دی ۰۸, ۱۳۹۸ ۱۳:۴۴ Asia/Dushanbe
  •  موضع برجامی رئیس کمیسیون اروپا، سخت تر شدن حفظ این توافق

اتحادیه اروپا به همراه سه کشور فرانسه ، آلمان و بریتانیا موسوم به تروئیکای اروپایی از حامیان توافق هسته ای برجام هستند. هر چند پس از خروج آمریکا از برجام درمه 2018، اروپایی ها در زمینه انجام تعهدات خود برای حفظ این توافق ناکام مانده اند، با این حال اتحادیه اروپا با توجه به اهمیت برجام بر حفظ آن پافشاری می کند.

به رغم پافشاری این نهاد اروپایی بر حفظ برجام، اما واقعیت این است که در فقدان هر گونه اقدام موثر برای حفظ برجام از سوی اروپایی ها، حفظ این توافق با دشواری روز افزونی مواجه شده است. این مساله ای است که ارشد ترین مقام اجرایی اتحادیه اروپا نیز به آن اذعان کرده است. "اورسلا فون در لاین" Ursula von der Leyen  رئیس جدید کمیسیون اروپا روزشنبه 28 دسامبر تاکید کرد که حفظ توافق هسته‌ای "برجام" روز به روز سخت‌تر می‌شود. فون در لاین گفت : «رسیدن به موفقیت برای حفظ برجام روز به روز سخت تر می‌شود، برای نجات توافقی که در خطر فزاینده قرار دارد لازم است که ایران نیز با این توافق همراه باشد.»

اظهارات رئیس کمیسیون اروپا درباره لزوم همراهی ایران با برجام درحالی مطرح می‌شود که بعد از خروج یک جانبه آمریکا از برجام در مه 2018 و بازگرداندن غیرقانونی تحریم ها علیه تهران، ایران منتظر عمل کردن اروپایی ها به وعده ها و تعهدات شان ماند. با این حال، اعضای اروپایی گروه 1+4 یعنی آلمان، فرانسه، بریتانیا و اتحادیه اروپا نه تنها به وعده‌های خود عمل نکردند بلکه در مواردی با سیاست های آمریکا علیه ایران نیز همراهی کردند . هر چند اتحادیه اروپا و تروئیکای اروپایی بارها بر اهمیت برجام در راستای حفظ صلح  وامنیت  منطقه ای و بین المللی تاکید کرده اند، اما ظاهرا آنها فقط از ایران توقع دارند که در راستای حفظ این توافق تلاش کند و نقش و تعهدات خود را فراموش کرده اند. اروپایی ها بعد از خروج غیرقانونی آمریکا از برجام درمه 2018 وعده دادند با تضمین منافع اقتصادی ایران از طریق اتخاذ تدابیر عملی مانند ایجاد سازو کار ویژه مالی موسوم به اینستکس این توافق را حفظ کنند. اما آنها با وجود مخالفت لفظی با اقدام ضد برجامی واشنگتن، تاکنون در عملی کردن موثر وعده های خود برای حفظ این توافق موفقیتی نداشته اند. لذا ایران پس ازیکسال از خروج آمریکا از برجام و با پایان دادن به سیاست صبر استراتژیک و نیزاثبات ناکارآمدی راهکارهای پیشنهادی اروپا برای جبران تبعات اقتصادی خروج آمریکا از برجام، اعلام کرد، بخشی از تعهدات برجامی خود را بر اساس بندهای 26 و 36 این توافق تعلیق می‌کند و تاکنون در 4 گام از تعهدات برجامی‌اش کاسته است.درعین حال تهران همواره تاکید کرده است، گام های 4 گانه قابل بازگشت هستند و به محض انجام تعهدات طرف اروپایی، ایران نیز به متن تعهداتش در چارچوب برجام بازخواهد گشت.

با این حال طرف های اروپایی برجام به جای اینکه درصدد جبران قصورخود در زمینه عدم اجرای تعهدات برجامی خود باشند ، چندی قبل با انتشار بیانیه ای به تهدید ایران درباره اجرای مکانیزم ماشه پرداختند.با این همه پس از برگزاری آخرین نشست کمیسیون مشترک برجام در وین در روز  6 دسامبر ظاهرا ازاین مساله منصرف شده اند .

علی اکبر صالحی رییس سازمان انرژی اتمی ایران در 23 دسامبر  با بیان اینکه حرکت اروپا به سمت مکانیسم ماشه (بازگشت خودکار تحریم ها) خلاف خواست و نیت آنهاست، گفت: اگر این مکانسیم فعال شود چیزی از برجام باقی نمی‌ماند.اروپایی ها به خوبی ازاین مساله آگاه هستند که تهران هیچ گاه در برابر رویکردهای مبتنی بر تهدید در موضوع هسته ای ایران  تسلیم نشده ودر این زمینه نیز تهدید قبلی تروئیکای اروپایی در باره اجرایی کردن مکانیزم ماشه باعث تغییر مواضع اصولی ایران نشده است.

اروپا اگر واقعا در راستای منافع خود خواهان حفظ برجام است باید گام های موثر و عملی برای اجرای تعهدات برجامی خود به ویژه اینستکس (ابزار حمایت از مبادلات تجاریInstrument in Support of Trade Exchanges) بردارد.

تهران خواستارآن است که کشورهای اروپایی فشارهای اقتصادی ناشی از خروج آمریکا ازبرجام را جبران کنندنکته مهم اینکه جوزف بورل مسئول جدید سیاست خارجی اتحادیه اروپا اذعان کرده که ایران به رغم کاهش تعهدات برجامی خود هنوز در چارچوب محدودیت های مقرر در توافق هسته ای برجام قرار دارد.

این امرنشانگر حسن نیت کامل ایران درزمینه حفظ برجام است و به همین دلیل اگراروپایی ها واقعا قصد حفظ این توافق بسیار مهم را دارند بهتر است به جای مقصر جلوه دادن ایران، خود به تعهدات شان به ویژه اجرای موثر اینستکس بپردازند.

کلیدواژه