Şubat 13, 2020 12:27 Europe/Istanbul
  • 37. “Yılın kitap ödülleri” raporu

İran İslam Cumhuriyeti 37. “Yılın kitap ödülleri” bu yıl her yıl olduğu gibi Şafak’ta On Gün etkinlikleri çerçevesinde Tahran’da düzenlenerek seçilen eserler açıklandı. Bu yıl ayrıca 27. Uluslararası kitap ödülü de sahiplerini buldu. Konu ile ilgili düzenlenen törende 13 seçkin eser açıklandı, 41 eser de takdir edildi.

İran İslam Cumhuriyeti “Yılın kitap ödülleri” ve Uluslararası Yılın kitabı ödülleri etkinlikleri “Kitabevi müessesesi” tarafından düzenleniyor. Bu müessesenin faaliyete başlamasının üzerinden yaklaşık çeyrek asır geçiyor ve İran’da kitap bilgi bankasının da sorumluluğunu yürütüyor. Müessese ayrıca İran’da International Standard Book Numbering ISBN temsilcisidir ve İranlı yayıncılara bu alanda hizmet sunmaktadır.

Kitabevi müessesesi geçmiş dönemlerde düzenlenen yılın kitabı etkinliği çerçevesinde 300 bin 157 kitabı değerlendirdi ve şimdiye kadar da 1642 kitabı seçkin ve takdire değer eser olarak açıkladı.

Yılık kitap ödüllerine katılan 407 bin 64 kitap edebiyat alanında yazılan kitaplardır. Çocuk kitapları, dini kitaplar, uygulamaları bilimler, sosyal bilimler, tarih ve coğrafya, felsefe, psikoloji, özel bilimlerle ilgili kitaplar sayı bakımından daha sonraki sıralarda yer alıyor.

Son 36 dönemde bu ödülde kamu kurumlarına bağlı yayıncılar öncü oldu. Üniversite yayın merkezi, Tahran üniversitesi ve ilmi ve kültürel yayınlar firması İran’da kamu kurumlarına bağlı yayıncıların arasında da en üstün yayıncılar oldu. Bu yayıncılardan sonra özel sektörde de Çağdaş kültür ve söz, Yeni motif , Fatımi, Kadyani ve Murvarid yayıncıları da daha sonraki sıralarda yer alıyor.

Yine Ney yayınları, Ufuk yayınları ve Söz yayınları özel sektörde takdire layık görülen birinci ila üçüncü sıralarda yer alan yayıncılardır. Bu arada araştırmalar bu iki grup yayıncının yeri yavaş yavaş değişmekte olduğunu gösteriyor.

 

Kamu kurumlarına bağlı yayıncıların yılın kitap ödülleri alanında faaliyet alanı en çok düşünce temelli kitapların üzerinde odaklanırken, özel sektör yayıncıları iktisadi hedefleri doğrultusunda daha çok üzerinde yapılan yatırımları cezbedebilecek kitapların üzerinde duruyor. Veriler en seçkin ve takdire şayan eserlerin daha çok uygulamalı bilimler alanından çıktığını gösteriyor. Yılın kitap ödülleri etkinliğinin bilimsel sekreteri Muhammed Ali Mehdevirad şöyle diyor:

Bu yıl Kitabevi müessesesinde incelenen kitapların arasında 46 bin 254 yeni kitap vardı ve eserlerin arasında seçim yapmak üzere son 37 yılda bu kitapları değerlendiren tüm hakemleri davet ettik ve takdire değer kitap varsa açıklamalarını istedik.

Yılın kitap ödülleri etkinliğinin bilimsel sekreteri Muhammed Ali Mehdevirad şöyle devam etti:

Eserlerin incelenmesi için 12 ana temanın altında toplum 72 grup vardı ve geniş incelemelerin sonunda ilk etapta 213 eser seçildi. Bu eserleri 650 hakem inceleyerek değerlendirdi. Her eser üç hakem tarafından gözden geçirildi.

Mehdevirad yılın yabancı eseri hakkında da şöyle dedi:

Verilere göre bu dönemde yaklaşık 2000 yabancı eser incelendi ve 6 seçkin eser açıklandı.

 

“Yılın kitap ödülleri”nde seçilen seçkin eserler şöyle:

  1. Mekasib Mahreme; telif eden: Alirıza Arafi.
  2. Gilan florası; derleyen ve telif eden: Veliullah Muzafferian.
  3. İran Florası, sayı 145; telif eden: Ali Asger Masumi.
  4. Tarım ürünlerinin üzerinde kalan kimyasal maddelerin ölçümü, ilkeler ve yöntemler; telif edenler: Halil Talebi Cehrumi ve Seyyid İhsan Torabi.
  5. Toprakta ağır metaller; telif eden: Brian J. Alovi, çeviren Emir Fotovvet.
  6. Rara; yazan: Pantea Safai Buruceni.
  7. Danub renginde; yazar Vahe Armen.
  8. Edebi tez ve yorum; telif eden: Hüseyin Payende.
  9. İran’da büyüleyici realizmin yerelleştirilmesi; telif edenler: Muhammed Hanif ve Muhsin Hanif.
  10. Dört hatlı kitap, Farsça rübai tarihine bir bakış; telif eden: Seyyid Ali Mir Afzali.
  11. Mısır’ın tarihi eserleri ve binalarının nasihatleri ve ibretleri; telif eden: Takieddin Ahmet bin Ali bin Abdulkadir bin Muhammed Mukrizi, çeviren Perviz Etabeki.
  12. Kahvehane resmi, mikonos mahkemesi sanığı Kazım Darabi’nin anıları; telif eden: Muhsin Kazımi.
  13. Ölüler kapısı (dikine kabristan); yazan: Hamid Rıza Şahabadi.

 

Dikine kabristan, Hamid Rıza Şahabadi’nin Ölüler kapısı adlı bir kaç ciltlik eserinin ilk cildi olarak 37. Dönemde yılın çocuk kitapları bölümünde seçkin eser olarak açıklandı.

Ölüler kapısı, çocuklar için yazılan vahşet türünden üçlü bir romandır ve şimdiye kadar dikine kabristan ve hendek gecesi adlı iki cildi Ufuk yayınları tarafından yayınlanmıştır. Öyküler Gacarlar döneminde geçiyor ve içinde eski Tahran ve insanları çocuklara ve ergenlere anlatılıyor.

Hamid Rıza Şahabadi üç ciltlik eserin ilk cildine yönelik gösterilen ilgi hakkında şöyle diyor: Ben bu iş için çok emek harcadım ve tüm öğrendiklerimi ve tecrübelerimi bu esere yansıtmaya çalıştım. Üstelik çocuklar için yazarken çok akıllı ve iyi ve kötü eseri hemen ayırt edebilen bir kesimle karşı karşıya bulunduğumu hissettiğim için daha titiz bir şekilde yazdım ve doğal olarak daha çok zorluğa katlandım

Eser kısa sürede yoğun ilgi ile karşılaştı ve 6 aydan daha az bir sürede de ikinci baskısı çıktı.

1967 yılında Tahran’da dünyaya gelen Şahabadi tarih branşı mezunu.

Küçük bir toprak parçası, 37. Yılın kitap ödüllerinde çocuk romanları çevirileri bölümünde finale yükselen Elizabet Lerd’in eseriydi. Elizabet Lerd Yeni Zelanda’da doğdu ve İngiltere’de büyüdü. Lerd İngiltere’de çocuk kitapları ödülünü kazanan ve beş kez Carnegey madalyası adlı ödüle aday olan bir yazardır.

Küçük bir toprak parçası ise her gün korku ve zulüm altında yaşam öyküsüdür. Bu eser Filistinli bir çocuğun savaş ve barışa farklı bakışını anlatıyor. Eser Pervin Alipur tarafından çevrilerek iki yıl önce Ufuk yayınları tarafından piyasaya sürüldü.

Küçük bir toprak parçası romanı, Filistin’de siyonist rejim İsrail ordusunun işgali altında yaşayan Filistinli erkek çocukların öyküsüdür. Bu çocukların yaşamı çok özel bir zamanda ve çok özel bir mekanda çok özel bir deneyimdir. Gerçi bu tür işgallerin tümü sert ve acımasızdır ve işgale uğrayanlar amansız acı çekerler, işgalci orduyu da sınırsız bir şekilde çaresiz bırakır. Romanda yer alan çocuklar yaşamları bu şartların altında geçen herkesi savunur ve tüm sorunlara rağmen hayata devam etmeye çalışır

Çocuk edebiyatının deneyimli çevirmeni Pervin Alipur’un ifade ettiğine göre, küçük bir toprak parçası adlı romanda dikkat çeken ilginç nokta, yazarı Müslüman olmaması, ama buna rağmen İslam ve Müslümanlar hakkında bir kitap yazması ve kitabı yayımlamadan önce de Müslüman bir üniversite öğretim üyesine vermesi ve kitabı okuyup görüşünü bildirmesini istemesi ve sonra da gerekli düzenlemeleri yapmasıdır.

Pervin Alipur İran’ın seçkin çevirmenlerindendir ve edebiyat alanına olan ilgisi yüzünden uzun yıllar edebiyat öğretmeni olarak görev yapmıştır.

27. Uluslararası kitap ödülü de bu etkinlikte sahiplerini buldu ve İslam ve İran bilimciliği alanlarında bazı eserler bu yılın seçkin eserleri olarak açıklandı. Bu yıl yine geçmiş yıllarda olduğu gibi aday eserler İran’ın kültürel ataşelikleri gibi bazı merkezlerce toplandı ve hakemlerce değerlendirildikten sonra bazı eserler seçkin eserler olarak seçildi.

Bu yıl İslami etüt bölümünde Kuranî ilimler, Kur'an'ı Kerim tercümesi, İslami sanat ve mimari, ilim tarihi, İslami iktisat, kelam, fıkıh, İslami hukuk, İslami tasavvuf ve irfan, İslam medeniyeti ve tarihi, İslami felsefe, çağdaş Şii ve İslam etüdü alanlarındaki eserler incelendi ve sonuçta bu yılın en seçkin eserleri açıklandı

Bu eserler ise şöyle:

  1. Hudaynameg: Şahname, Jaakko Hämeen-Anttila
  2. İbni Sina’nın tabiiyat ilkeleri: Yunanca kaynaklar, Andreas Lemmer
  3. Rusya’nın İran’a doğru çark etmesi: Diplomaside şarkiyatçılık, Denis Volkov
  4. Eski İran’da akılcılık tarihi üzerine: Gutz Konik
  5. Varlık bilimciliği: Aleksandır Kalbarzik
  6. İran’ın roman yazarlığı tarihi: Avesta’dan 21.yüzyıla, Mu Hung Yan.

Antreas Lemmer İbni Sina’nın tabiiyat ilkeleri adlı eseri için 27. Uluslararası kitap ödülünün sahibi oldu. Lemmer eseri hakkında yaptığı açıklamada, eser İbni Sina’nın doğa felsefesinin temel ilkelerini irdelediğini belirtti. Lemmer, eserde ayrıca doğal felsefesi üzerinde durulduğunu, İbni Sina bunu Şifa adlı kitabında detaylı bir şekilde açıkladığını kaydetti.

Almanya’da Batı tarihi, kültürü ve felsefesi ders veren Lemmer şöyle ekledi: İbni Sina felsefesi Aristo ve İslami düşünceyi geliştirdi ve felsefe tarihinde eşsiz bir çalışma gerçekleştirdi. Bu yüzden İbni Sina tarih boyunca en önemli filozoftur. İbni Sina meta fizik, tarih, psikoloji, mantık ve felsefede dünya genelinde de emsalsiz biridir ve yazdığım eseri onun doğal felsefesini tanıtmak içindir.

Jaakko Hämeen-Anttila uluslararası kitap ödülünün bir başka seçkin eserin sahibidir ve Finlandiya’da Farsçadan Finceye çeviri yapan tek çevirmendir.

Hudaynameg: Şehname adlı eseri ise miladi 6.yüzyılda İran’da Sasaniler döneminde kaybolun tarih eserlerinin titiz bir şekilde irdelenme çabası sayılır ve bize Sasaniler döneminde tarih yazarlığını ve yine Firdevsi’nin Şehname adlı eserinin mazisini daha iyi tanımamıza yardımcı olur.

Bu kitap orta dönem ve klasik Farsça, Yunanca ve Arapça kaynaklardan yararlanmıştır. Hudayname adlı eseri romanlardan oluşan uzunca bir kitap olarak gözetleyen yazar bunu Firdevsi’nin Şehname adlı eseri ile karşılaştırıyor. Finlandiyalı çevirmen Hudaynameg gerçekte özel bir tarih yazarlığı sayıldığını ve Firdevsi’nin Şehname adlı eseri bu eserle pek ilgisi olmadığını kaydediyor

Hudaynameg adlı eserin yazarı Jaakko Hämeen-Anttila aslen Finlandiyalıdır ve Fars ve Arap dili ve edebiyatı alanında araştırma yapıyor ve hali hazırda da Edinbro üniversitesinde Arap dili ve İslami etüt hocası olarak çalışıyor. Yazar ülkesinde İran’ın çağdaş ve modern edebiyatı hakkında şöyle diyor: Farsça modern edebiyat benim için en önemli konudur ve onun üzerine çeviri yapıyorum. Ben İranlı birçok şairin şiirlerini çevirdim.

 

Görüşler