Սեպտեմբեր 20, 2022 14:51 Asia/Tehran

ԻԻՀ առաջնորդն իրանական 1401 թվականն անվանել է «Արտադրության, գիտելիքահենք տնտեսության և աշխատատեղերի ստեղծման տարի»։ Այս հաղորդաշարի ընթացքում ձեզ ենք ներկայացնում հաղորդումներ, որոնք վերաբերում են տարվա կարգախոսին: Այս և առաջիկա մի քանի հաղորդումների ընթացքում կխոսենք գիտելիքահենք տնտեսության դերի և արդյունքների մասին:Այսօր կանդրադառնանք Իրանում գիտելիքահենք ընկերություններին:

Դիմադրողական տնտեսության իրականացման հիմնական առանցքներից մեկը, որը բազմիցս ներառվել է հեղափոխության գերագույն առաջնորդի տնտեսական հանդիպումներում, գիտելիքահենք տնտեսությունն է։ Դիմադրողական տնտեսության իրագործման կարևոր կողմերից է գիտության դերը, որը նշված է դիմադրողական տնտեսության քաղաքականության երկրորդ կետում։ Իրականում դիմադրողական տնտեսության հասնելու հիմնական ռազմավարություններից մեկը գիտելիքահենք տնտեսության ղեկավարելն է։

Միապրանքային  տնտեսությունից դուրս գալու ելքը   տեղական գիտելիքի վրա կենտրոնանալն է, որը հանգեցնում է էնդոգեն արտադրության, ինչը տարբեր ոլորտներում կհանգեցնի արտահանման ավելացման, աշխատատեղերի ստեղծման, տնտեսական անկախության և տնտեսական բարգավաճման:  Փաստորեն, պետք է ասել, որ դիմադրողական տնտեսության հիմնական հիմքն ու հենասյունը գիտական ​​և գիտելիքահենք տնտեսությունն է։ Իսլամական հեղափոխության գերագույն առաջնորդը կարծում է, որ հայրենական արտադրության բարգավաճումն ու թռիչքը տեղի կունենա գիտելիքահենք տնտեսության լույսի ներքո:

1379 թվականին, այսինքն՝ 23 տարի առաջ, նա գիտելիքահենք տնտեսության մասին ասել է.«Շատ կարեւոր է առևտրայնացման խնդիրը։ Գիտական ​​և արդյունաբերական ձեռքբերումները պետք է կարողանան հարստություն առաջացնել երկրում։ Մինչեւ 1404 թվականը մենք պետք է կարողանանք երկրի եկամտի առնվազն 20 տոկոսը ապահովել գիտելիքահենք արդյունաբերության եւ բիզնես գործունեության միջոցով»: Իրանի տնտեսության մեջ գիտելիքահենք արդյունաբերության դերի  20 տոկոս պահանջը հստակ ցույց է տալիս գիտելիքահենք արտադրության դիրքն ու նշանակությունը Գերագույն առաջնորդի հայացքում: Երկրների զարգացման հարցում գիտելիքի և գիտության դիրքից անկախ, էլիտար և արդյունավետ մարդկային ռեսուրսների առկայությունը ևս մեկ գործոն է Իսլամական հեղափոխության գերագույն առաջնորդի կողմից գիտելիքահենք արտադրության վրա շեշտադրելու համար: 

Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը բարձր դիրք ունի գիտության համաշխարհային համակարգում, իսկ իրանական էլիտան փայլում է համաշխարհային մակարդակով։ Գիտական ​​առաջընթացը Իրանի իսլամական հեղափոխության և մեր երկրի իմաստուն առաջնորդի կարևոր և հիմնարար նպատակներից է: Նա միշտ ողջունում է ուսանողական այցերը և  կարևորում երիտասարդության դերը երկրի կառավարման կառուցվածքում Նա հրապարակել է Իսլամական հեղափոխության երկրորդ քայլի հայտարարությունը` ուղղված առավելապես Իրանի երիտասարդությանը։

---

Անցած 11 տարում Իսլամական հեղափոխության գերագույն առաջնորդը ավելի քան 40 անգամ ընդգծել է գիտության և գիտելիքի հիմքերի օգտագործումը երկրի արտադրական գործընթացում: Գերագույն առաջնորդը գիտելիքի վրա հիմնված արտադրությունը համարում է դիմադրողական տնտեսություն իրականացնելու և Իրանին համաշխարհային տնտեսության գագաթնակետին հասցնելու, ինչպես նաև համաշխարհային դավադրություններից ապահովագրելու հիմնական մասն ու հիմքը և կարծում է, որ երկրում կան անհրաժեշտ կարողություններ  տնտեսական առաջընթացի և մեկ արտադրանքի տնտեսությունից անցում կատարելու համար։

2009 թվականին «Գիտելիքահենք ընկերություններին և հաստատություններին աջակցելու և նորարարությունների ու գյուտերի առևտրայնացման մասին» օրենքի հաստատումը եղավ գիտելիքահենք ընկերություններին և հաստատություններին աջակցելու կառավարության ամենածավալուն ծրագրի սկիզբը։

Գիտելիքահենք ընկերությունների թիվը, որը գիտելիքահենք ընկերություններին աջակցելու օրենքի հաստատման առաջին օրերին 55 էր, այսօր հասել է ավելի քան 6624-ի։ Ընկերություններ, որոնք արդյունավետ դեր են խաղում երկրի դիմադրողականության և գիտելիքահենք տնտեսության բարգավաճման գործում։ Մինչև 1400 թվականի վերջը գիտելիքահենք 6632 ընկերություններ ստացան գիտական ​​պրոռեկտորի հավանությունը 3 չափանիշների հիման վրա՝ «բարձր տեխնոլոգիական արտադրանքի արտադրություն», «արտադրության տիրապետման մակարդակ» և հետազոտության և զարգացման վրա հիմնված «արտադրություն կամ ծառայությունների մատուցում»:  

Գիտելիքահենք ընկերությունները զբաղվում են արտադրությամբ 9 տեխնոլոգիական ոլորտներում, որոնք են.«Գյուղատնտեսության և սննդի արդյունաբերության կենսատեխնոլոգիա», «Դեղեր և առաջադեմ արտադրանք ախտորոշման և բուժման ոլորտում», «Քիմիական տեխնոլոգիաների վրա հիմնված առաջադեմ նյութեր և արտադրանք», «Ընդլայնված մեքենաներ և սարքավորումներ», «Բժշկական սարքեր և սարքավորումներ», «Էլեկտրաէներգիա և էլեկտրոնիկա» Ֆոտոնիկա, Հեռահաղորդակցություն, «Տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ և ծրագրային հաղորդակցություն», «Առևտրականացման ծառայություններ», «Հումանիտար և սոցիալական գիտությունների մշակութային արդյունաբերություններ»։

Գիտության և տեխնոլոգիայի նախաարարության վերջին վիճակագրության համաձայն՝ գիտելիքահենք ընկերությունների ընդհանուր թիվը հասել է 6632 ընկերության։ Այս ընկերությունները բաժանվում են երեք կատեգորիայի՝ սկսնակ, արտադրական և գիտելիքահենք, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի ենթակատեգորիաներ։

Ընկերությունների մոտ 70%-ը արտադրական է և ունի տեխնոլոգիայի լավ մակարդակ։ Ընկերությունը, որն արտադրել է առաջադեմ տեխնոլոգիայով արտադրանք գոնե փորձնական հիմունքներով, բայց դեռ եկամուտ չի ստացել, կոչվում է սկսնակ ընկերություն և կախված արտադրանքի տեխնոլոգիայի բարդությունից՝ դրանք բաժանվում են երկու մասի: 

Գիտելիքի վրա հիմնված տնտեսությունում առաջադեմ երկրների՝ նոր ապրանքների առևտրայնացման հիմնական ցուցիչներից մեկը ստարտափերն են, և այդ ընկերությունները համարվում են դիմադրողական տնտեսության լավագույն դրսեւորումներից և ամենաարդյունավետ բաղադրիչներից մեկը։Այս ընկերությունների մյուս նպատակներն են գիտության և տեխնիկայի միջոցով հարստության ստեղծումը, կայուն զբաղվածության ստեղծումը, հավելյալ արժեքը, գիտելիքի վրա հիմնված ապրանքների արտադրությունն ու արտահանումը։

Գիտելիքահենք ընկերությունները 1397 թվականին 450 միլիոն դոլարի արտահանումներ են ունեցել, որը 1399 թվականին հասել է մեկ միլիարդ դոլարի։ Գիտելիքահենք ընկերությունների ընդհանուր եկամուտը 1393 թվականի 11 հազար միլիարդ դրամից 1397 թվականին հասել է 90 հազար միլիարդի։  1397-ին գիտելիքահենք յուրաքանչյուր ընկերություն միջինը վաստակել է ավելի քան 22 մլրդ դոլար։ Այս ընկերությունները միասին շուկա են հանել գիտելիքի վրա հիմնված ավելի քան 13000 արտադրանք:

Գերագույն առաջնորդի շեշտադրումը գիտելիքահենք տնտեսության վրա նաև իշխանությունների պլանավորումը ցույց է տալիս, որ գիտելիքահենք ընկերությունների դերն Իրանի տնտեսության մեջ, այդ թվում՝ զբաղվածության ոլորտում, մեծանում է, ինչը կարող է ակտիվացնել երկրի արտադրական հզորությունները, հատկապես այն ոլորտներում, որոնք անտեսվել են կամ տուժել են պատժամիջոցների հետևանքով։