قوس 28, 1395 13:34 Asia/Kabul
  • افراط گرایی و تفریط گرایی: آسیب اصلی وحدت در جهان کنونی اسلام  و ضرورت مقابله با آن

در این برنامه به موضوع افراط گرایی در میان مذاهب اسلامی به عنوان تهدیدی برای وحدت پرداخته شده است.

دو روایت درباره تاریخ ولادت پیامبر اسلام وجود دارد. پیروان اهل سنت معتقدند پیامبر اسلام در 12 ربیع الاول سال 570  میلادی متولد شده است. در مقابل پیروان مذهب شیعه معتقدند تاریخ ولادت پیامبر اسلام 17 ربیع الاول است. این دو روایت متفاوت از تاریخ تولد حضرت محمد صلی الله علیه و آله وسلم انگیزه و بهانه ای برای نزدیک کردن مسلمانان به هم شده است. به همین مناسبت فاصله بین دو روایت از میلاد پیامبر اسلام بنام هفته وحدت نامگذاری شده است.

هفته وحدت

در این هفته مسلمانان در کشورهای مختلف میلاد پیامبر اسلام را جشن می گیرند. حضرت محمد صلی الله علیه و آله وسلم نماد وحدت و دوستی میان مذاهب اسلامی است. در اسلام نیز همچون ادیان دیگر کسانی بوده و هستند که برداشت های خلاف آموزه های دینشان داشته اند. این برداشت های افراطی و یا تفریطی بوده است. هیچ دین و مذهبی نمی تواند ادعا نماید که پیروانش از افراط و تفریط به دور بوده و دچار آن نشده اند. عنوانِ «تفریط در دین» همواره از عناوینی بوده که افراط گرایان با استفاده آن عدم همراهی دیگران با اندیشه های خویش را توجیه نموده اند، همچنان که تفریط گران نیز معمولاً با چماق افراط گرایی اعتدال گرایان را مورد تکفیر و انتقاد قرار می دهند. این افراط و تفریط در مذاهب اسلامی موجب اختلافات و تنش هایی میان مسلمانان شده است. دشمنان اسلام نیز در طول تاریخ تلاش کرده ند از جریان هایی که برداشت های افراطی و یا تفریطی از آموزه های اسلام داشته اند و دیگر مذاهب اسلامی را تکفیر کرده اند حداکثر بهره برداری برای اختلاف افکنی میان مسلمانان انجام بدهند. «تفرقه بیانداز و حکومت کن» سیاست معروف انگلیسی در جهان اسلام در دهه های گذشته است. آنها با تفرقه میان پیروان مذاهب مختلف اسلامی به خصوص شیعه و سنی موجب غفلت مسلمانان از دشمن اصلی و استعمارگران غربی شدند. این سیاست اکنون نیز سیاست راهبردی صهیونیست ها و حامیان غربیشان در کشورهای مسلمان است.   

تفرقه انداختن در جهان اسلام

  دشمنان اسلام پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران ترفندهای بسیاری برای ضربه زدن به این انقلاب و جلوگیری از الگو شدن آن برای دیگر مسلمانان در مقابله با استبداد داخلی و استعمار خارجی انجام دادند. اما هیچ یک از این ترفندها نتوانست آسیبی به انقلاب اسلامی ایران وارد کنند. برعکس اسلام در کشورهای مسلمان استبدادزده احیاء و به عنوان تنها راه جنبش های آزادیبخش برای مقابله با صهیونیسم و حامیان غربیش به دنیا ارائه شد. صهیونیست ها با کمک حامیان آمریکایی و اروپائیشان تلاش کردند با تقویت جریان های افراطی و تکفیری و اختلاف افکنی میان پیروان مختلف مذاهب اسلامی، کشورهای مسلمان را تجزیه و بی ثبات کنند. وهابی های تکفیری عربستان سعودی  نیز مجری اجرای این سیاست آمریکا به عنوان اصلی ترین حامی رژیم صهیونیستی شدند. رهبران و اعضای سازمان تروریستی القاعده و بسیاری دیگر گروههای تکفیری و تروریستی همچون داعش، جبهه النصره، لشگر جهنگوی و یا بوکوحرام دانش آموخته مدارس وهابی ها در پاکستان، افغانستان و برخی دیگر از کشورها هستند. آنها سرمایه گذاری های زیادی برای تقویت جریانهای تکفیری برای مقابله با مذاهب اسلامی مخالف آموزه های وهابیت کردند. طبق آموزه های وهابیت، مخالفین برداشت های انحرافی آنها از آموزه های اسلام خارج از اسلام بوده و مجازات آنها مرگ است. این برداشت وهابیت از آموزه های صلح طلبانه و عدالت خواهانه اسلام درعمل پاشیدن بذر کینه و دشمنی در جوامع مسلمان بود. طالبان و القاعده در افغانستان و پاکستان و یا داعش در عراق و سوریه، لشگر جهنگوی در پاکستان، بوکوحرام در آفریقا با اتکاء به آموزه های وهابیت دهها هزار مسلمان را به قتل رسانده و بی خانمان کردند.

وهابیت تکفیری، اوج افراطی گری در جهان اسلام

البته این افراط گرایی فقط در میان اهل سنت نیست هر چند بسیاری از علمای مذاهب چهارگانه اهل سنت، وهابیت را در جرگه اهل سنت نمی دانند و افکار و گفتار وهابی های تکفیری را خارج از آموزه های اسلامی می دانند. محمد بن علوی مالکی، از علمای عربستان سعودی که در مسجد الحرام کرسی تدریس حدیث، فقه و تاریخ داشت، از منتقدان تفکر وهابیت به شمار می رفت. او بعد از انتشار کتابهایش، محاکمه و به اعدام محکوم شد. مالکی در یکی از آثارش در ردّ تکفیر می‌نویسد: «ما به کسانی مبتلا شده‌ایم که در توزیع کفر و شرک و صادر کردن احکام با القاب و اوصاف غیرصحیح تخصص دارند. اوصافی که شایسته مسلمانی نیست که به توحید و نبوت پیامبر اسلام گواهی می دهد. ازجمله اینکه برخی از وهابی ها به افرادی که مخالف رأی و نظر آنها در مذهب  هستند، عنوان تحریف‌کننده، دجّال، شعبده‌ باز ، بدعت‌گذار و در آخر مشرک و کافر اطلاق می‌کنند. از برخی سفیهان می‌شنویم که به صورت گسترده امثال این دشنام‌ها و الفاظ قبیح را به کار می‌برند ، الفاظی که تنها از افراد کوچه و بازار صادر می‌شود ، کسانی که اسلوب دعوت و طریقه ادب در مباحثه را به خوبی نمی‌دانند.»    

  مذهب تشیع نیز در آموزه های خویش با افراط ها و تفریط های فراوانی روبرو بوده است و به واسطه این افراط و تفریط ها، وهابیهای تکفیری دروغ های خود به پیروان مذهب شیعه را به افکار و اعمال برخی جریان های افراطی مدعی پیروی از مذهب شیعه مستند می کنند. در طول تاریخ تشیع، همواره افراد گوناگونی در بعضی از اندیشه های مذهبی دچار افراط شده اند امّا هیچ گاه این افراط گرایی در خدمت جریانی خاص نبوده و به هدف تبلیغ و ترویج جریان ها و گروه ها مورد استفاده قرار نمی گرفته است. این در حالی است که جریانی که از آن به عنوان شیعه انگلیسی یاد می شود با بهره گیری از افراط گرایی های مذهبی می کوشد تا چهره ای متفاوت و زشت از تشیع در منظر مسلمانان و جهانیان ارائه نماید و سدی در مقابل نفوذ تفکر انقلاب اسلامی ایران به وجود آورد. آنها تحت حمایت جریانهایی در اروپا به خصوص در انگلیس می خواهند از داخل ایران به مقابله و ایستادگی در برابر تشیع اصیل و انقلابی پرداخته و با مبارزه درون مذهبی، ضمن متزلزل ساختن جاذبه های تشیع آنها را به دافعه تبدیل نماید.

جریان شیعه انگلیسی، اوج افراطی گری شیعی

 این جریان با سوءاستفاده از تعصبات مذهبی مردم، تمامی مطالب دینی را به سمت مخاصمه و مواجهه با اهل سنت سوق می دهند و تنها از دریچه ی تنگ اختلافات شیعه و سنی به تمام مسائل دینی نگاه می کنند. با این رویکرد است که مبلغین این جریان تنها به بیان مسائلی می پردازند که شیعه و سنی در آن اختلاف داشته و آنها می توانند با دامن زدن به این مباحث به تشدید دشمنی های دینی و مذهبی بپردازند. از این جهت بسیاری از آموزه های مهم دینی، همچون توحید و نبوت، توسط این جریان مورد غفلت واقع شده و پیروان این جریان، به این اصول عقاید اسلامی نیز تنها از نگاه اختلاف مذهبی شیعه و سنی نگریسته و لذا پاسخی مناسب و منطقی در برابر شبهات دیگران ارائه نمی کنند. اگرچه این جریان رسالت خویش را در مقابله و دشمنی با جریان وهابیت می بیند و حتی با این عنوان دشمنی و مخاصمه ی خویش با تمام مسلمانان را توجیه می کند، اما در رفتار و عمل، همسو و هم جهت با وهابیت حرکت نموده و از این جهت، انطباق کلی میان آنها وجود دارد. جریان افراط گرای شیعه نیز همچون وهابیت کمترین زاویه با اندیشه های خویش را برنتافته و با معرفی افکار و حتی عادات التقاطی خویش به عنوان یک معیار برای پذیرش شریعت، تکفیر و تفسیق مسلمانان و حتی دیگر شیعیان را در دستور کار قرار داده است. امام خمینی(ره) رهبر کبیر انقلاب اسلامی همواره بر این اصل مهم تأکید می‌کردند که به هیچ عنوان نباید اسباب خصومت بین شیعه و سنی را فراهم نمود. ایشان تاکید داشتند: «ما با مسلمین اهل تسنن یکى هستیم؛ واحد هستیم که مسلمان و برادر هستیم. اگر کسى کلامى بگوید که باعث تفرقه بین ما مسلمان ها بشود، بدانید که یا جاهل هستند یا از کسانى هستند که مى‏ خواهند بین مسلمانان اختلاف بیندازند. قضیه شیعه و سنى اصلًا در کار نیست، ما همه با هم برادریم‏.»

امام خمینی(ره)؛ بنیانگذار معاصر اندیشه وحدت در جهان اسلام

هفته وحدت و گرامی داشت میلاد پیامبر اسلام به عنوان محور وحدت تمام مسلمین فرصتی است تا علمای مذاهب اسلامی دور هم جدا شده و با وجود اختلافات در برخی مسائل اعتقادی بر وحدت میان مسلمین به عنوان یک اصل محوری تاکید کنند. علمای مسلمان از هر مذهب  باید در عین شناخت صحیح از گفتمان وحدت، با افراط و تفریط ها مقابله کنند. 

 

 

 

کلیدواژه