

Belirtilen örneklerden anlaşıldığı gibi, bölge ülkelerinin sorunlarını ancak bölge ülkeleri çözebilir. Bölge dışı ülkeler, kendi çıkar ve hırsları peşinde olduklarından, bölge ülkeleri ve milletlerinin hayır ve çıkarını istemiyor. Bu nedenle bölge ülkeleri arasında işbirliği oldukça önemlidir.

 

Dec 20, 2017 12:38 Europe/Istanbul
Görüşler