Haziran 01, 2020 08:21 Europe/Istanbul
  • Avrupa Troykasından Amerika'ya İran Hususunda Eleştiri

Amerika'nın son zamanda İran'ın nükleer muafiyetlerini kaldırması 4+1 grubunun Doğu ve Batı Bloğu üyelerinin olumsuz tepkilerine yol açtı. Rusya ve Çin'in Trump hükümetinin bu yasa dışı girişimine karşı çıkmalarının ardından şimdi de üç Avrupa ülkesi de bu girişimi eleştirdiler.

Bu doğrultuda Almanya, Fransa ve Britanya Cumartesi günü  Amerika'nın İran'a yönelik yaptırımlarına muafiyeti kaldırma kararına tepki gösterip, bu kararı esef verici olarak niteledi. Bu karara göre  Tahran'daki nükleer tesisler ile işbirliği imkanı sağlanmıştı.   Bu üç Avrupalı ülke ise ortak bir bildiri yayımlayarak şöyle bir açıklamada bulundular:"  Biz derin bir şekilde Amerika'nın İran aleyhindeki  üç muafiyetini sonlandırma kararından  esef duyuyoruz.  Bu alanda onaylanmış ve  BMT Güvenlik Konseyi  2231 sayılı kararının desteğini de arkasına alan ve silahlanmanın önünü kesen üç projeden söz ediyoruz.  Bu projeler  uluslararası topluma  İran'ın nükleer faaliyetlerinin mahiyetinin  tamamen barışçıl olduğunu garantilemekteydi. "

 Avrupa Birliği dış siyaset temsilcisi Josep Borrel ise Perşembe günü  Amerika'nın İran'ın barışçıl faaliyetleri hususunda muafiyetleri uzatmasını iptal etmesinin İran'ın nükleer programlarına denetim sürecini zorlaştırdığını bildirdi. 

Josep Borell  Bercam Nükleer Anlaşmasını   İran'ın nükleer programlarının barışçıl olduğu mahiyetinin  güvencesinin tek yolu olduğuna değinerek şöyle dedi:" Ben  bu yüzdendir ki Amerika'nın Bercam Nükleer Anlaşması  ile ilgili yaptırım muafiyetlerini  uzatmasını iptal etmesinden esef duyuyorum. " 

Tanınmış bu muafiyetler  Rus, Çin ve Avrupa şirketlerine   Erak ağır su reaktörünün restorasyonu,  Tahran araştırma reaktörü için zenginleştirilmiş uranyumun sağlanması ve İran'ın dışına nükleer yakıtın aktarılması için  imkan tanımıştı. 

Amerika  8 Mayıs 2018'de  BERCAM nükleer anlaşmasından çıkınca  İran'a karşı nükleer yaptırımları hayata geçirdi.  Bu tek taraflı yaptırımlar ise BMT Güvenlik Konseyi'nin  2231 sayılı kararının da ihlali sayılıyor.  Tabii Washington İran'a yönelik kimi yaptırımları konusunda geri adım atıp muafiyetler zorunda kalmışsa da mevcut durumda bu muafiyetleri de bir kenara bırakmıştır.  Amerika'nın bu muafiyetleri ise aslında  İran'ın uranyum zenginleştirmesini  sınırlı düzeyde tutmasından emin olmak içindi. 

Buna rağmen Washington  2019 ortalarında bu muafiyetlerin bazılarını örneğin  ağır su ve  düşük düzeyde zenginleştirilmiş uranyumu alma muafiyetini de iptal etti.  Amerika'nın bu girişimi ise tamamen BERCAM nükleer anlaşması maddelerine ve BMT Güvenlik Konseyi'nin 2231 sayılı kararına ters düşmektedir ve sırf  Trump hükümetinin diğer ülkeleri  İran ile her türlü nükleer işbirliğinden sakınmak doğrultusundaki zorba siyaseti çerçevesindedir. 

Amerika'nın İran aleyhindeki  maksimum baskı kampanyasının da  çıkmaza girdiğinden dolayı  şimdi de Trump hükümeti  çaresizlik göstergesi olan bir girişimde bulunarak  İran'ın nükleer alanında geri kalan ufak tefek yaptırımları da sonlandırmaya çalışmıştır. 

Amerika dışişleri bakanı Mike Pompeo ise Çarşamba günü  gelecek iki ay çerçevesinde İran'ın BERCAM nükleer anlaşması çerçevesindeki yaptırım muafiyetlerinin sonlanacağını ve artık bu muafiyetlerin uzatılmayacağını belirtti.  Amerika dışişleri bakanı  Pompeo   İran'ın  nükleer faaliyetleri ve programlarını  arttırdığını öne sürerek bu faaliyetlerin bu kararın nedeni olduğunu iddia etti. 

Amerika hükümeti   Mayıs 2018'de BERCAM nükleer anlaşmasından çıkmasının ardından İran'a karşı geniş çaplı görülmemiş ve geniş çaplı yaptırımları ekonomik, ticari, enerji, sanayi, siyasi ve adli alanlarda uygulamış ve yabancı şirketleri ve uyrukları   İran ile bağlantılı olma bahanesi ile yaptırımlara tabi tutmuştur. 

Amerika'nın özel İran temsilcisi Brian Hook'un belirttiğine göre  Washington'un  Tahran'a karşı stratejisi,  ekonomik baskı, diplomatik tecrit ve askeri caydırıcılıktır. 

İran'a karşı görülmemiş yaptırımların uygulanmasına rağmen  uzmanların ve uluslararası kurumların itiraflarına göre  Amerika'nın İran ekonomisine yönelik yaptırımları etkisizleştirilmiş ve Amerika'nın elinde  artık İran'a baskı uygulayacak baskı elinde bulunmamaktadır.  Bu yüzden günümüzde görülen ufak tefek  muafiyetleri de kaldırmıştır.  Şimdi de İran'ın nükleer muafiyetlerinin kaldırılması ile  Washington'un Avrupalı ortakları  da İran'ı BERCAM nükleer anlaşması maddelerine bağlı kalmaya teşvik edemez ve Tahran'ın bu çerçevedeki  taahhütlerini uygulamasına göz kulak olamazlar.  

Etiketler

Görüşler