Январ 11, 2022 21:20 Asia/Tashkent
  • Эрон бўйлаб саёҳат (7)

Ушбу дастурда биз Бужруд шаҳрига ташриф буюрамиз. Биз билан қолинг.

Лорестан ва унинг диққатга сазовор жойларини кўриш ҳар бир саёҳатчида ноёб хотирани яратади. Лористон шаҳарларининг ўзига хос ранг-баранг ҳидлари бор ва уларнинг ҳар бири Худо яратган гўзал табиати билан сайёҳларни лол қолдиради. Мисол учун, гўзал Бужруд шаҳри, у ҳақида ёзиш ва ўрганиш иноятдан холи эмас.

Бужруд шаҳрининг кириш қисми ҳар хил турдаги барбекю ва турли хил озиқ-овқат дўконлари билан ўралган майдондир. У ерда нонушта ва дам олиш учун, машинани тўхтатдик ва кейин биз Коперге дарасига бордик. Боружерднинг шимоли-ғарбидаги бу гўзал дарада кўп бурилишлари  бўлган доимий дарё бор, уни биз юрганимизда фақат пиёда ёки велосипедда кесиб ўтиш мумкин.

Коперге дараси

 

Дарёнинг икки томони тоза. Бу даранинг охири Копарге қишлоғидан бошланиб, Ванай деган ҳудудда тугайди. Бу дара алпинистлар учун энг яхши ва гўзал алпинизм маршрутларидан бири бўлиб, унда иккита иссиқ булоқ, тош кўприк ва яширин ғор ва ниш деб аталадиган ғор бор. Агар шимоли-ғарбдан жануби-ғарбга борсак, Фадак боғи кўнгилочар мажмуасини кўрамиз. Ушбу мажмуа Чагҳа дам олиш тепалигига қарайди. Бу боғ Бужруддаги энг катта шаҳар боғидир. Ушбу боғда Голруд дарёсининг суви билан тўлиб тошган учта бир-бирига боғланган кўллар мавжуд. Бу кўл Эроннинг ғарбий қисмидаги энг катта сунъий кўл ҳисобланади.

Биз Фадак боғига қараган Чаға тепалигига борамиз. Бу тепалик Бужруд томи номи билан машҳур ва гўзал дам олиш масканидир. Мен бу ердан шаҳарнинг гўзал манзарасини кўраман. Чаға тепалигида афсонавий ҳайкаллар бор эди, мен сўраганимда, Араш Камангире ҳайкали. Унинг ёнида ёввойи табиатнинг бир қатор ҳайкаллари бор эди. Чаға тепалигида сиз кўп юлдузли меҳмонхонани ва номаълум шаҳидларнинг гулзорини кўришингиз мумкин.

Бу кўнгилочар масканлардан сўнг тушлик қилиш учун шаҳардаги кабобхонага бордик, чунки Бужруд кабоби шу пайтгача еган кабобларимиздан фарқ қилади, деб эшитганимиз учун амалда бу фарқни ҳис қилиш учун бордик. Ростини айтсам, у шунчалик мазали ва сувли эдики, мен аввалги барча кабобларнинг таъмини унутдим. Гўштнинг янгилиги ва пишириш усули ва гўштни қовуриш миқдори бу минтақанинг махсус кабобларининг асосий сабабидир. Бир оз дам олгандан сўнг, биз гўзал Бужруд шаҳрининг диққатга сазовор жойларини томоша қилишни давом эттирдик. Биз Бужруддан 15 км жануби-шарқда жойлашган Бише Далан ботқоқли ҳудудига боришга қарор қилдик. Маҳаллий аҳоли уни Далун ўрмон ботқоқли ва маҳаллий ва кўчманчи қушлар ва арчаларнинг асосий яшаш жойларидан бири деб атайди, аммо ҳозир унинг бир қисми қишлоқ хўжалиги ерларига бағишланган.

Далун ботқоқлиги

 

Афсуски, бу ботқоқнинг дастлабки майдони 930 гектарни ташкил этган бўлса, ҳозирда 79 гектар қолган. Бу сув-ботқоқ ер ўзининг ноёб ўсимлик ва ҳайвонлар намуналарини оммавий офатлар туфайли йўқотди.

Шундан сўнг биз Ғарбий Эроннинг меъморий дурдоналаридан бири, яъни Бужруд масжидини кўриб чиқамиз. Бу масжид шаҳарнинг шарқида жойлашган. Йўлбошчининг сўзларига кўра, масжид ҳижрий ИИИ асрга тўғри келади ва эски оловли ибодатхона устига қурилган. Масжид гумбазининг ер сатҳигача бўлган баландлиги 20 метрни ташкил қилади ва кўринадики, бу масжид қурилган биринчи йилларда унинг устуни бўлмаган ва ҳижрий 1209 йилда унга шпаллар қўшилган. Бу бино сосонийлар меъморлиги ва ислом даври меъморчилиги уйғунлашган. Масжидга киргач, ғиштдан қурилган муҳташам нефлар ёнидан ўтиб, шеърлар ўйиб ёзилган 9 поғонали гўзал минбарга дуч келдик. Мен меъморчиликни яхши кўрадиган барча дўстларимга ушбу гўзал масжидни кўришни тавсия қиламан. Масжиддан кейин Имомзода Жафар (а.с.) ҳузурларига бордик. Бу Имомзода беш воситачи орқали шиаларнинг тўртинчи имоми Имом Зайналобидин (а.с.)га етиб боради.

Бу зиёратгоҳ шаҳарнинг жуда қадимги қабристони атрофида жойлашган бўлиб, у ердан куфий ёзувида ёзилган сопол идишлар топилган. Имомзоданинг бу услуби салжуқийлар даври меъморчилигига бориб тақалади ва у ердаги лавҳада мен ҳижрий 717 йил санасини кўрдим.

Бужруд масжиди

 

Шундан сўнг Камолиддин Табатабоийнинг тарихий уйига бордик. Бу уй Бужруддаги Садат Табатабоий оиласидан бўлган уламо Ҳож Оға Камолиддин Набавий Табатабоийга тегишли эди. Бу уй ғишт, кошин ва ёғоч эшик ва деразалардан қурилган. Бу уй Бужруддаги ягона музей бўлган Қожар даври ва маданий меросга оид ҳашаматли уйлардан музейга айлантирилган.

Табатабоий тарихий уйи

 

Бу уй 3 қаватли бўлиб, катта ҳовлиси, бир нечта навлари ва зал ва қироллик қароргоҳига эга. Унинг кириш эшиги узун йўлак шаклида бўлиб, отхонанинг кириш қисми ҳам худди шу қисмда жойлашган. Кириш зали катта ҳовлига олиб боради, унинг шимолий томонида асосий бино жойлашган. Бинонинг жанубий томони омборхона, ошхона ва ҳаммом учун мўлжалланган. Ғарбий томони Баҳорхоб ётадиган сув каналидир. Бинонинг шарқий томонида равоқли кўринишга эга баланд девор бор. Хоналар ва турар-жой бинолари ичидаги шип гипсли ва шифтга ҳошияланган. Хоналарда кўплаб расмларни кўриш мумкин, камина устидаги суратлардан бирининг ёнида рассом Неъматуллоҳ Нағаш номи ҳам ёзилган. Устоз Неъматуллоҳ Нағаш Бужруднинг моҳир рассомларидан бўлиб, бу асарни уч йил ичида яратган.

Шундан сўнг биз бир қисми эндигина кашф этилган Бужруд қалъасини кўргани бордик. Кўриниб турибдики, бинони қазиш жараёнида эски лой иншооти ва сув таъминоти тизими қолдиқлари тасодифан топилган.Ушбу тизим шаклида ундаги сув ва лойни тозалаш учун лойдан идишлардан фойдаланилган ва у сувни тозалаш ишини бажарган.

Бужруддаги қадимий сув таминоти тизими

 

Кўриниб турибдики, эски Бужруд шаҳри икки ҳимоя қатламига эга бўлиб, биринчиси бутун шаҳарни ўраб олган ва 57 та минорадан иборат бўлиб, ички қавати эса ҳукумат қалъаси учун махсус ҳимоя қатлами бўлган. Бу эски шаҳар ҳали очилмаган сирларга тўла бўлиб, эҳтимол келгуси йилларда маълум бўлади. Унинг кўплаб ҳудудлари сайёҳлар учун очиқ ва биз ҳозирча ўша қисмга этиб келдик.

Ниҳоят, маҳаллий аҳоли Раса деб атайдиган Бужруд бозорига бордик. Бозорда тўқувчилик ва пайпоқ цехлари, ип-калава, мис идиш-товоқлар, анъанавий матолар эътиборимизни тортди. Бужруд шаҳри бир олам тарихга, гўзал табиатга эга бўлса-да, биз муқаррар равишда бу шаҳарга саёҳатимизни якунлаб, йўлда бошқа шаҳарларга ҳам йўл оламиз.

 

 

 

 

Ёрлиқ