Mayıs 06, 2021 18:24 Europe/Istanbul
  • İran, Özbekistan ve Türkmenistan arasında 3’lü işbirliği anlaşmasının imzalanması

İran, Özbekistan ve Türkmenistan taşımacılık ve transit yetkililerinin 3’lü toplantıları sürecinin olumlu geçmesi ile 3 ülke ortak taşımacılık işbirliği alanında bir diğer olumlu adım atmış oldular.

3’lü İran, Türkmenistan, Özbekistan oturumu sonunda 3 ülke üçlü bir işbirliği belgesi imzaladı. Video konferans olarak düzenlenen söz konusu oturumda 3 ülkenin demir yolları kurumu temsilcileri ayrıca Aşkabad anlaşması olarak bilinen “Özbekistan-Türkmenistan-İran-Umman” koridoru ile deneme tren taşımacılığın koordine edilmesi alanına özel ilgi gösterdiler. 
İran ve orta Asya cumhuriyetleri arasında 3’lü oturumların düzenlenmesi bu bölge ülkeleri için özel öneme sahiptir. Orta Asya ülkelerinin İran ile transit ve taşımacılık işbirliği, bu ülkeleri inzivadan çıkartmaya ilaveten İran ile işbirliklerini daha da güçlendirecektir. 
Bu şartlarda bir gerçeği de göz ardı etmemek gerekir; İran İslam Cumhuriyetinin en önemli ve anahtar hedeflerinden biri Özbekistan’dır. Özbekistan jeopolitik açıdan orta Asya’nın kalbinde yer alıyor ve bölgedeki diğer 4 Cumhuriyet ve Afganistan ile ortak sınırları vardır. Özbekistan ayrıca orta Asya’nın en kalabalık ülkesi sayılıyor, üstelik Özbekistan halkı tarihi ve kültürel açıdan Tacikistan halkı gibi İran’a çok yakındır.
Son yıllarda İran ve Özbekistan gelişmekte olan siyasi ve ekonomik ilişkileri tecrübe etti. Bu ilişkiler Özbekistan’ın yeni şartları ve bu ülkede Şevket Mirziyayev döneminde yaşanan reformlar, ayrıca geniş çaplı kültürel ve tarihi ortaklıklar nedeni ile gerçekleşti. Bu arada iki ülke yetkililerinin sürekli gerçekleşen siyasi müzakereler, ki Mart ayında 6.si gerçekleşti, anahtar bir faktör olarak dikkate almak gerekiyor.
Orta asya meseleleri uzmanlarının bir çoğu İran’ın bu bölgedeki ülkelerde hazır bulunmasının önemine işaretle, İran’ın siyasi ve ekonomik varlığını, söz konusu ülkelerin çıkarları ve güvenliklerinin sağlanarak güçlendirilmesinde önemli olduğunu belirtiyorlar. 
Örneğin taşımacılık ve transit meseleler uzmanı İnayetullah Yezdani, Sovyetler Birliği’nin dağılması ve Özbekistan veya Türkmenistan gibi ülkelerin oluşması ardından İran’ın bölge ülkeleri ile sahip olduğu kültürel ve tarihi ve dini ortaklıkları nedeni ile bölge ülkelerinin bağımsızlığını tanıyan ilk ülkeler arasında yer aldığına değinerek, İran’ın bu ülkeler ile bağlantı kurduğunu ifade etti. 
İnayetullah Yezdani İran’ın orta Asya’daki varlığının önemine işaretle, “İran’ın bu bölgedeki varlığının önemi, İran için orta Asya’da siyasi, ekonomik ve güvenlik meziyetleri çerçevesinde tanımlanıyor” dedi.  
Orta Asya cumhuriyetleri sahip oldukları özel şartlar ve ayrıca önemli ve stratejik bir bölgede bulunmalarına ilaveten, karalarla çevrili olmaları ve uluslararası serbest sulara ulaşamamaları nedeni ile her zaman güçsüz ve zayıf konumda bulunmuş ve bölgesel krizle yaşamıştır. Bu bağlamda yabancı ülkelerin varlığı, bölgesel ve küresel rekabetlerin yaşanması ise bu ülkelere daha zor şartlar dayatmıştır. 
Bu gerçeklere göre, hiç şüphesiz Özbekistan ve Türkmenistan gibi ülkelerin İran ile taşımacılık ve transit işbirliği, bu ülkelerin bölge çapında üstün ekonomiye dönüşmek için iyi bir fırsat sunuyor. 
Bu yüzden İran, Özbekistan ve Türkmenistan raylı sistem temsilcilerinin, Kargo vagonlarının geçişini hızlandırarak taşınan yük hacmini artırmak ve “Özbekistan Timir Yolları” özel firmaya ait vagonların İran’dan Özbekistan’a boş dönmesi konusunda anlaşmaya vardılar. Bu anlaşma her yıl düzenlenen 3’lü oturumlarda dikkate alınıyor./
 

Etiketler