декабр 29, 2021 13:19 Asia/Tashkent
  • Сардор Сулаймоний шаҳодатининг икки йиллигига махсус (2-қисм) Генерал Сулаймонийнинг АҚШ-Исроилнинг минтақани бўлиш режасини мағлуб этишдаги роли
    Сардор Сулаймоний шаҳодатининг икки йиллигига махсус (2-қисм) Генерал Сулаймонийнинг АҚШ-Исроилнинг минтақани бўлиш режасини мағлуб этишдаги роли

– Сўнгги ўн йилликда Ғарбий Осиё минтақаси саҳнасида кўплаб ўзгаришлар рўй берди. ИШИДнинг кучайиши мураккаб кун тартибига асосланган эди ва АҚШнинг Ироқдан чиқиши якунланган пайтда бошланган.

Минтақада беқарорлик режасини амалга ошириш ва янги режани рўёбга чиқариш учун АҚШ ва Исроилнинг бевосита кўмагида минтақада террорчилик гуруҳлари, жумладан ИШИД ташкил этилди. Аммо қаршилик кўрсатувчи давлатларнинг шиддатли кураши ва Сардор Сулаймонийнинг ақлли кураши бу машъум режани барбод қилди.

Кўп йиллар давомида Америка доиралари Сардор Сулаймонийни "супер душман" деб атаган. Бундай талқин кўпинча Тимес каби нуфузли нашрларда топилган. Икки йил кетма-кет Сардор Сулаймоний дунёнинг ўнта таниқли ҳарбий арбобларидан бири сифатида тилга олинди. Шундай қилиб, Сардор Сулаймонийнинг ўлдирилиши АҚШнинг юқори мартабали ҳарбий амалдорларининг зеҳният қатламларига кириб боришдан ташқари, Қўшма Штатлар учун "миллий хавфсизлик учун хатар"га ҳам айланди.

Бу ҳаракат аслида дунёда тинчлик, адолат ва қонун устуворлигига қарши ёвуз режа эди.

ИШИД такфирчи террор гуруҳи сионистик режим манфаатларини таъминлаш, АҚШнинг минтақанинг турли ҳудудларида гегемонлигини кенгайтириш, минтақанинг турли ҳудудларида тартибсизлик муҳитини яратиш мақсадида пайдо бўлганини ҳамма билади.

Бу борадаги муҳим нуқта, Сардор Сулаймонийнинг АҚШ ва Исроилнинг минтақани бўлиб ташлашдаги мағлубиятида тутган самарали роли бўлди. “Янги Яқин Шарқ” деб аталмиш режа Оқ уйда келишиб олинган эди. Аммо Сардор Сулаймонийнинг позицияси АҚШ режасини барбод қилди.

Сардор Сулаймонийнинг АҚШ ҳукумати ва “Доналд Трамп” томонидан шаҳид қилиниши Пентагон минтақадаги Эроннинг вазияти Генерал Сулаймонийсиз ҳам заифлашади, деган хулосага келганидан кейин содир бўлди. Генералнинг шаҳид бўлишидан тахминан бир ой олдин ёзилган ҳисобот Ироқдаги АҚШ ҳарбийларига қарашли таҳлилий марказ томонидан чоп этилган ва АҚШ террорчи кучлари қўмондонлиги остида Cентcомда акс этган.

Сардор шаҳид бўлганидан кейин Америка таҳлил марказида ҳам чоп этилган ушбу ҳисобот америкаликлар муқовиматнинг кетма-кет ғалабаларидан қаттиқ хавотирда эканликларини кўрсатади. Уларнинг суиқасд уюштиришдан мақсади Эроннинг минтақавий таъсирини тўхтатиш эди.

АҚШ ҳарбий разведка хизматининг шаҳид Сулаймонийни ўлдириш ҳақидаги қарорида рол ўйнаган яна бир нуқта Доналд Трампнинг ташқи сиёсатда “алоҳида муваффақият” кўрсатиш зарурати бўлди. Шундай қилиб, генерал Сулаймонийнинг ўлдирилиши Трампнинг ташқи сиёсатдаги муваффақиятини эслатиши мумкин. Генерал Сулаймоний шаҳид бўлгач, юқори мартабали демократ амалдорлар Трамп сайловда ғалаба қозониш учун, минтақадаги АҚШ кучларининг хавфсизлигини хавф остига қўйганини айтишди.

 

Генерал Сулаймоний ўзининг жиҳодчилик фаолияти давомида кўплаб ташкилотлар тузди ва шу тариқа катта салоҳият яратди. У яратган ташкилотлар иккита муҳим хусусиятга амал қилган. Бири чаққонлик ва минимал ишчи кучидан фойдаланиш, иккинчиси самарадорлик ва ҳаракат соҳасида ёрдам.

Мисол учун, у Сурия майдонига кирганида, Сурияга бостириб кирган ҳар хил душман давлатлар ва террористик гуруҳлар билан тўлган эди. Суриянинг шимолий, шарқий, ғарбий ва жанубий чегаралари мутлақо хавфсиз эмас ва терроризм учун транзит нуқтаси бўлиб, Сурия шаҳарларининг ҳеч бири зарур хавфсизликка эга эмас эди.

Унинг сиёсати Суриядаги можарони ривожлантириш эмас, балки Сурия хавфсизлигини барқарорлаштириш эди. Шу билан бирга, Америка режасини барбод қилди ва уни мағлуб этди. У Қаршилик жабҳасининг ютуқларини якунлаш ва Сурияда хавфсизликни чуқурлаштиришга замин яратди, бу Ироқ ва Сурия ўртасидаги хавфсизлик алоқасига боғлиқ эди.

Сардор Сулаймоний Ироқдаги халққа мурожаат қилди. “Ҳашд ал-шаъби”нинг ташкил топиши ҳам шундан иборат эди. Ушбу ҳаракат бошланишидан аввал Ироқ армияси ИШИДга қарши олиб борган амалиётларда оғир мағлубиятга учради. Кўп қурбонлар бўлди, аммо сезиларли ютуқлар йўқ эди. Ҳашд ал-шаъби  ташкилоти воқеалар ривожини Ироқ халқи фойдасига ўзгартирди. 100 000 дан ошиқ халқ сафарбарлик кучлари Ироқдаги турли гуруҳлардан тузилган.

Муқаддас Мудофаа фанлари ва таълим институти Сардор Сулаймоний шаҳидлигининг минтақавий мақсадларини тушунтиришда шуни таъкидлайди:Сардор Сулаймонийнинг шаҳид бўлишидан тахминан тўрт ой олдин минтақада муҳим салбий воқеа юз берди. Айнан Ироқ ва Ливандаги тартибсизликлар Эронга ҳам тарқалди. Бу давлатларнинг барча халқаро, минтақавий ва ички мухолифлари томонидан қўллаб-қувватланган бу митинглардан мақсад қаршилик кўрсатиш пайтида самарали сиёсий тизимларни ағдариш эди.

Ироқ АҚШ томонидан бутунлай босиб олинган кун; 300 минг ҳарбий ва хавфсизлик кучлари турли хил ҳарбий логистика жиҳозлари билан Ироққа кирди ва улар мамлакатнинг ҳарбий, хавфсизлик ва сиёсий тузилмаларини парчалашга қарор қилганлари учун уларнинг йўлида ҳеч қандай тўсиқ йўқ эди. Генри Киссинжер каби баъзи таниқли америкалик сиёсатчилар АҚШнинг Ироқни тўғридан-тўғри бошқариши камида 100 йил давом этишини таъкидлади, бу эса "васийлик"дан ҳам кўпроқ нарсани англатади.

Жей Гарнер ва Пол Бремер АҚШнинг Ироқдаги ҳарбий дастурини ҳам шунга яраша шакллантирдилар, албатта, уларнинг Ироқ устидан ҳукмронлик қилиш, Ғарбий Осиё минтақасидаги ҳукмронликни англатарди. Аммо АҚШнинг Ироқдаги режалари барбод бўлиши билан, АҚШ ташқи сиёсатининг Ветнамдаги мағлубиятдан кейинги энг аччиқ даври содир бўлди.

Муқаддас Мудофаа фан ва таълим институти Сардор Ҳож Қосим Сулаймоний шаҳодатининг йиллиги муносабати билан ўтказган таҳлилида шаҳид Сулаймоний Қўшма Штатлар учун “миллий хавфсизлик ташвиши”га айланганини таъкидлайди.

 

 

 

 

 

Ёрлиқ