Ocak 12, 2022 07:19 Europe/Istanbul
  • İran ile Türkmenistan İlişkilerinde Yeni Dönemin Başlaması

Komşularla ilişkilerin geliştirilmesi İran'da yeni hükümetin dış politikasının öncelikli konularından biri olarak değerlendirilmektedir.

Bu politikanın bir parçası olarak Tahran, geçtiğimiz günlerde Türkmenistan Cumhurbaşkanı Yardımcısı Serdar Berdimuhammedov ile Türkmen Dışişleri Bakanı Reşid Merdov'u ağırladı.   Bu ziyaret bağlamında Tahran ve Aşkabat'ın gündeminde ekonomik, ticari ve transit işbirliğinin geliştirilmesi yer aldı.  Pazar günü İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Seyyid İbrahim Reisi, Türkmenistan Cumhurbaşkanının Özel Elçisi Serdar Berdimuhammedov ve Türkmenistan Dışişleri Bakanı Reşid Merdov ile bir araya geldi ve iki ülke arasındaki ilişkilerin gelişimini değerlendirdi.

Kasım 2021'de İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Ekonomik İşbirliği Teşkilatı-ECO Zirvesi'ne katılmak üzere Aşkabat'a gitti ve Türkmenistan Devlet Başkanı Gurbanguly Berdimuhammedov ile bir araya geldi.

İran İslam Cumhuriyeti, bölgesel ilişkileri geliştirme ve komşularıyla ikili ilişkileri genişletme politikasının devamı niteliğinde yakın zamanda Türkmenistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı'nı ağırlayacak.  Türkmenistan Devlet Başkanı Özel Elçisi Serdar Berdimuhammedov, Tahran ziyareti sırasında "Gurbanguly Berdimuhammedov" dan yazılı bir mesaj ilettikten ve İran hükümetinin son birkaç ayda Türkmenistan ile ilişkileri genişletme ve güçlendirme çabalarını takdir ettikten sonra, şunları söyledi:" İran İslam Cumhuriyeti ile başta doğalgaz, ulaşım, ekonomi, ticaret ve kültürel işler olmak üzere çeşitli alanlarda ilişkilerimizi geliştirmekte kararlıyız." 

İran-Türkmenistan ilişkileri, enerjinin yanı sıra demiryolu, deniz ve kara taşımacılığı, mühendislik hizmetlerinin ihracatı ve sınır terminallerinde ihracat ve ithalatın kolaylaştırılması alanında büyüyebilecek kapasitededir.

 

 

Bu bağlamda, "Serdar Berdimuhamedov" İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı ile yaptığı görüşmede;" Türkmenistan, İran İslam Cumhuriyeti ile ilişkilerinde yeni bir tarihi sayfa açmayı amaçlıyor özellikle sınır uç noktalarında ticaretin ve transit geçişin artırılması ve kolaylaştırılması başta olmak üzere kapsamlı işbirliğinin geliştirilmesine yönelik olarak Türkmen Cumhurbaşkanı'nın İran ziyaretinde imzalanacak ve hayata geçirilecek çok sayıda teklif hazırlandı." dedi.

Uluslararası ilişkiler uzmanı Hasan Hanizade, İran ve komşu ülkeler arasındaki işbirliğinin önemine değinerek, İran'ın Asya ülkeleri, Rusya ve güney ve kuzey komşularıyla yaptığı ticaret ve diplomatik anlaşmaların birçoğunun yeni bir duruma yol açtığına inanıyor. Bu bağlamda uluslararası sistemde yaptırımların artık İran üzerinde bir baskı aracı olamayacağı anlayışı ortaya çıkmıştır. 

Ticari ve ekonomik işbirliği çerçevesindeki bu anlaşmaların uygulanması sonucunda, 2021 yılında İran ve Türkmenistan, 2020 yılına kıyasla, sorunlara rağmen ticaret hacminde yüzde 84'lük bir artış kaydetti. Halihazırda  İran-Türkmenistan ilişkilerinde önemli konulardan biri de ulaştırma ve transit alanında işbirliği  ve raylı ulaşım sisteminin güvenli ve ucuz bir ulaşım olarak güçlendirilmesidir. Bu imkan her iki ülke için de birçok fayda sağlayabilir. İran ve Türkmenistan da mevcut durumun çok ötesinde işbirliklerine sahip olabilir. 

Türkmenistan Devlet Başkanı Yardımcısı Serdar Berdimuhammedov, İran Karayolları ve Şehircilik Bakanı Kasım Rüstemi'nin ticari mal geçişini güçlendirmek için yaptığı önerilere övgüde bulunarak, ulaştırma sektörünün İran-Türkmenistan ilişkilerinde en önemli alanlardan biri olduğunu söyledi.

Genel olarak, enerji, ulaşım, teknik ve mühendislik hizmetleri, teknolojik ve akademik teatiler, yapay zeka gibi çeşitli sektörlerde mevcut işbirliği kapasiteleri göz önüne alındığında, iki ülke arasındaki işbirliğinin büyüyebileceği söylenebilir. İki ülke yetkililerinin açıklamaları da ilişkilerin geliştirilmesi konusunda güçlü bir kararlılığı gösteriyor. Bu iki önemli bileşene güvenen Tahran ve Aşkabat, ilişkilerin yeni döneminde ve ikili ve bölgesel işbirliğinin daha da genişletilmesi yönünde yeni adımlar atabilirler.