• Trump’ın başına buyruk hareketlerine karşı küresel cephe

İran İslam cumhuriyeti Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif ve yardımcılarının Avrupa Birliği Dış Politika Sorumlusu Federica Mogherini ve Bercam nükleer anlaşmasını imzalayan üç Avrupa ülkesinin Dışişleri Bakanlarının Brüksel’de buluşması önemli bir mesaj içeriyordu. Bu mesaj, ABD Başkanı Donald Trump’ın Bercam nükleer anlaşmasını ihlal etme ve anlaşmayı bozma çabasında yalnız kaldığı yönündedir.

Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif’in AB troykası ve Avrupa Birliği Dış Politika Sorumlusu Federica Mogherini ile Bercam nükleer anlaşması üzerindeki oturumu Perşembe günü sona erdi. Oturumun ardından AB troykasının Dışişleri Bakanları ile ortak basın toplantısında konuşan Avrupa Birliği Dış Politika Sorumlusu Mogherini, AB'nin oturumda açıkça Bercam nükleer anlaşması ile ilgili tutumunu ve bu anlaşmaya desteğini vurguladığını belirtti. Mogherini ayrıca oturumu olumlu niteledi.
Amerika Başkanı Donald Trump ise başkanlık seçim kampanyaları sırasında Bercam nükleer anlaşmasını Amerikan tarihinin en kötü anlaşması niteledi ve beyaz saraya girdiği takdirde ilk uygulaması olarak bu anlaşmayı yırtacağını söyledi. Fakat Trump bu anlaşmanın çok yönlü bir anlaşma olduğunu ve kolay kolay bu anlaşmaya dokunamayacağını çok çabuk anladı. Buna karşın Trump bazı yeni yaptırımları dayatmakla, İran İslam Cumhuriyeti’ni bu anlaşmadan çekilmeye ve anlaşmayı bozdurmaya çalıştı, ancak Trump’ın bu senaryosu da Tahran’ın akılcı tutumu yüzünden hezimete uğradı.
Şimdi ise Amerikan medyası Başkan Trump’ın bir kez daha Bercam nükleer anlaşmasını onaylamak ve aynı zamanda İran karşıtı tutumunu sürdürmek istediğini yazıyor. Fakat bu süreçte Avrupa Amerika’ya tavsiyelerde bulunuyor ve Beyaz Saray'dan İran’ın füze gücünü ve bölgesel nüfuzunu nükleer anlaşmadan ayrı tutmasını vurguluyor.
Bu doğrultuda Avrupa Birliği Dış Politika Sorumlusu Federica Mogherini İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif ve Fransa, Almanya ve İngiltere Dışişleri Bakanları ile Brüksel’de düzenlediği ortak oturumun sonunda yaptığı açıklamada, Bercam nükleer anlaşmasını sadece Ortadoğu bölgesi değil Avrupa’nın da güvenliğini temin eden bir anlaşma niteledi. Bu açıklama Washington’a nükleer anlaşma yok edildiği takdirde güvensizlik şartlarının Ortadoğu ile sınırlı kalmayacağını ve artçı sarsıntılarının yeşil kıtayı da etkileyeceğini hatırlatıyor.
İran İslam Cumhuriyeti Amerika’nın Bercam nükleer anlaşmasına yönelik izlediği strateji ve aynı zamanda bu anlaşmaya hakim olan ruhu, İran’a sürekli yeni yaptırımlar dayatarak ihlal etmesi karşısında bir kaç seçenekle karşı karşıya bulunuyor. Bir seçenek İran’ın Bercam nükleer anlaşmasından çekilmesi ve böylece anlaşmayı sonlandırmasıdır, ki bu da daha çok Donald Trump’ın görüşünü temin edeceği anlaşılıyor, zira ABD Başkanı Trump şimdiye kadar İran’ı bir çok kez bu anlaşmayı ihlal ettiği iddiasını ortaya attı ve böylece anlaşmanın muhtemel bozulmasından İran'ın sorumlu olacağını telkin etmeye çalıştı.
İkinci seçenek ise İran’ın anlaşmaya şimdiki şartlarda olduğu gibi bağlı kalmasıdır, ki bu da Avrupa’nın İran’ın bu anlaşmadan menfaatlerini temin etme konusunda muhafazakar davranması ve Avrupa ülkelerinin Tahran ile işbirliği yapmaktan sırf Amerika’nın tek yanlı yaptırımlarına maruz kalma korkusundan çekinmesi, İran’ın milli çıkarlarını temin edemeyeceği kesindir. Nitekim Avrupa şimdiye kadar da Amerika’nın sözünü tutmaması karşısında sergilediği tutum pek de tatmin edici olmamıştır.
Üçüncü seçenek ise İran’ın Bercam’ı koruması ve aynı zamanda nükleer araştırmalarında yeni merhalelere geçmesidir. Buna göre İran barışçıl nükleer anlaşmasını geliştirme gücünü Amerika ve Avrupa’ya baskı aracı gibi elinde tutabilir ve bir yandan nükleer anlaşmaya bağlı kalırken öbür yandan nükleer araştırmalarına ivme kazandırabilir. Bu tutum hem Bercam nükleer anlaşmasını ayakta tutacak hem de Amerika’nın sözünü tutmamasına karşı İran’ı koruyacak bir kalkan olacak, ayrıca Batılı radikal kesimlerin nükleer anlaşmayı yırtmaları için ellerine bahane vermeyecektir./

 

Jan 13, 2018 06:22 Europe/Istanbul
Görüşler