تیر ۲۳, ۱۳۹۸ ۰۹:۲۵ Asia/Dushanbe
  • گام های مثبت تاجیکستان در بازگرداندن زنان و کودکان تاجیک از عراق و سوریه

کشورهای آسیای مرکزی در ماه‌های اخیر علاوه بر مسأله بازگشت جنگجویان اعزام شده به مناطق جنگی در سوریه و عراق و پیوست‌های امنیتی مربوطه، با مقوله بازگشت خانواده‌های این افراد نیز دست به گریبان شده‌اند.

در میان این کشورها تاجیکستان بیشترین تلاش‌ها و جدی‌ترین عزم را برای بازگرداندن این شهروندان در پیش گرفته است. مقامات تاجیک معتقدند بیش از 2000 نفر از شهروندان این کشور در سوریه و عراق حضور دارند که احتمال آن می‌رود حدود 500 تن از آن‌ها کشته شده باشند.

 300  نفر نیز تاکنون به تاجیکستان باز گشته‌اند. طی دو هفته اخیر 84 کودک که پدران آن‌ها عضو داعش بوده و مادران آن‌ها عمدتا در زندان‌های عراق به سر می‌بردند از بغداد به دوشنبه منتقل شدند.

دولت تاجیکستان از سال 2014 فرایند بازگرداندن شهروندان خود از سوریه و عراق را آغاز کرده است. در این راستا مباحث متعددی در پارلمان این کشور مطرح شد و زیرساخت‌های قانونی برای بازگرداندن آن‌ها و اصلاحیه‌های قانونی مورد نظر صورت گرفت.

سازمان ملل نیز اعلام کرده است که از این روند حمایت می‌کند. فضای افکار عمومی تاجیکستان نیز برای این موضوع به شدت مساعد است و این امر در حقیقت به موضوعی در افکار عمومی تاجیکستان  برای بازسازی تصویر دولت این کشور بدل شده است. تجربه جنگ داخلی دهه 1990 یکی از انگیزه‌های دیگر دولت تاجیکستان برای این امر است.

در آن دوره شمار زیادی از فرزندان مهاجرین تاجیک که در افغانستان به سر می‌بردند در اردوگاه‌های آموزش نظامی در افغانستان و مناطقی از پاکستان آموزش دیده و برخی مشکلات را برای دولت این کشور ایجاد کردند.

اگرچه از سال 2014 نخستین بار تاجیکستان برای بازگرداندن شهروندانش از سوریه و عراق اعلام آمادگی کرد، اما از سال 2017 بود که این کشور تلاش‌های جدی خود را در این زمینه آغاز نمود. زبیدالله زبیدزاده، سفیر تاجیکستان در کویت اصلی‌ترین چهره تاجیک است که در این زمینه فعال شده است.

وی تلاش‌های زیادی در ارتباط با گروه‌های مختلف از جمله کردها، نیروهای ائتلاف آمریکایی، دولت عراق و دیگر بازیگران فعال در عرصه میدانی سوریه و عراق انجام داده است.

 گفته می‌شود وی به دلیل ارتباطات پیشینی که با امامعلی رحمان داشته است، از سطح قدرت و اختیارات بالاتری در این راستا برخوردار است. رویکردهای مبتکرانه وی در تعامل با گروه‌ها و جریان‌های مختلف نیز باعث موفقیت‌های زبیدزاده شده است.

او اخیرا گفته بود که 92 کودک و 43 زن تاجیک در عراق حضور دارند که خواستار بازگشت به کشور هستند.  برخی از آن‌ها در کمپ‌های آوارگان حضور دارند و شماری نیز در زندان.

با این حال، روند بازگرداندن این شهروندان مساله‌ای نیست که دولت تاجیکستان به تنهایی بتواند از پس آن برآید. در کنفرانس بین‌المللی اخیری که در دوشنبه با حمایت مالی عربستان سعودی، قطر و روسیه تحت عنوان "مبارزه با تروریسم و منابع مالی آن" برگزار شد، دولت تاجیکستان رسما اعلام کرد به تنهایی نمی‌تواند چنین روندی را به سرانجام برساند. وزارت امور خارجه تاجیکستان نیز تلاش‌های زیادی صورت داده است.

 سراج‌الدین مهرالدین ماه گذشته در سفری به عراق در این زمینه با معاون وزیر خارجه عراق دیدار کرد. در تاریخ 12 فوریه سال جاری نیز وی گفته بود که در بازگشت تمام شهروندانمان از سوریه مصمم هستیم.

در مذاکره با مقامات عراقی برای تسهیل بازگشت این افراد مقرر شده به جای جریمه 2500 دلاری ورود غیرقانونی به این کشور، دولت تاجیکستان به ازای هر شهروند تاجیک 400 دلار بپردازد. مذاکرات زیادی نیز با وزرای خارجه عراق و کویت و دفتر یونیسف در عراق برای کمک به فرایند بازگشت این افراد طی این بازه صورت گرفته است.

البته روسیه به عنوان متحد تاجیکستان، تاکنون اصلی‌ترین نقش را در بازگرداندن این شهروندان به این کشور ایفا کرده است.

 

 

کلیدواژه