mar 01, 2020 10:21 Asia/Tehran

886-ə hissə-Ğafiri surə-82-85 şərifə ayəon

886-ə hissə

 

أَفَلَمْ يَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَيَنظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ كَانُوا أَكْثَرَ مِنْهُمْ وَأَشَدَّ قُوَّةً وَآثَاراً فِي الْأَرْضِ فَمَا أَغْنَى عَنْهُم مَّا كَانُوا يَكْسِبُونَ (82) 

Aya zəmino seyrışon nıkarde ta bıvindon çəvon bənav bıə kəson ağıbət çokonə be? çəvon nəfər çəvonsə ziyod iyən vey zumand bin və çəvon əsəron zəminədə vey sabit(və ğoym bin). əmmo, çəvon(nəfər və ğudrətonku) bə dast vardə çiyon, bəçəvon ko nıome(boəvon foydəş nıbe).

Bəşəri torıx dıqlə ğolibədə mıtoliyə kardənine. qıləyni torıxi kitobe ki, torıxi hodisəon sinə bə sinə nəğl və əvon nıvıştə bıə və coqləyni dəvardə mədniyyətonku mandə əsəronin ki, zəmini kurə mıxtəlifə noxtəonədə dastrəsədəy və əy mışohidə kardey mumkine.

Kərimə-Ğıron bın ayədə bə sıtəmkron xitob kardə holədə hamyedə: ehanə şımə dılışon hesteıştə koy oxo bızınon, kifoyət kardedə ki, şımə zəmini dimisə seyrkənən və bıvindənən ki, torıxi dırozi çı zolımkoron ağıbət çokonə bıə? həmonə ğudrəton vırto-volo bıən, çəvon sarayon viron bıə və dıjdə ləşkər həm bənə xəzoni livə bəsə zəminisə eqıniyən. aya çı Misri fironi ziyodə nəfər və ğudrətış bıə ləşkər, Nili ruyədə eşey iyən ğərğ bıeyku ıştə conışon peroxne zıne? aya navkonə ğovmon barzə bandon və ğulləonədə bıə dıjd iyən ğoymə binaon həmonə binonədə sakin bıə odəmonış ilahi irodə mığobilədə peroxneş zıne?

Çın ayəku omutedəmon:

1-dəvardə torıxi mıtoliyə kardey ısət çı məktubi formaədə bıbu və ya torıxi əsəron ğolibədə bəvon osə ğandey bıbu, Ğıroni təkid kardə vıronkuye.

2-İlahi irodə ğudrəti mığobilədə deştə mıosirə imkonat və ğudrəti məğrurəti kardey qıləy xətəre ki, hejo sıtəmkoron təhdid kardedə.

3-bəşəri mədəniyyəton suğuti amilonku qıləyni, çəvon de ilahi pəyğombəron təlimon mıborizə bardey be.

4-bəşəri inkişofi imkonat, cəmyət və ğudrət, bə ilahi ğəhri nozil bıey mane bıey əzıni.

فَلَمَّا جَاءتْهُمْ رُسُلُهُم بِالْبَيِّنَاتِ فَرِحُوا بِمَا عِندَهُم مِّنَ الْعِلْمِ وَحَاقَ بِهِم مَّا كَانُوا بِهِ يَسْتَهْزِئُون (83) 

Çən, çoko ki, çəvon peyğombəron ruşinə dəlilon boəvon vardeşone. bəştə nəzdədə bıə(kamə) elmi əsos, şo və xoşhol bin. əmmo, çəvon məsxərə kardə əzobi əvonış dəqəte.

Vəynə ayə dəvomədə ın ayə hamyedə: torıxi sıtəmkorə ğudrəton ki, deştə ləşkəri və nəfəri ziyodəti məğrur bin, umdətən qıləy mədəniyyətışon bıə ki, qımon kardedəbin çəvon elm iyən təcrubə bə ilahi ğəhro-ğəzəbi nozil bıey mane bəbe. liza, əvon ilahi peyğombəron təlimon mığobilədə mandedəbin və bəçəvon çı məbdə iyən miadi barədə bıə sıxanon məsxərə kardedəbin. əvon deştə elmi fəxr kardedəbin və dini bovəon xorafat hisob kardedəbin ki, de bəşəri elmi isbot bıənin ni.

Eyni holədə havaxti Xıdovənd irodəko, əvon i ləzə həm Xıdovəndi irodə vədə mığovimət kardey nızneşone və çəvon qırd elm, ğudrət imkonat məhf be. de qıləy co iborəti həmonə çiyki, əy be erj iyən noçiz hisob kardedəbin, çəvon rınəş pəle.

Həyğətədə, Kərimə-Ğıroni nəzəku çı insonon bədbəxti iyən inhirofi əsliyə sərçeşməçəvon təkəbbırəti iyən məğrurətiye. ım təkəbbır mumkine bə maliyyə hevujə imkonati, nəfəron ziyodəti və bə zumandə hərbi ğudrəti təsiri əsos və ya bə elmi əsos bıbu.

Bəşəri elmi inkişofi bədiqə ısətnə əsrədə, ım elmi məğrurəti bəyjiyə nımunə inkişof kardə camiyədə mışohidə kardey mumkine. votey bəbe oxonə əsrədə məzhəbi inkor kardə və bə bedin iyən mulhidə məktəbon səmt dim qətey amilonku qıləyni, həmonə elmi məğrurətiye ki, kali alimon bəy giriftor bıən. əvon de təbyəti sırron kəşf kardey və bə elmi səmt qıləy qədə bə oj kardey, jıqo məğrur bıəbin ki, dini usul və erjon inkori royışon qəte.

Bəşəri elmi məğrurəti əhotə anədə hevuj be ki, vəhyi sərçeşməku sadir bıə həyot baxş kardə elmon və aqəhətiyon inkor kardedə və bəy həmçinin məsxərə həm kardedə. əvon iddio kardedən ki, de elmi kəşfon devroni rəsey həni bə pəyğombəron təlimon ehtiyoci nivə bəçəvon qımon və zənni əsos ənbiya vardə din iyən təlimon bəpe çı bəşəri jimoni səhnəonku xaric kardey bıbu.

Demiyən, çı bəşəri ım məğrurəti iyən məstəti vey nıdəkəşe və coqləyni amilon həm dast bə dast doşone bə çın beəsosə fikonsə butloni xətti kəşeydə.İminə və Dıminə Dınyo Canqon nışonış doə ki, çı bəşəri elmi iyən sənaye inkişofon nəyinki, əvış xoşbaxtış kardəni, bəlkəm əvış çı har qıləy zəmonisə vey bə rıji səmt vey nezış kardə. həmçinin de çandə nev əxloği iyən iştimoyi fəsodon, hərcomərcəti, ğətlo-amm, ruhi iyən psixi noxəşətiyon, hoziyəti, təcavuzi buruz pəydu kardey, bəşər dərəse ki, çəy elmi noiliyyəton coyli kardey nibəzıne ısətnə nuyə əsrədə çı jimoni hərcomərcətivəy bıqəto. bəlkəm, bəzi cəhətonku çəvon muşkikloton tiki həm ziyod bıə.

Çın ayəku omutedəmon:

1-peyğombəron sıxan hejo de mecuzə iyən ruşinə dəlilon bıən ki, həxı dumo bıə kəson əy ğəbul kardedə.

2-əgər bəşər deştə kamə elmi məğrurətiko, ım elmi ğurur bəçəy həxı ğəbul kardey mane bəbe. qıləy holədə ki, bəşəri elm iyən təcrubəon ilahi təlimon vırə qətey nibəzıne və ın elmon insoni vəhyi nuroni təlimonku be ehtiyoc nibəkarde.

3-deştə elmon məğrurəti yavə nəticəonku qıləyni, ilahi təlimon istehzo və təhğır kardeye. bə jıqo muşkiloton dıço bıə fərdon, fik kardedən ki, osmoniyə kitobonku iborət bıə ilahi benəhoyətə elmi mığobilədə mandey bəzıneyn.

4-ilahi təlimon mığobilədə mandə mədəniyyəton, bə suğut iyən həlokəti dıço bıən.

فَلَمَّا رَأَوْا بَأْسَنَا قَالُوا آمَنَّا بِاللَّهِ وَحْدَهُ وَكَفَرْنَا بِمَا كُنَّا بِهِ مُشْرِكِينَ (84) 

Çən, çoko çəmə(saxtə) əzobışon vinde, voteşone: bə vohidə Xıdo imon vardemone və bəy şərik ğərol doə çiyon, kofir bimon.

فَلَمْ يَكُ يَنفَعُهُمْ إِيمَانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنَا سُنَّتَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبَادِهِ وَخَسِرَ هُنَالِكَ الْكَافِرُونَ (85)

Əmmo, çəmə(saxtə) əzobi mışohidə kardə zəmonədə çəvon imoni boəvon hiç qıləy foydəş nıbe. (ım)Xıdovəndi sınnət(və adəte) ki, (çı sıftəku)çəy bandəon miyono cariye(ki,əzobi vindey bəpeştə imoni ğəbul kardedəni)və iyo kofiron ziyionkor bin.

In ayəon ki, Ğafiri mıborəkə surə oxonə ayəonin, bəştə məğrurəti iyən xudxahəti təsiri xoto, bo həxı ğəbul kardey hozzı nıbə və peyğombəron təlimon mığobilədə mandə kəson koy oxo, bəyon kardedə və hamyedə: həmonə məğrurə fərdon dınyoədə Xıdo əzobi nışonəon və əsəron mışohidə kardə və ıştəni zəyif və ocizə mevcud vində zəmonədə, ıştə kardə koonku peşmon və təslim beydən. əvon ıştə kufr iyən şırkiku dast kəşeydən və elon kardedən ki, ısət bə Vohidə Xıdo imon vardəmone və bə boəy şərik ğərolımon doə mə`budon kofir bıəmon.

Təbiiye ki, bə tars iyən iztirori xoto bıə jıqo qıləy imoni hiç qıləy erj və foydəş ni. məsələn, Kərimə-Ğıron Mosə(ə) iyən fironi macəradə  nəğl kardedə ki, firon eşə və ğərğ bıə zəmonədə imoni izhorış karde. əmmo, çəy imon ğəbul nıbe. zira, əv məcburi surətədə və bəştə ocizəti xoto imonış varde və həni coqləyni ro çəy vədə nıbe. qıləy holədə ki, çə imoni erj və ğeymətış heste ki, de insoni ıştən irodə və ixtiyori bıbu və inson ğərəz əv həm co ixtiyorış bıbu.

Çın ayəonku omutedəmon:

1-məğrur, tuğyongər və inodkorə fərdon, çanədə ki, ilahi ğəhri nıvindon, bo imon vardey hozzı nibəbeyn. əmmo, çın imoni hiç qıləy foydəş ni.

2-imoni erj çəy de ixtiyori bıeyədəy. noçor və de tars iyən iztirori bıə imoni hiç qıləy erjış ni. de qıləy co iborəti iztirorinə imoni foydəş ni.

3-insoni jimonədə həyğiyə xəsorət, kufr, şırk iyən botılə royədə mardeye.

təğ

komment