• Rusya’dan Bercam nükleer anlaşmasına vurgu

Bercam nükleer anlaşması İran ve 5+1 grubu tarafından yürütülen uzun süreli müzakerelerin ardından sonunda Temmuz 2015’te bu ülkelerin arasında imzalandı ve Ocak 2016’dan itibaren de yürürlüğe girdi.

Bercam nükleer anlaşmasında İran İslam Cumhuriyeti’nin bu anlaşmadaki yükümlülüklerine bağlı kalıp kalmadığını gözetleme görevi ise uluslararası atom enerjisi ajansı UAEK’ya verildi.
UAEK o günden bu yana şimdiye kadar en az 12 raporunda İran İslam Cumhuriyetimin bu anlaşmadaki tüm yükümlülüklerine tam olarak bağlı kaldığını onayladı. Bu arada UAEK Genel Müdürü Yokio Amano da defalarca Bercam nükleer anlaşmasının İran İslam Cumhuriyeti’nin nükleer yükümlülüklerine bağlı kalıp kalmadığını sınamak için büyük bir muhibet olduğunu belirterek, UAEK denetçileri bu bağlamda İran’ın faaliyetlerini denetlemek üzere ihtiyaç duydukları her türlü kolaylıktan yararlandıklarını ifade etti.
UAEK Genel Müdürü Amano en son 31 Ağustos 2018 tarihinde Bercam nükleer anlaşması ve BM güvenlik konseyinin 2231 sayılı kararnamesi çerçevesinde İran’ın nükleer tesislerinde yaptıkları teftişlerin sonuçlarını içeren bir rapor yayımladı.
Böylece UAEK bu anlaşmanın tek resmi gözetleyici kurumu olarak İran İslam Cumhuriyetinin tüm yükümlülüklerine bağlı kaldığını bir kez daha onayladı.
UAEK Genel Müdürü Amano’nun bu raporu, İran ile nükleer anlaşmayı imzalayan taraflardan biri olan Rusya federasyonu tarafından olumlu karşılandı. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, "UAEK’nun bir kez daha İran İslam Cumhuriyetinin Bercam nükleer anlaşması çerçevesinde yükümlülüklerine tam olarak bağlı kaldığını vurgulaması, bu anlaşmanın etkili olduğunu ve İran’ın nükleer programının da barışçıl olduğunu ortaya koyduğunu" belirtti. Sözcü Zaharova, UAEK Genel Müdürü Yokio Amano'nun bir kez daha İran İslam Cumhuriyeti'nin Bercam nükleer anlaşmasında tüm yükümlülüklerine bağlı kaldığını onayladığını vurguladı.
Sözcü Zaharova, ayrıca böyle bir raporun, İran nükleer programının sırf barışçıl mahiyeti olduğunu ve aynı zamanda Bercam nükleer anlaşmasının da etkili bir anlaşma olduğunu gösterdiğini kaydetti.
Öte yandan UAEK’nun Bercam nükleer anlaşmasında İran İslam Cumhuriyeti’nin yükümlülüklerine bağlı kalıp kalmadığını denetleyen tek resmi kurum olarak şimdiye kadar 12 raporunda İran’ın bu anlaşmaya tam olarak bağlı kaldığını onaylaması, Amerika yönetimini hüsrana uğrattı ve bu yüzden Amerika yönetimi bu kez İran İslam Cumhuriyeti’ne baskı uygulamak için Bercam anlaşması ve nükleer mesele ile hiç bir ilgisi olmayan İran’ın füze programını ve bölgede ifa ettiği yapıcı rolünü ve insan hakları ihlali iddiası gibi konuları bahane etmeye başladı.
UAEK’nun bu raporuna karşın ABD Başkanı Donald Trump 8 Mayıs 2018’de İran’ı mesnetsiz iddialarla suçlayarak Bercam nükleer anlaşmasından çekildiğini ve nükleer yaptırımları da yeniden uygulayacaklarını açıkladı.
Ancak Amerika Başkanı Trump’ın bu illegal hareketi başta 5+1 grubunun diğer üyeleri olmak üzere uluslararası camianın sert tepkisi ile karşılaştı.
Rusya yönetimi Bercam nükleer anlaşmasını bozmak ve bu anlaşmayı feshetmenin, uluslararası barış ve güvenliğin üzerinde büyük etkileri olacağını belirtti. Rusya yönetiminin üst düzey yetkilileri bu yüzden son aylarda sürekli Bercam nükleer anlaşmasının faydalı bir anlaşma olduğuna vurgu yaparak anlaşmanın korunmasını istedi.
Rusya’nın Amerika büyükelçisi Anatoly Antonov, Bercam nükleer anlaşmasının korunması gerektiğine vurgu yaparak bu anlaşmayı bir köşkün binasına benzeterek şu değerlendirmede bulundu: İnşa edilmesi üç yıl süren bu köşkü yıkmak doğru bir iş olamaz, zira bir yapıyı yıkmak çok kolay bir iştir, fakat yeniden inşa edilmesi bir o kadar zordur.
Mevcut şartlarda Moskova yönetimince Bercam nükleer anlaşmasının korunması çok zordur. Öte yandan Avrupalı yetkililer de Amerika'nın bu anlaşmadan çekildikten sonra anlaşmayı korumak için büyük emek vermeye ve Amerika’nın İran’a dayattığı yaptırımların etkilerini hafifletmek için çaba sarfetmeye başladı. Gerçi Avrupalı yetkililerin bu yöndeki çabaları şimdiye dek İran’ın istediği somut sonuçlara ulaşamadı.
İran Avrupalı yetkililere Kasım 2018’e kadar, yani Amerika’nın İran’a nükleer yaptırımların ikinci turunu dayatmaya başlayacağı tarihe kadar süre tanıdı. Bu durum aynı zamanda Rusya’nın üst düzey yetkililerini de kaygılandırdığı anlaşılıyor. Rusya lideri Vladimir Putin, İran ile varılan nükleer anlaşmanın bazı tarafları anlaşmadaki yükümlülüklerini yerine getirmemelerinde duyduğu esefi dile getirerek , Amerikalı yetkililerin yersiz hareketleri ile şartları bozduklarını, Avrupalılar da, Bercam’ı korumak istediklerini dile getirmelerine rağmen Amerika’ya bağımlı oldukları için pratikte beyaz sarayı izlediklerini belirtti./

 

Etiketler

Sep 09, 2018 06:13 Europe/Istanbul
Görüşler