Шіл 25, 2022 12:14 Asia/Almaty
  • Әлемнің таңғажайып ұлылығы және Джеймс Уэбб телескопы арқылы жаратылыстың көрінісі

Джеймс Уэбб ғарыштық телескопы осы күндері ғаламның таңғажайып бейнесін тіркеу арқылы бүкіл әлемдегі адамдарды таң қалдырды және ғаламның жаңа және белгісіз өлшемдерін көрсетті.

Тіршілік тек адамдарға ғана емес, дүниедегі барлық жаратылыстарға берілген илаһи мұғжиза. Бізге таңырқалық болуы мүмкін, бірақ бұл туу мен өмір және ақырында өлім жұлдыздарда да көрінеді. Негізінде, Алланың бір кереметі – ғаламның жаратылуы. Ғалам шексіз болып көрінеді және күн сайын кеңеюде. Жұлдыздар туады және өледі және біз Алланың ұлылығының бір бөлігін аз білімімізбен ғана көре аламыз. Біз бірегей Жаратушының ұлылығын Джеймс Уэбб ғарыштық телескопының көзімен көреміз.

Джеймс Уэбб ғарыштық телескопы осы күндері ғаламның таңғажайып бейнесін тіркеу арқылы бүкіл әлемдегі адамдарды таң қалдырды және ғаламның жаңа және белгісіз өлшемдерін көрсетті. Бұл фактілер жаратылыстың ұлылығының белгілері, ойшылдық пен ізденіс адам бойындағы ақыл-ойдың гүлденуінің белгісі. Мұсылмандардың қасиетті кітабында ғаламның жаратылуы туралы көптеген аяттар бар. «Зәрият» сүресінің 47-аятында: «Аспанды құдыретімізбен жараттық және біз оны әрдайым кеңейтеміз»,- деді.

Осы аятқа қарағанда дүние үлкейіп барады. Бұрынғы уақытта аспанның және жаратылыстың үздіксіз кеңеюі туралы теорияны философтар мен астрономдар қабылдамады. Өйткені олар дүниені тұрақты деп есептеді. Алла Тағала осыдан 1400 жыл бұрын бұл мәселені Құран аяттарында айтқан. Дүниенің бұл дамуы біздің заманымыздың 20-ғасырының басында дәлелденіп, оның дүниенің басы және бастауы екендігі атап өтілді. Сондай-ақ ғаламның пайда болғаннан бері таңғажайып жылдамдықпен кеңеюі және бұл кеңею жалғасуда екендігі дәлелденді. Шындығында, бірінші рет астроном Эдвин Хаббл өзінің зерттеулері арқылы кейбір жұлдыздардың және шын мәнінде галактикалардың үнемі алыстап, яғни ашылып жатқанын анықтады.  Хаббл телескопы 1990 жылы осы ұлы тұлғаның құрметіне орбитаға шығарылды және ол жиырма жыл бойы әлемдегі ең қуатты телескоп ретінде белгілі болды және ғалымдар мен астрономдарға ғаламның көптеген белгісіз бөліктерін аша алды. Алайда соңғы күндері Джеймс Уэбб телескопынан жіберілген алғашқы суреттер туралы жаңалықтар әлемді таң қалдырды. Онының суреттері әлемнің жаратылуы туралы Хаббл телескопынан әлдеқайда тереңірек және анық суреттер!

Джеймс Уэбб телескопынан алынған сурет

Астрономдардың ғаламдағы 13 миллиард жыл бұрынғы суретті көруге болатынын айтқан Джеймс Уэбб телескопынан түсірілген алғашқы суреттердің көпшілікке жариялануы ғалымдар мен қалың жұртшылық арасында түрлі талдаулар мен болжамдар туғызды. Джеймс Уэбб және оның суреттері туралы бұл телескоптың координаталары және ол бізге не туралы айтатыны туралы әлі де әртүрлі сұрақтар бар?

Құрылысына он миллиард долларға жуық қаржы жұмсалған Джеймс Уэбб ғарыштық телескопы 2021 жылдың 25 желтоқсанында ұшырылды, ал бір айдан кейін ол Жерден бір миллион мильдей жерде Күннің айналасындағы орбитасына орналастырылды. Бұл телескопты жасап шығарудың мақсаты инфрақызыл диапазондағы толқын ұзындығы ұзағырақ және сезімталдығы мен анықтау қабілеті жоғары Хаббл ғарыштық телескопының ашылуын кеңейту болды.

 

Шын мәнінде, толқын ұзындығының ұзағырақ болуы астрономдарға тұмандықтардағы және газ бен шаң массасындағы жұлдыздар мен планеталардың пайда болған  жеріне жетуге мүмкіндік береді.  Ұзақ толқын ұзындығындағы толқын детекторлары ғалымдарға ұзақ қашықтықты және ескі ғарыштық уақыттарды зерттеуге де мүмкіндік тудырады. Өйткені ғаламның кеңеюіне байланысты алыстағы заттардың жарығы бізге сәулеленуге қарағанда ұзағырақ толқын ұзындығында жетеді. Сондықтан ерте ғаламды білу үшін біз инфрақызыл телескоптарға баруымыз керек. Үлкен жарылыстан кейін 100-250 миллион жыл аралығында бақылауға қабілетті бұл телескоптың құрылысы адамзаттың ең маңызды жетістіктерінің бірі болып саналады. Бұл телескоп 1961 жылдан 1968 жылға дейін NASA басшысы болған Джеймс Уэббтің құрметіне аталған.

Джеймс Уэбб телескопының қалай жұмыс істейтіні туралы аздап білдік, осы телескоптан жіберілген суреттердің бірінші сериясын қарастырған дұрыс. NASA жариялаған алғашқы сурет SMACS 0723 галактика кластеріне қатысты, ол «Тұңғиық өріс» (TEREF FIELF) деп аталады, оның аясында мыңдаған галактикаларды алыс және жақын көруге болады. Олардың кейбіреулерінің жарығы жерге жету үшін шамамен 13 миллиард жыл қажет болды. Webb Near Infrared Camera түсірген бұл терең өріс, Хаббл ғарыштық телескопының терең бақылаулары үшін алған уақытынан әлдеқайда қысқа, бақылау және жазу үшін барлығы 12,5 сағатты қажет ететін әртүрлі толқын ұзындығындағы кескіндердің жиынтығы. Сондай-ақ, бұл сурет Хабблдың өткендегі жіберген кескінінен әлдеқайда ондаған есе анық. Бұл суретте жазылған мыңдаған галактикалардың ішіндегі әлсіз галактикалардың кем дегенде біреуі Үлкен жарылыспен салыстырғанда 95% дерлік ескі екенін білу қызықты. Бұл теорияға сәйкес, жарылыс ғаламның кеңеюінен шамамен 13,8 миллиард жыл бұрын болған.

Джеймс Уэбб телескопынан жіберілген алғашқы сурет 

Стефан квинтеті - осы қуатты телескоппен түсірілген тағы бір сурет. Бұл суретте Джеймс Уэбб Жерден 290 миллион жарық жылы қашықтықта орналасқан Стефан тобының бес галактикасына мұқият қарайды. Бұл галактика гравитациялық биде, сондықтан зерттеушілер үшін өте қызықты.

«Stephan's Quintet»

Карина тұмандығы туралы жарияланған басқа суретте Карина тұмандығында бұрын шаңда жасырылған жұлдыз түзілу аймақтары алғаш рет байқалды. Бұл тұмандық Жерден шамамен 7600 жарық жылы қашықтықта орналасқан аспандағы ең үлкен және ең жарық тұмандықтардың бірі болып табылады. Тұмандық - бұл жұлдызаралық кеңістіктегі шаң, газ және плазманың үлкен бұлты.

  Carina Nebula (Карина тұмандығы)

Бірақ оңтүстік сақина тұмандығы! (Сақиналы тұмандық) Бұл тұмандық өмірінің соңында және айналасына өз шаңын шашып тұрған Күнге ұқсас жұлдыздың әрекетінің нәтижесі. Джеймс Уэбб Жерден шамамен 2500 жарық жылы қашықтықта орналасқан бұл тұманды зерттеді. Бұл тұмандық бұрын жұлдыздың жарылуы нәтижесінде пайда болған және оның ортасында жұлдыздардың екілік жүйесі орналасқан. Ғалымдардың айтуынша, бұл тұмандықтың сыртқы қызғылт сары сақинасы сутегі газдарының жарқырауы, ал бұл тұмандықтың ішіндегі көк бұлттар осы тұмандықтың иондалған газдары. Бұл суреттің егжей-тегжейлі болғаны сонша, NASA зерттеушілері оны алғаш көргенде таң қалды.

Оңтүстік сақина тұмандығы

Бірақ осы қуатты телескоптан шыққан соңғы суретте сіз алып планета Юпитерді оның үш серігімен бірге көре аласыз. Шындығында, бұл фото Джеймс Уэббтің күн жүйесіндегі қозғалатын нысандарды жазуға арналған сынағы үшін түсірілген. Бұл суреттер астрономдар мен ғалымдарға жұлдыздардың тууы мен жойылуы және жұлдыз аралық орта туралы толығырақ ақпарат береді. Болашақта бұл зерттеудің нәтижелері біздің ғажайып әлем туралы көбірек білуге ​​жол ашады. Жаратылыстың ақиқатын ашудағы адам күш-жігері өте құнды. Жаратушының ұлылығының бір бұрышын тек Алла Тағаланың бізге берген білімі мен көрегендігі арқылы ғана көре аламыз. Ғаламның ұлылығын Джеймс Уэббтің телескопы арқылы көріп, Алланың ұлылығының алдында бас иіп, оған ой жүгірту арқылы өзінің төмендігін түсінетін адам білімді адам.