Aralık 02, 2020 17:45 Europe/Istanbul
  • Karabağ anlaşması/Nahçıvan-Bakü koridoru ve İran'ın menfaatleri

Karabağ alaşması, Bakü-Nahçıvan koridorunun kurulması ve bu anlaşmada İran İslam Cumhuriyeti'nin menfaatleri İranlı uzmanlarca değerlendirildi.

Karabağ münakaşası, ekonomi, politika, güvenlik ve kültür ebatlarında doğurduğu sonuçlar var. Uzmanlara göre, Karabağ barış anlaşmasının İran'ın etkin varlığı olmadan Rusya'nın aracılığıyla Azerbaycan Cumhuriyeti ve Ermenistan arasında imzalanmış olması, bu anlaşmanın ebadı ve sonuçları hakkında bazı tahminlere yol açmıştır.

Bu anlaşma ile ilgili en önemli soru işaretlerinden biri, Azerbaycan Cumhuriyeti ile Nahçıvan arasında Ermenistan toprakları üzerinden koridorun oluşturulması hakkındadır.

Bu anlaşma uyarınca, Ermenistan'ın güney toprakları üzerinden Bakü ile Nahçıvan arasında bir bağlantı hattı kurulacak.

Bundan önce Azerbaycan Cumhuriyeti'nin iki bölümü arasındaki bağlantı, İran toprakları üzerinden gerçekleşiyordu.

Ancak yapılan yeni anlaşmada, risksiz, tehlikesiz, ücretsiz ve az masrafsız olan İran toprakları yerine niçin ve hangi gerekçe ve analizle Ermenistan toprakları üzerinden Bakü ile Nahçıvan arasında koridor kurulması önerilmiştir? Karabağ merkezinin kaderi belli olmaz ve gelecekte her türlü gerginliğin çıkma olasılığı ortada dururken acaba koridorun İran yerine Ermenistan'dan geçmesi mi teklif edilmiştir?

Öte yandan, Nahçıvan ile Azerbaycan Cumhuriyeti'nin batı bölgelerini birbirine bağlayacak koridorun kontrolünün Rusya Federal Güvenlik Örgütü sınır muhafıza idaresine verileceği anlaşmada ifade edilmiştir. Acaba Ermenistan topraklarının bir kısmı bu ülkeden ayrılarak, Rusya'nın denetimi altına mı geçecek? Başka deyişle, Ermenistan topraklarının bir kısmı resmen bu ülkenin egemenlik ve kontrolü altından çıkacak mı?

Böyle olursa demek ki, Ermenistan, bu koridor üzerindeki ulusal egmenlik hakkını kaybetmiş olacak ve işin sonunda acaba, Ermenistan'ın sınırları ve de bölgenin kara sınırları değişecek mi?

Azerbaycan Cumhuriyeti ve Nahçıvan'ı birbirine bağlayacak koridorun kurulması halinde, İran ile Ermenistan arasındaki bağlantı noktaları hangi güç tarafından gözetilip denetlenecek? Ayrıca, bu transit yolunun hangi amaç ve işlev ile tanımlanmış olduğu da belli değil? Acaba  sadece Azerbaycan vatandaşları mı bu güzergahı kullanabilecekler yoksa, Türkiye dahil diğer yabancı taraflar da mı bu güzergahı yol ve yolcu taşımacılığında kullanabilecek mi?

Türkiye yönetimi acaba niçin bu koridorun açılması için diretiyor? ve bu koridoru hangi amaçlar için kullanmak niyetindedir? Bu kooridor acaba askeri sevkiyat için mi kullanılabilecek? Yoksa sadece barışçıl amaçlar için mi sırf kullanılacak? Acaba Türkiye veya İsrail gibi diğer taraflar, bu güzergah üzerinden askeri teçhizat sevkiyatı yapabilecek mi?

Karabağ barış anlaşması ve sonuçları hakkında kafaları kurcalayan birçok soru işaretleri vardır. Konunun İran'ın güvenliği için büyük önem arzettiğinden İranlı uzmanlar, maliyeti daha düşük olan stratejik bir öneri hazırlamışlardır ki Dış Politika Organı tarafından takip edilebilir.

Ateşkes anlaşmasında bahsi geçen ve Azerbaycan'ın iki kısmını birbirine bağlayacak koridor, en düşük mesafesi yaklaşık 38 kilometre olacak. Ayrıca, Karabağ'da ve Ermenistan'da alt yapı tesisleri ve cadde inşası kayda değer ölçüde zaman ve maliyet alacak.

Bunun için İranlı uzmanlar, İran sınırları yakınında Ermenistan, Nahçıvan ve Türkiye şeridinde bir koridorun açılması tanımlanırsa bu koridorun uzunluğu 3 kilometre olacak. Böylece bu koridor, Azerbaycan Cumhuriyeti, Ermenistan, Türkiye ve İran'ı birbirine bağlamış olacak ve uzun sürede 4 ülke arasında barış ve dostluk koridoruna dönüşebilir ve güney-kuzey arasında stratejik bir rol ifa edebilir. Buna ilaveten bu şeridin coğrafi özellikleri, karayolu tesislerinin yapımı çok kısa sürede ve daha düşük maliyetle gerçekleşebilecek.

 

Etiketler