Temmuz 19, 2020 13:38 Europe/Istanbul

Nur suresinin 75 ila 78. ayetleri ve tefsirleriyle sizlerle birlikteyiz.

SAD suresinin 75 ve 76. ayetleri:

 

قَالَ یَا إِبْلِیسُ مَا مَنَعَکَ أَنْ تَسْجُدَ لِمَا خَلَقْتُ بِیَدَیَّ أَسْتَکْبَرْتَ أَمْ کُنْتَ مِنَ الْعَالِینَ (38:75)

قَالَ أَنَا خَیْرٌ مِنْهُ خَلَقْتَنِی مِنْ نَارٍ وَخَلَقْتَهُ مِنْ طِینٍ (38:76)

 

Yani:

Allah: "Ey İblis! O benim kudretimle yarattığıma secde etmene ne engel oldu? Kibirlenmek mi istedin? Yoksa yüksek derecelerde bulunanlardan mı oldun?" dedi.

 

İblis dedi ki: "Ben ondan hayırlıyım. Beni ateşten yarattın, onu ise çamurdan yarattın."

Geçen bölümde ilk insan yaratıldıktan sonra Allah teala meleklere onun önünde secde etmelerini emrettiğini, meleklerin hepsi iblis hariç secde ettiklerini, iblis ise itaatsizlik ederek secde etmediğini anlattık. Bu ayetler ise şöyle buyurmakta: Allah iblisi neden Adem’e secde etmediği için sorguladı. Allah iblise şöyle buyurdu: Acaba senin makamın ve konumun Adem’e secde etme fermanım seni kapsamayacak kadar yüksek miydi? Yoksa sen kibirlendin ve kibrin yüzünden mi Adem’e huzu ve tevazuda bulunmak istemedin?

Ancak iblis yaptığı işin yanlışlığını kabul etmek ve itaatsizliği yüzünden pişmanlık duyduğunu belirtip tevbe etmek yerine, Adem’i secde edilmeyi haketmeyen kendisinden daha alçak bir mahluk niteledi. İblis düşüncesini ispat etmek için de şöyle dedi: Ben ateşten yaratıldım ve cinlerdenim, oysa o çamurdan yaratılan insandır.

İblisin bu karşılaştırması konusunda bir kaç noktaya açıklık getirmek gerekir.

Evvela bu mukayese asla doğru bir temele dayanmıyor. Zira ateşin topraktan üstün olduğunu ispat edebilecek hiç bir mantıklı ve akılcı delil ortada yok. İkincisi, iblisin daha üstün olduğunu varsayalım. Bu durumda Allah teala Adem’e secde edilmesini ve tevazu gösterilmesini buyurduğu zaman secde etmemek, yaratana karşı itaatsizlik etmektir ve hiç bir mantık ve delille ne haklı gösterilebilir, ne de savunulabilir. Üçüncüsü, Adem’e secde emri, Adem topraktan yapıldığı için değil, asıl ona ilahi ruhtan üflendiği ve böylece tüm mahluklardan üstün hale geldiği içindi.

Bu ayeti kerimelerden şunu öğrenmekteyiz.

1 – Suçluya ve hatakar insanlara konuşma fırsatı vermeli ve böylece neden suç işlediği ve bu suçu işlerken amacı ne olduğu aydınlığa kavuşturulmalıdır.

2 – İnsan yaratılışı, başka mahluklardan farklıdır. Buna göre sadece yeryüzündeki canlılar ve hayvanlar değil, hatta gökteki melekler ve görünmez cinler de insan makamına erişemezler.

3 – Allah teala buyruklarına karşı mutlak surette teslim olmak ve yanlış ve mantıksız gerekçeleri üretmekten uzak durmak gerekir.

4 – Allah teala karşısında huzu ve tevazuda bulunmayan ve emirlerine teslim olmayan insanların bu davranışının kökleri kibirli olmalarına uzanır.

5 – Irkçılık ve bir ırkı başka ırklardan üstün görmek, bir nevi şeytani düşünce ve davranıştır.

 

SAD suresinin 77 ve 78. ayetleri:

 

قَالَ فَاخْرُجْ مِنْهَا فَإِنَّکَ رَجِیمٌ (38:77)

وَإِنَّ عَلَیْکَ لَعْنَتِی إِلَى یَوْمِ الدِّینِ (38:78)

 

Yani:

Allah: "Hemen çık oradan, artık sen kovuldun."

 

"Ve elbette lanetim ceza gününe kadar senin üzerindedir." buyurdu.

 

Gerçi iblis cinlerdendi ve uzun yıllar itaat ve ibadet yüzünden meleklerin arasına alınmıştı, fakat Adem’e secde etme konusunda isyankar olması, ilahi emirlere karşı teslim olmadığını ve sırf kendi isteklerini yapmak ve yerine getirmek istediğini ortaya koydu. Aslında iblisin masalı, yaman ve yalçın bir dağı büyük çaba harcayarak tırmanan ve zirveye ulaşan, fakat ufak ve anlık bir gafletle ayağı kayan ve uçuruma yuvarlanan bir dağcının öyküsüne benzer. İblis de Allah tealaya itaatsizliği ve böylece kayması yüzünden kavuştuğu yüce konumu kaybetti ve ilahi kattan kovuldu. Bu ayetlere göre iblis ilahi kattan kovulmakla beraber kıyamet gününe dek ilahi laneti de üzerine aldı.

Burada bazılarının kafasında, bir tek itaatsizlik, o da sırf Allah tealaya değil de Adem’e secde etmemek gibi bir itaatsizlik için bu denli büyük bir ceza nasıl izah edilebilir, diye bir soru işareti oluşabilir. Bu soruya şöyle cevap verilebilir: İtaatsizlik yanlış ve hoş olmayan bir ameldir, fakat ondan daha beteri, bu itaatsizliği haklı göstermeye çalışmaktır. Nitekim Hz. Adem de Allah tealanın onun için hazırladığı cennet gibi bir bahçede itaatsizlik etti ve yasak meyveden yedi. Ancak Adem’le iblisin arasındaki fark, Adem’in yanlış amelini haklı göstermeye kalkışmamaktı. Bilakis Adem hemen özür dilemeye ve tevbe etmeye başladı. Dolaysıyla Allah teala da onun tevbesini kabul etti ve özel rahmetini ona sundu.

Bu ayeti kerimelerden şunu öğrenmekteyiz. Oysa iblis tevbe etmek ve af dilemek yerine yanlış amelini haklı göstermeye çalıştı ve bu yüzden ilahi laneti üzerine aldı.

Bu ayeti kerimelerden şunu öğrenmekteyiz.

1 – Kibir ve bencilliğin sonu, ilahi rahmet ve nimetlerden mahrum kalmaktan başka bir şey olamaz ve insanın düşmesine yol açar.

2 – Toplumun kötü insanları ve ilahi yasalara boyun eğmeyenler toplumdan dışlanmaları gerekir. Sorumlulukları dürüst ve mümin insanlara vermek şarttır.

3 – Şeytan sıfatlı insanlar haset, kin ve kibir gibi kötü sıfatları taşıyan insanlardır ve toplumda dışlanmaları ve aşağılanmaları gerekir.