декабр 16, 2020 15:17 Asia/Tashkent
  • 16 -декабр БМТ Бош Ассамблеясида кимёвий қуролларни ишлаб чиқариш ва уни захирлашни тақиқловчи қарор қабул қилган кун

Кимёвий қуроллардан фойдаланиш халқаро шартомаларга биноан тақиқланган; аммо бу шартномалар нима мақсад ва қаднай шаклланган ва бу шартномалар қандай ижро этилмоқда?

Милодий 1917 йил 16 декабрда БМТ Бош Ассамблеяси киёвий ва миробиологик қуролларни ишлаб чиқариш, захиралаш ва уни ривожлантириш тақиқловчи ҳамда уни нобуд қилиш қарорини тасдиқлади. Иккинчи Жаҳон урушидан сўнг, кимёвий қурол-яроқлардан фойдаланиш билан қарши курашиш учун , жумладан "Женева 1925 протоколи" каби конвенция ва протоколлар имзоланди. Женева 1925 протоколи гарчи киёвий уруш востиларидан фойдаланишни ҳуқуқ нуқтаи назаридан тақиқласада, аммо унинг ишлаб чиқариш ва кўпайтириш жараёнининг олдини ололмайди. Шунинг учун 1972 йилда бир шартнома исзоландиким, унга биноан бу шартномага имзо қуйган мамлакатлар ҳеч қандай шароитда биологик уруш воситаларини ишлаб чиқариш ва уни захиралашдан қўл тортишни ўз зиммаларига олишди. 

1992 йилда Женевада  уруш востиларини ман этиш конфренцияси томонидан бошқа муҳим қадам қуйилди ва кимёвий уруш воситаларини тақиқловчи конвенция лойиҳаси тайёрланиб, БМТ ташкилотига тақдим этилди. Бу ойиҳа 1992 йил декабр ойида БМТ Бош Ассамблеясида бир овоз билан тасдиқланди. 

Кимёвий қуролларни тақиқловчи ташкилот

Бу конвенция тасдиқланишидан кейин кимёвий қуролларни ман этувчи ташкилот (OPCW) 1997 йилда кимёвий қурол-яроқлардан холи дунёга эришиш учун ўзаро ҳамкорлик шиори остида 192 аъзо билан ўз ишини бошлади. 

Қўшма Штатлар кимёвий қурол-яроқларни ишлаб чиқариш бўйича дунёдаги етакчи мамлакатлардан бири ва дунёдаги оммавий қирғин қилиш қуролларини ишлаб чиқариш бўйича энг ёмон кўрсатгичга эга. Америка Ветьнам урушида кенг кўламда кимёвий қурол-яроқлардан фойдаланди ва 300 мингга яқин одамларнинг ҳалок бўлишлари сабабига айланди. Юзлаб минг болалар бу қурол-яроқлар тасири остида ногирон дунёга келишди. 

Эрон низ кимёвий қурол-яроқларининг қурболаридан биридир. Саридашт биринчи жаҳон уруши ва кимёвий қурол-яроқларни ман этиш конвенцияси тасдиқланганидан кейин Ироқ баъс режими томонидан юклатилган урушнинг авжида тўрт марта кетма-кет киёвий бомбардимонга юзмаюз бўлган биричи шаўарлардан эди.  

Саддом баъс режимининг кимёвий ҳужумларида минглаб бегуноҳ инсонлар ҳалок бўлди, кўплари эса узоқ вақт касал бўлиб, Европа ва АҚШ томонидан Садом режимига совға қилинган кимёвий қурол ишлатиши натижасида даволаниб бўлмайдиган касалликларга дучор бўлишди. жисмоний жароҳат ва беморликларга гирифтор бўлишди. 

 

 

Ёрлиқ