May 29, 2021 10:00 Asia/Ashgabat
  • ABŞ-nyň Owganystanda 20 ýyl bolmagynyň netijeleri

ABŞ-nyň terrorçy goşunlarynyň Owganystandan çykmagy bilen zamandaş Owganystanyň içinden we daşyndaky birnäçe ulamalar, alymlar we syýasatçylar Kabulda duşuşyp, ABŞ-nyň bu ýurtda 20 ýyl bolmagynyň netijelerini ara alyp maslahatlaşdylar.

Duşuşyga gatnaşyjylar ,ABŞ-nyň dünýä agalyk etjek bolmagyny Owganystanda we sebitde bolmagynyň sebäbi  bildiler  we Owganystanyň ähli ýerlerine konfliktiň ýaýramagy we terrorçylykly hüjümler bu barlygyň netijesi diýdiler.

Gatnaşanlar Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Owganystana howpsuzlyk we parahatçylyk gurmak bahanasy bilen çozandygyny, emma ýurtda uruş, konflikt we neşe gaçakçylygynyň güýçlenendigini aýtdy.

Owganystanyň milli kongresiniň başlygy Abdul Latif Pedram: "Amerikanyň Birleşen Ştatlary hatda adam hukuklary guramalaryny hem öz peýdasyna ulandy" -diýdi.

ABŞ-nyň harby güýçleriniň Owganystandaky 20 ýyllyk huzurynyň dürli ölçeglerine göz aýlasak, Ak tamyň soňky 2 onýyllyk basyp alyşda şowsuz ýazgy galdyrandygyny görkezýär.

Amerikanyň Birleşen Ştatlary 2001-nji ýylda terrorçylyga garşy bahana bilen Owganystana çozdy we 150,000-den gowrak daşary ýurt esgeri bilen NATO agzalarynyň Owganystandaky söweşe gatnaşmagyna garamazdan ekstremizmi aýryp bilmedi.

ABŞ-nyň Owganystanda bolan ýyllarynda ýurtda zorluk we terrorçylyk diňe bir azalman, eýsem ekstremistik hereketleriň gerimi hem giňeldi we Talybandan başga-da Daeşyň terrorçylyk topary, Owganystanda howpsuzlyga we durnuklylyga howp salýan täze bir görnüş boldy.  

Başga sözler bilen aýdylanda, ABŞ-nyň we NATO-nyň Owganystanda bolmagy terrorçylyk toparlarynyň bu ýurtdaky işleri üçin has giň platforma döretdi we owgan halkynyň durmuşy howp astynda boldy.

Amerikanyň Birleşen Ştatlary diňe bir Owganystandaky terrorçylyga garşy göreş wadasyny ýerine ýetirmek bilen çäklenmän, howa we gury ýer operasiýalary arkaly birtaraplaýyn we esassyz hereket etmek bilen Owganystanda müňlerçe adamyň ölmegine sebäp boldy.

Owganystandaky söweşi uzaltmak bilen Amerikanyň Birleşen Ştatlary ýurduň ykdysady infrastrukturasyna weýrançylykly täsir etdi, bu bolsa Owganystanyň önümçilik kuwwatyny önümçilik işjeňliginden ep-esli aýyrdy.

Owganystanda giňden ýaýran söweşiň we howpsuzlygyň bolmagy medeni we jemgyýetçilik pudaklardaky görkezijileriň ösmeginiň öňüni aldy we bu ýurtda bilim çynlakaý pese gaçdy.

Kabulda onlarça adamyň ölmegine we ýaralanmagyna sebäp bolan Kabuldaky gyzlar mekdebine edilen terrorçylykly hüjüm, medeniýete we bilime howp salýan howplardan biridir.

 

 

 

Tags