Sanal ortam ya da sanal dünya tabiri 1980’li yıllarda bilim kurgu edebiyatına giren bir terimdir.

Bu terim bilgisayar aktivistleri ve meraklıları tarafından hızla yayılmaya başladı. Böylece on yıl sonra sanal ortam tabiri sıradan yaygın bir terim haline geldi.

Sanat ortam bir çok yeni düşüncenin ve fenomenin hayata geçmesi için gerekli zemini hazırladı. Günümüzde sıfır – bir aleminin muhteşem değişimleri, sanal dünyayı gerçek dünyamızın bir hayaletine çevirecek kadar ilerleme kaydetti. Şimdi bu dünya kendisi için sanal mali sisteme de kavuştu ve sanal paralar ve Bitcoin gibi dijital dövizler ortaya çıkmaya başladı.

Son günlerde dünyanın en sıcak gündem maddelerinden birine dönüşen Bitcoin dijital döviz veya kriptolu para tabir edebileceğimiz bir nevi sanal paradır. Gerçi Bitcoin yüksek değer kazandı, fakat beraberinde bir çok soru işaretini de getirdi.

Bitcoin’ın 2017 yılında astronomik değer kazanması bu dijital fenomeni bu yılın en önemli iktisadi hadisesine çevirdi. Bitcoin 2017’nin başında 1000 dolarlık değeri vardı ve bu değer büyük bir ivme ile yükselmeye başladı, öyle ki 2017’nin sonlarına doğru hatta 20 bin dolar seviyesini de gördü. Ancak bazı devletlerin bir takım yeni tedbirleri uygulaması ve uluslararası para kurumlarının tutumu ve yine dijital dövizlerde göze çarpan bazı zafiyetler, Bitcoin’ın 2018 yılının başından itibaren değer kaybına uğramasına ve şimdi 10 bin doların altına inmesine sebep oldu.

Bitcoin ya da dijital döviz dediğimiz şey, adını bilgisayar biliminde bir bilgi birimi olan bit ve ingilizcede sikke anlamına gelen coin kelimelerinin birleşmesinden almıştır.

Bitcoin, kriptolu para kategorisinde, açık kaynaklı bir kod olarak yayınlanmış bir dijital para birimidir. Bitcoin, mevcut kullandığımız TL, DolarEuro gibi para birimleri gibi, günlük yaşantımızdaki alışverişlerimizde ve çevrimiçi ortamlarda harcayabileceğimiz bir para birimi özelliği göstermektedir. Bitcoin’i diğer para birimlerinden ayıran özellik ise, para otoritelerinin ve hükümetlerinin Bitcoin üzerinde bir hakimiyetlerinin olmayışıdır. Çünkü Bitcoin, hükümetlerin kontrolünde değil, Bitcoin ağının kontrolünde üretilmektedir.

Bitcoin’i tam olarak icat eden kişi bir yazılım uzmanı olan Satoshi Nakamoto adını taşımaktadır, fakat bu ismin gerçek bir kişiye mi yoksa bu isim altında birleşmiş bir gruba mı ait olduğu bilinmemektedir.

Bu uzman 2009 yılında yayınladığı Bitcoin’in ilk versiyonundan sonra, mail aracılığıyla bir araya getirdiği takımıyla 2010 yılına kadar Bitcoin üzerinde geliştirmeler yapmıştır. Bu çalışmalar sırasında Satoshi, kimliğini asla açığa vurmamaya özen göstermiş gözüküyor.

Bu yazılım insanları bankacılık sistemini ve aracıları  kullanmaksızın paralarını dünyanın bir yerinden bir başka yerine transfer etme imkanı tanıyor.

Bitcoin bağımsız bir para birimidir. Bitcoinlerin üretimi demin bahsettiğimiz gibi para otoriteleri ve hükümetlerin kontrolünde gerçekleşmediğinden, bu otoritelerin Bitcoin üzerinde bir kontrolü olmuyor. Bu nedenle Bitcoin’i, bağımsız bir para birimi olarak nitelendirmek doğru olur.Bitcoin kullanıcılarına işlemlerinde anonimlik sağlar. Bitcoin hesapları, şifreli olma özelliği taşıdığından ve bu hesaplardan çokça adet açılabildiğinden, yapılan işlemlerin anonim olması sağlanıyor. Bitcoin hesapları açılırken, kendinizle ilgili sadece bir mail adresi ve isim vermeniz yeterli oluyor.

Bitcoin’in bir başka özelliği ise gönderici ve alıcının adı her alış verişte bir dizi rakamlarla belirlenmesidir ve sonuçta her iki tarafın kimliği gizli tutulmaktadır. Kullanıcılar hiç bir kayıt yaptırmaya gerek olmaksızın Bitcoin para cüzdanını bilgisayar veya cep telefonlarına yükleyerek alış verişlerini aracısız yapabilir. Yine bu yazılım blok zincirinden yararlandığı için bir paranın iki kez harcanmasına izin vermiyor. Blok zinciri, sanal para ile yapılan finansal işlemleri blok olarak biriktiren ve yapılan tüm işlemi kayıt altına alan sistemi temsil ediyor. Bloklar şifrelenmiş halde madencilerin kullandığı PC'lere gönderiliyor. PC'ler, kendilerine iletilen BTC çekirdek protokolünü çözmek için aralıksız çalışıyor ve finansal işlem için atanan kod deşifre ediliyor. Bir kullanıcı bir Bitcoin’i bir kaç kez harcamak isteyebilir. Blok zinciri her defasında harcanan Bitcoin’in gerçekten sahibine ait olup olmadığını tespit ediyor ve yanlış durumda onu siliyor.

Bitcoin hesap kurulumu oldukça basittir. Bitcoin hesaplarınızı hiçbir ücret ödemeden, sorgusuz sualsiz açabildiğiniz gibi,işlemlerinizde de bir ücret ödemezsiniz. Bitcoinler kişiler arasındaki veri paylaşım ağı ile gönderildiğinden, herhangi bir aracı kuruma işlem ücreti ödemeniz gerekmiyor. Bitcoin’de işlem iptali yoktur. Bitcoin ile para transferi yaptıktan sonra, bu işlem iptal edilemez. Parayı geri almanın tek yolu alıcının size tekrar bir para transferi yapmasıdır. Bu da bankalarda sorun yaratan “chargeback” olayına bir çözüm olarak gözüküyor.

Bitcoin yazılım tabanlı bir değer olduğu için üretimi de bilgi işlem teknolojileri aracılığıyla gerçekleşiyor. Blok zinciri mantığına dayanan bu sistemde, her bir Bitcoin’in üretimi için bilgilerin yeniden işlenmesi gerekiyor. Dünya üzerinde dağınık bir sistem olan Blok Zincirleri vasıtasıyla, dünyanın en güvenli ekonomik katma değeri oluşturuluyor. Fakat bunun bir sınırı var.Yazılım temellerinden dolayı Bitcoin üretimi 21 milyon adetle sınırlanmış durumda. Günümüzde ise 8 yılda ulaşılan miktar yaklaşık olarak 16 milyon. Bilgi arttıkça, talep edilen işlemci gücü de arttığından Bitcoin üretimi yavaşlıyor. Bu nedenle 21 milyon adet üretmek için geçmesi gereken zaman da artıyor. 

Bu arada ülkelerin Bitcoin’e karşı politikalarının farklı olduğu da belirtilmelidir. Bazı ülkeler Bitcoin alış verişini yasaklarken, bazı ülkeler bu sanal paraya ayak uydurmaya çalışıyor, fakat bu yönde herhangi bir uygulamalı programları bulunmuyor. Dünyada Bitcoin’i tanımayan veya bu sanal para birimine karşı sessiz kalmayı tercih eden bir çok ülkede Bitcoin’e karşı izlenecek politika hakkında yöneticilerin arasında görüş ayrılığı bulunuyor. örneğin Rusya’da üst düzey yetkililer dijital para biriminin kullanılmasına destek verirken ekonomi uzmanları ve yetkilileri Bitcoin’in kullanılmasına karşı çıkarak bu paraya muhalefet ediyor.

Yine Çin’de Bitcoin üzerinden yapılan alış verişlerin yüksek düzeyde olduğu halde Pekin yetkilileri bir süre önce Bitcoin ile alış veriş yapılmasına bazı yasaklar uygulamaya başladı.

Bu arada AB’nin de bu birliğe üye ülkelerin arasında Bitcoin’in kullanılmasına kısıtlamak getirmek istediği anlaşılıyor. IMF ise Bitcoin üzerinde denetimlerin sıklaştırılmasını istiyor. Kriptolu paralar için en önemli reklam panosu sayılan facebook da bu tür iktisadi faaliyetlerin pazarlanmasına yasak uygulamaya başladı.

Kuşkusuz bu tür tutumlar cari yılda Bitcoin’in değerini olumsuz yönde etkileyen gelişmeler oldu.

Apr 09, 2018 19:44 Europe/Istanbul
Görüşler