Temmuz 10, 2020 19:59 Europe/Istanbul
  • Danıştay Bakanlar Kurulu kararını iptal etti, Erdoğan Ayasofya'yı ibadete açtı

Danıştayın Ayasofya'yı müze yapan 24 Kasım 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararını iptal etmesi üzerine Cumhurbaşkanı Erdoğan, Ayasofya'nın Diyanet'e devredilmesi ve ibadete açılması kararını imzaladı.

Ayasofya'nın müze olarak kalması taleplerine kulak tıkayan iktidarın siyasi bir hamle ile yapıyı ibadete açma çabalarına Danıştay yeşil ışık yaktı.

Danıştay 10’uncu Dairesi, Ayasofya'yı müze yapan 24 Kasım 1934 tarihli Bakanlar Kurulu kararını iptal ederek ibadete açılması önündeki engeli kaldırdı.

Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan da Ayasofya'nın Diyanet İşleri Başkanlığına devredilerek ibadete açılması kararını imzaladı. Erdoğan, aldığı kararı Twitter hesabından "Hayırlı olsun" mesajıyla paylaştı.

Kararda şu ifadeler yer aldı:

"İstanbul ili, Fatih ilçesinde bulunan Ayasofya Camiinin müzeye çevrilmesi hakkındaki 24/11/ 1934 tarihli ve 2/1589 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı, Danıştay Onuncu Dairesinin 2/7/2020 tarihli ve E:2016/16015, K:2020/2595 sayılı Kararı ile iptal edildiğinden, Ayasoyfa Camiinin yönetiminin 22/6/1965 tarihli ve 633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun 35 inci maddesi gereğince Diyanet İşleri Başkanlığına devredilerek ibadete açılmasına karar verilmiştir."

Ayasofya'nın Diyanet İşleri Başkanlığına devredilerek ibadete açılmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı, Resmi Gazete'nin mükerrer sayısında yayımlandı. Karar ayrıca TBMM Genel Kurulu'nda da okundu.

İletişim Başkanlığı, Erdoğan'ın bugün saat 20.53'te Millete Sesleniş konuşması yapacağını duyurdu.

Danıştay gerekçeli kararında; davacı olan Sürekli Vakıflar Tarihi Eserlere ve Çevreye Hizmet Derneği'nin, Ayasofya'nın tapu kaydında cami olarak geçtiğini, vakıf malı olan Ayasofya’nın vakfiyesine uygun bir şekilde cami olarak kullanılması gerektiğini ve bu nedenle söz konusu kararın iptalini istediği belirtildi.

Sürekli Vakıflar Tarihi Eserlere ve Çevreye Hizmet Derneğinin açtığı davada, Ayasofya'nın camiden müzeye dönüştürülmesine yönelik Bakanlar Kurulu kararının iptaline oy birliğiyle karar verildiği belirtilerek, şöyle denildi:

"Dava konusu Bakanlar Kurulu kararı, ilgili mevzuat, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararları kapsamında değerlendirildiğinde; Ayasofya'nın, statüsü muhafaza edilerek, hukuk düzeninde güvence altına alınan özel hukuk tüzel kişiliğine haiz mazbut vakıf niteliğindeki Fatih Sultan Mehmet Han Vakfının mülkiyetinde olduğu, Ayasofya'nın, vakfedenin iradesi gereği, sürekli şekilde cami olarak kullanılması için toplumun hizmetine sunulduğu, bedelsiz olarak kamunun istifadesine terk edilmesi yönüyle hayrat taşınmaz niteliği taşıdığı, tapu belgesinde de cami vasfı ile tescilli bulunduğu, vakıf senedinin, hukuk kuralı etki değer ve gücünde olduğu, vakfedilen taşınmazın vakıf senedindeki niteliğinin ve kullanım amacının değiştirilemeyeceği, bu hususun tüm gerçek tüzel kişilerle birlikte davalı idare için de bağlayıcı olduğu kuşkusuzdur. Bu durumda Türk hukuk sisteminde kadimden beri korunarak yaşatılan vakfa ait taşınmaz ve hakların vakfiyesi doğrultusunda istifadesine bırakıldığı, toplum tarafından kullanılmasına engel olunamayacağı, vakıf senedinde sürekli olarak tahsis edildiği, cami vasfı dışında kullanımının ve bir amaca özgülenmesinin hukuken mümkün olmadığı sonucuna varıldığından, bu hususlar dikkate alınmaksızın Ayasofya’nın cami olarak kullanımının sonlandırılarak müzeye çevrilmesi yönünde tesis edilen dava konusu Bakanlar Kurulu kararında hukuka uygunluk görülmemiştir."

Danıştay'ın kararına ilk uluslararası tepki Rus Ortodoks Kilisesi'nden geldi. Kilise'den yapılan açıklamada, "Türk mahkemesinin Ayasofya'nın camiye dönüştürülmesi kararını esefle karşılıyoruz. Ne yazık ki Rus Ortodoks Kilisesi'nin ve diğer Ortodoks kiliselerinin sesi duyulmadı. Bu karar daha büyük anlaşmazlıklara neden olabilir" ifadeleri kullanıldı.

Cumhurbaşkanı Erdoğan 2013'te, İstanbul'un fethinin 560. yıl dönümünde "Ayasofya yeniden ibadete açılsın" açıklamalarına karşı çıkmış ve bunun "bir oyun" olduğunu söylemişti. O dönem Başbakan olan Erdoğan, Mayıs 2013'te, partisinin Kızılcahamam'daki kampında milletvekillerinin konuyla ilgili soruları üzerine "Sultanahmet çok boş. Sultanahmet dolarsa Ayasofya'yı da gündeme alabiliriz" cevabını vermişti.

Erdoğan, Ayasofya konusunu geçen yıl 31 Mart'ta yapılan yerel seçimler öncesinde de birkaç kez gündeme getirdi. İlk kez 16 Mart 2019'daki Tekirdağ mitinginde bir vatandaşın Ayasofya'nın cami yapılması çağrısına Erdoğan, "Büyük Çamlıca Camisi'ni yaptık. 4 tane 5 tane Ayasofya eder, o kadar büyük. Anadolu yakasında, tüm İstanbul ve Türkiye'de en büyük cami. Biz ne zaman neyin nasıl yapılacağını çok iyi biliyoruz” demişti.

Bu açıklamadan bir hafta sonra ise 31 Mart yerel seçimlerinin ardından bu konuda adım atabileceklerini söylemişti. Erdoğan seçim mitingi konuşmasında Ayasofya'nın isim değişikliği konusunu gündeme getirmiş ve "Seçimlerden sonra Ayasofya'yı tekrar aslına rücu ettiririz. Bu ne demektir? Yani Ayasofya'yı müze olmaktan çıkarıp Ayasofya'yı cami ismiyle müsemma hale getiririz" ifadelerini kullanmıştı. Erdoğan'ın açıklamalarına UNESCO'dan "Onayımız gerekir" yanıtı gelmişti.

Yine bir süredir iktidara yakın medya ile AKP-MHP sözcüleri Ayasofya’nın camiye dönüştürülmesini gündeme getiriyor. Hürriyet gazetesi yazarı Abdülkadir Selvi, "Ayasofya konusu ciddi" başlıklı yazısında, 1934'teki Ayasofya kararnamesinin iptalinin araştırıldığını yazdı, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın "Ayasofya’nın tekrar ibadete açılması konusunda bir çalışma yapın, getirin" dediğini gündeme getirdi. Ardından Cumhur İttifakı'nın ortağı MHP'nin Genel Başkanı Devlet Bahçeli de Ayasofya'nın cami olması ile ilgili yapılacak çalışmalara destek vereceği yönünde açıklama yaptı.

9 Haziran'da ise İYİ Parti Ayasofya'nın cami olarak ibadete açılması talebiyle önerge verdi. Ancak önerge AKP'nin ret, MHP ve HDP çekimser oylarıyla reddedildi. AKP'li Mehmet Muş, "İbadete açılması önerisine şimdi ret veriyoruz ama temmuzda gerekli adımlar atılacak" dedi. Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan ise bundan sonra atılacak adımlar için Danıştay kararının beklendiğini söyledi.

Etiketler

Görüşler