Mayıs 17, 2020 20:52 Europe/Istanbul
  • Sarı yelekliler hareketi - 6

Fransa’da Sarı yelekliler hareketinin bu ülke için iktisadi tesirleri hakkında belirtilmesi gereken ilk nokta, bu hareketin Fransa ekonomisinin büyüme endeksinde Mart 2019 tarihine kadar yaklaşık 4 milyar avro olarak tahmin edilen yüzde 0.1’lik bir gerilemeye sebep olmasıdır.

Karayolları ve otobanların bazı teçhizatı ve özellikle hız kontrol kameralarının tahrip edilmesi, Sarı yelekliler hareketinden kaynaklanan bir başka hasar sayılır. Yine Cumartesi günlerinde bankalara ve ticari merkezlere saldırı ve yağma olayları ve araçların yakılması, Fransa’da en az 760 banka şubesi ve bazı ticari merkezlere ciddi zarar verdi, çok sayıda araç yandı. Mart 2019’a kadar zararların mali bedeli 200 milyon avro olarak açıklandı.

Sarı yelekliler hareketinin protesto eylemleri Fransa ekonomisinde en çok turizm sektörüne zarar verdi. Fransa bu hareket yüzünden uluslararası camiada imaj kaybına uğrayınca başta Asyalı ve Amerikalı turistler olmak üzere yabancı turist sayısında ciddi gerileme ile karşılaştı.

Fransa’nın yurt dışında turizmi için propaganda yapan Atout France ajansının raporuna göre Aralık 2018’de Paris’e gelen uluslararası uçak seferleri sayısında yüzde 10 azalma gerçekleşti. Şimdi ise korona virüs salgını yüzünden Fransa turizmi daha da zarara uğrayacağı anlaşılıyor.

Gerçekte Fransa’da Sarı yelekliler hareketinin sebebiyet verdiği olumsuzlukların ardından şimdi Paris yönetimi uluslararası camiayı Fransa’da güvenliğin temin edildiği ve normal hayat devam ettiği konusunda ikna etmesi gerekiyor.

Fransa’da 2019 yılının ilk çeyreğinde yabancı turist sayısı bir önceki yılın aynı dönemine oranla yüzde 18 azaldı, gerçi 2019’un yaz aylarında protestocu sayısında azalma yaşanmasının ardından turist sayısı 2018’in aynı dönemine oranla pek fahiş bir farklılık göstermedi, hatta Temmuz 2019’da turist sayısı Temmuz 2018’le hemen hemen eşit düzeyde oldu.

Sarı yelekliler hareketi iktisadi tesirlerinin yanı sıra Fransa için bazı sosyal tesirleri de oldu. Siyah yelekliler hareketi, Kırmızı fularlılar hareketi, ayrıca öğretmenler, polisler ve acil servis çalışanları gibi kesimlerin itiraz hareketleri, Sarı yelekliler hareketinin Fransa üzerindeki sosyal tesirlerinden bazılarıydı.

Siyah yelekliler adlı itiraz hareketi Fransa’da haklarının tanınmasını isteyen Afrikalı göçmenlerin hareketidir; zira bu kesim halâ Fransa’da ikamet tezkeresi alamadıklarını belirtiyor. Siyah yelekliler hareketi tarihî Pantheon binasını bir kaç saat işgal ederek Fransa Başbakanı Edouard Philippe’le görüşmek istediler, ancak Fransız Başbakan bu hareketin uygulamasına sert tepki gösterdi. Başbakan Edouard Philippe, Siyah yeleklilerin hareketini Fransa yasalarına aykırı niteleyerek, tarihî Pantheon binasını işgal eden tüm siyahilerin sınır dışı edilmelerini istedi.

Fransa’da ikamet tezkeresi alamayan Afrikalı göçmenler genellikle sokaklarda barınıyor.

Kırmızı fularlılar hareketi Kasım 2019’un sonlarına doğru ve Sarı yelekliler birçok otobanda baş döndüren vergilere ve Fransa toplumunun alt kesimlerinin düşük maaşına itiraz etmek üzere kapattıkları sıralarda başladı. Kırmızı fularlılar otobanların kapatılmasına itiraz etmek üzere bir kaç kez protesto eylemi düzenlediler, ancak bu eylemler pek ilgi görmedi.

Euronews’un 29 Ocak 2019’da yayımladığı haberine göre, kırmızı fularlılar Sarı yeleklilere muhalefet etmek için değil, radikalizm ve şiddete karşı çıkmak için sokaklara çıktıklarını belirtiyor. Kırmızı fularlılar Fransa’da geçmiş haftaların Cumartesi günlerinde yolların kapatılmasına ve şiddet hareketlerine karşı olduklarını belirtiyor.

Siyah yelekliler ve kırmızı fularlılar hareketlerinden başka Fransa’da çeşitli sınıfların ve grupların da itiraz hareketleri yükseliyor. Öğretmenlerin Fransa milli eğitim Bakanı Jean Mişel Blanke’nin eğitim sisteminde var olan birçok iş fırsatını kaldırmasıyla ilgili reform hareketine karşı çıkmaları ve öğrencilerden sınav almamaları bu iddianın ispatıdır. Yine Fransa polisinin protesto eylemi, öğretmen sınıfının maaş artışı talebi, ya da acil servis çalışanlarının Sarı yelekli yaralı sayısının artması yüzünden benzer talepte bulunması, hepsi Fransa’da Sarı yelekliler hareketinden etkilenerek başlayan itiraz hareketleridir.

Sarı yelekliler hareketi sosyal ve iktisadi tesirlerinin yanında Fransa’ya birçok medya mesajını da beraberinde getirmiştir. ABD Başkanı Donald Trump’ın Sarı yelekliler hareketi ile ilgili tweetleri ve yankıları bir yana, bu hareket dünya medyasında geniş yankı buldu.

Bazı uluslararası medya organları Sarı yelekliler hareketini sınıfsal mücadele ve 1789 Fransa ihtilalini çağrıştıran bir hareket olarak yorumladı. Irish Times gazetesi 20 Kasım 2018’da yayımladığı makalede Sarı yelekliler hareketini, Fransa halkı ile elit kesimi arasında bir mücadele telakki etti. Gazeteye göre, bu hareket aslında yüksek eğitimli, yüksek kültürlü ve Fransa’nın en iyi kolejinden mezun olan Emanuel Macron’a bir tepkidir.

Amerika’nın New York Times gazetesi ve İspanya’nın El Paris gazetesi de Sarı yelekliler hareketini Fransa’nın 21. Yüzyılda devrimi nitelediler. Almanya’da yayımlanan Frankfurter Allgemeine Zeitung gazetesi ise Paris ve Fransa’nın diğer kentlerinde yaşanan isyan hareketlerinin görüntülerini yayımlayarak Fransa’dan özel güvenlik şartlarında kin ve öfke ateşinde yanan ve görülmemiş bir şiddete duçar olan bir ülke olarak söz etti.

Gezetenin genel yayın yönetmeni N’koua Laurence şöyle diyor: Fransa Cumhurbaşkanı Macron ülkesinde gözetlediği reformları uygulamaktan başka bir şey düşünmüyor ve bu süreçte medyanın hedeflerine ulaşmasında etkili olabileceğini de umursamıyor. Macron hatta sendikalar, işverenler dernekleri ve diğer medeni derneklerin gücünü de dikkate almıyor. Kuşkusuz Macron’un üstten değişim politikası şimdiden hezimete uğramıştır.

İtalya basını da Sarı yelekliler hareketinin düzenlediği yürüyüşlerin görüntüleri ve bu bağlamda sansasyonel makaleleri yayımlayarak bu hareketi halk ayaklanması ve Fransa’yı kana bulayabilecek kapasitesi olan bir kıyam olarak tanıtıyor. Bir başka ifade ile İtalya medyası Fransa’da sınıfların arasındaki uçurumu ön plana çıkararak bu ülkeden bir yarımada görüntüsü sunmaya çalışıyor. İtalya’da iki gazete Fransa güvenlik güçlerinin kentlerde kontrolü sağladığını belirtirken, buna karşın Macron’un Sarı yelekliler hareketi ortaya çıktıktan sonra konumu sarsıldığını belirtiyor

İngiliz medyası ise Sarı yelekliler hareketini sürpriz olarak karşılamadı ve bu tür hareketlerin Fransızların geleneğine dayandığını belirtti. İngiliz basını İtalya basınından farklı olarak Macron’u genç bir Cumhurbaşkanı olarak takdir etti ve Fransa toplumunu reformları ile yeniden yapılandırabilecek Cumhurbaşkanı olarak tanıttı.

Bu arada Financial Times gazetesi Macron’un 10 Aralık 2018’de tutumunu değiştirmesi hakkında şöyle yazdı:

En başta reform için ileri hareketi Fransa halkının potansiyelinden yararlanacağı düşünülüyordu, fakat Macron cumhurbaşkanlığı seçimlerini kazandıktan sonra ülkeyi danışmanlarından bir gruba dayanarak yönetmeye karar verdi.

The Observer dergisi ise Sarı yelekliler hareketini şöyle yorumladı: Sarı yelekliler arasında Britanya’da Brexit’i isteyenlerin çoğunluğu oluşturması ile sonuçlanan korku, belirsizlik ve kendi kendine yabancılaşma gibi duyguların hakim olduğu anlaşılıyor.

Kanada’da yayımlanan The Globe and Mail gazetesi Sarı yelekliler hareketini yorumladığı raporunda bu hareketin Kanada gibi gelişmiş ülkelerde yaşanan durumla benzerliklerini masaya yatırdı. Gazetenin yazarlarından Guy Taillefer “Dünya sarıdır” başlıklı makalesinde şu ifadelere yer verdi: kentlerde yaşayan müreffeh elit kesim iklim değişikliği ile mücadele programlarını, bedelini çok zor ödeyebilecek durumda olan zayıf ve ortak kesimlere dayatmaya çalışıyor. Fransa yoksul bir ülke değildir ve bu hareketin ortaya çıkışını bu ülkede hakim olan geniş sosyal eşitsizlikte aramak gerekir.

Fransa’da Sarı yelekliler hareketinin medya alanında bir başka tesiri bağımsız gazetecilerin ve hareketin özel kameramanlarının tutuklanması ve ayrıca bazı gazetecilerin Cumartesi günleri Paris kentine girişine yasak getirilmesidir. Kuşkusuz bu durum Fransa’da ifade ve basın özgürlüğünün ihlali sayılır. Fransa milli basın sendikası bir açıklama yaparak bu konudan kaygı duyduğunu belirtirken, ifade özgürlüğünü savunan örgüt de euronews kanalına Nisan 2019’da yaptığı açıklamada artık basın yeleği bu sınıfı korumaya yetmediğini, zira örgüt üyeleri Fransa’da bu kesime yönelik görülmemiş şiddet uygulamasını rapor ettiklerini belirtti.

Sarı yelekliler hareketi Rus RT France haber kanalının muhatap sayısının büyük oranda artmasına da yol açtı. Paris basınında yayımlanan verilere göre 17 Kasım 2018 ila 10 Ocak 2019 tarihleri arasında bu kanalın yayımladığı video görüntüleri 28 milyon kişi tarafından izlendi. Bunun sebebi ise Kremlin destekli RT France kanalının en çok Sarı yelekliler hareketinin protesto eylemlerinden görüntü yayımlamasına bağlandı.

Kuşkusuz Sarı yelekliler hareketinin devam etmesi ve medya, sosyal ve iktisadi tesirleri Fransa yönetiminin icraatını Fransa ve dünya kamuoyunun gözünde zayıflatacaktır. Bu yüzden birçok uzman Cumhurbaşkanı Emanuel Macron politikalarını gözden geçirmesi ve belli bir sınıfın yerine Fransa halkının tümünün çıkarlarını gözetlemesi gerektiğine inanıyor.

İran’ın stratejik etüt merkezi Fransa meseleleri uzmanı Dr. Piruz İzedi şöyle diyor:

Macron iktisadi yapılarda reform hareketini, asla geri adım atmayacağı varsayımı ile uygulamaya başladı; ancak Sarı yelekliler hareketi Macron’u geri adım atmaya zorlayacak kadar büyüktü. Nitekim Macron asgari ücreti arttırdı, 2 bin avrodan daha az emekli maaşı alanların vergisini kaldırdı, fazla mesainin ücretini vergiden muaf tuttu; ancak bu tedbirlerin hiç biri Sarı yelekliler hareketini ikna etmedi. Bazıları kendiliğinden gelişen bu hareketi Fransa ihtilali veya 1968’de işçilerin de katıldığı ve bir ay içinde Fransa’yı felç eden ve iş sokaklarda barikat kurmaya ve sonunda General Degol’un istifasına sebebiyet veren öğrenci hareketine benzetiyor.

Görüşler