июл 27, 2022 23:18 Asia/Tashkent
  • Эрон бўйлаб саёҳат (82)

Дўстлар, саёҳатимиз давоми ва Мозандарон вилоятининг гўзал шаҳарларига ташриф буюриб, биз апелсин ва кулолчилик шаҳри бўлмиш Бобулга саёҳат қиламиз. Сизни ушбу гўзал тарихий шаҳарни биз билан бирга зиёрат қилишга таклиф қиламиз.

Бобул Мозандарон вилоятининг энг муҳим ва йирик шаҳарларидан биридир. Ҳижрий 8-асрда “Мамтир” деб аталган бу шаҳар бозорлари обод бўлганлиги сабабли “Бар Феруш” номи билан машҳур бўлиб, 1311-йилда Бобул деб аталган. Чунки унинг ғарбидан Бобул дарёси оқиб ўтади. Бобул шаҳри шимолдан Амир Қалъа ва Бобулсарга, жанубдан шарқий ва ғарбий Бандпи, шарқдан Қоимшаҳр ва Киаклага, ғарбдан Амол шаҳрига олиб боради. Бобул шаҳри кейинги йилларда ўзининг географик жойлашуви, денгизга яқинлиги ва қулай табиий шароити туфайли жадал ривожланди. Алоқа йўлларининг мавжудлиги, мўътадил иқлими ва жуда гўзал табиий ландшафтлари, қалин ўрмонлар билан қопланган тоғ этаклари ва Бобул дарёси бу ҳудудни Мозандарон вилоятининг энг муҳим сайёҳлик жойларидан бирига айлантирган. Ҳар йили баҳор ва ёз ойларида миллионлаб сайёҳлар Эроннинг шимолий шаҳарларига саёҳат қилишади ва Бобул шаҳри сайёҳлик марказларидан биридир. Ҳараз йўлидан Эроннинг шимолий шаҳарларига борар эканмиз, тоғ ҳавосининг тетиклантирувчи мулойимлиги, туманнинг гўзал рақси, Ванбоҳнинг беғубор ўрмонларининг сирлари, оқиб турган дарёларнинг юракни қувонтирувчи садоси, тоғнинг хушбўй ҳиди, йўл четида ўсган апелсин дарахтлари, буларнинг барчаси осойишталик ва тетиклик бахш этади. Шаҳарнинг тутуни ва шовқинидан қочган томошабинларнинг руҳи ва жонига тетиклик олиб келади. Ҳаётнинг кескинлиги бугунги шаҳар одамидан тортиб олган софлик.

Бобул шаҳри

Бобул шаҳри ўзининг ям-яшил ўрмонлари, атрофидаги кўплаб дарёлар ва шаршаралар каби ажойиб табиий диққатга сазовор жойлари билан машҳур бўлса-да, унда қимматли тарихий обидалар ҳам бор. Уларнинг энг муҳимларидан бири Имом Мусо Козим (а.с.) ўғилларидан бири “Имомзода Қосим (а.с.)”нинг мақбараси ҳисобланади. Исломнинг суюкли пайғамбарининг икки авлодининг қабри бўлган бу имомзода мақбараси ҳижрий 9 асрнинг қимматли асарларидан бири бўлиб, Остона қабри номи билан машҳур. Ушбу бино пирамида шаклидаги гумбазга эга. Мақбара ҳовлиси ичида иккита нафис ёғоч сандиқ ўрнатилган бўлиб, асосий сандиқ ҳижрий 888 йилга тегишли. Уни уста Аҳмад Нажар Саравий ясаган. Буни жуда қимматли бўлган ушбу мақбара саройнинг кириш эшиги ва нафис ёғоч сандиқида Эрон санъатининг ўта олис даврлардаги дурдоналари услубида кўриш мумкин.

Бобул кўплаб тарихий обидаларнинг кўриниши бўлиб, улардан бири Бобул дарёсида жойлашган Муҳаммад Ҳасанхон кўприги деб аталади. Бу кўприк ҳижрий 526—558-йилларда сопол ғиштдан қурилган бўлиб, ҳижрий 12-аср ўрталарида Муҳаммад Ҳасан Хон Қожар унга ўзгартириш ва таъмирлаш ишларини олиб бориб, кўприкни ўз номидан Муҳаммад Ҳасанхон кўприги деб атаган.

Кўприк дарё сатҳидан 11 метр баландликда, узунлиги 140 метр, эни 6 метр бўлиб, 7 та асосий камар ва  ҳамда 2 та ёрдамчи камардан иборат. Бу миллий асарнинг хусусиятларидан бири Бобулнинг ғарбий ва шарқий қисмлари ўртасидаги энг катта алоқа йўли бўлиб, у Сафавийлар даври бинолари меъморчилигидан олинган меъморчилиги билан бирга уни муҳим ва қимматли қилган.

Муҳаммад ҳасанхон кўприги

Бобул хазинаси номи билан машҳур Бобул музейи,  шаҳрдаги маданий-тарихий сайёҳлик диққатга сазовор жойларидан биридир. Музей биноси қўнғироқ минораси шаклида бўлиб, у ертўлани ўз ичига олган уч қаватдан иборат бўлган Европа меъморчилиги услубидан бутунлай таъсирланган. Бинонинг асосий кириш эшиги жанубга қараган бўлиб, кириш йўлакнинг икки томонида хоналар мавжуд. Ўрта залнинг ўртасида жойлашган зинапоя орқали қаватларга кириш мумкин. Иккинчи қават биринчи қаватга ўхшаб қурилган ва бинонинг томи габла кўринишида бўлиб, унинг устига гумбаз шаклидаги осмон нури ўрнатилган бўлиб, у чордоқни вентиляция қилишни ҳам амалга оширади.

Ҳижрий 1374-йилда бу бино Мазандарон маданий мерос бўлимига маданий фойдаланиш учун берилган, 1375-йилда эса реставрация ва таъмирдан сўнг Бобул хазинаси сифатида очилган ва археология ва антропология бўлимлари билан тўрт йил давомида очиқ бўлган. У 1382-йилда Мозандаронда давлат секторининг ягона антропологик музейи сифатида иш бошлаган ва ниҳоят 1388-йилда таъмирдан сўнг Бобул тарихи музейига айланган. Бобул шаҳар тарихи музейи ўз ҳудудининг барча тарихий, маданий ва ижтимоий жиҳатларини қамраб олган ва намойиш этадиган маҳаллий музейлардан биридир. Ушбу музейда вақтинчалик кўргазма, кутубхона ва тарихий ҳужжатлар маркази ҳамда маданий маҳсулотлар омбори каби жойлар мавжуд бўлиб, кўргазма мазмуни жиҳатидан археология, антропология ва анъанавий санъат бўлимларига бўлинган. Археология бўлими тарихдан олдинги, тарихий ва исломий даврларга оид асарларни ўз ичига олади. Бу хазинанинг тарихдан олдинги энг қадимий ашёлари қаторида милоддан аввалги 5-минг йилликларга оид сопол идишлар ва Хесар Дамғон тепалиги, Ипак Кошони ва Шушдан эрамиздан аввалги 4—3-минг йилликларга оид ўйиб ишланган сопол идишлар бор. Милоддан аввалги 2 минг йиллик охири ва И минг йиллик бошидан Парфия ва Сосонийлар давригача қолган лойдан ясалган ҳайкалчалар, бронза қуроллар, тош идишлар, тарихий давр безаклари, сирланган сопол идишлар, сув идишлари ва ислом даври безаклари, шунингдек мозаикалар ва Зарин ушбу бўлимнинг бошқа диққатга сазовор жойларидан биридир. Ушбу объектларнинг аксарияти Мозандароннинг Беҳшаҳр, Сори, Ғам Шаҳр, Нека ва Нур каби қадимий ҳудудларидан олинган бўлиб, улар Эрон шимолидаги қадимий ҳудудларнинг узоқ давом этган цивилизациясини ифодалайди.

Бобул музейи

Бобул шаҳрида ҳам чиройли қасрлар бор. Бобул шаҳрининг жанубида, ҳозир Мозандарон вилояти тиббиёт университети жойлашган гўзал ва мусаффо боғ ичида “Бобул шоҳ саройи” деб номланган тарихий, муҳташам ва ҳашаматли бино жойлашган. олди Қайд этилган қаср паҳлавийлар даврига тегишли бўлиб, сарой икки қаватдан иборат бўлиб, кўплаб хоналари ва кўплаб залларидан иборат бўлиб, унинг қурилишидаги ажойиб хусусиятлардан бири - гўзал ва бадиий шляпа шаклида бажарилган гўзал ва ҳайратланарли безаклардир. Тош бу ҳашаматли саройда энг кўп ишлатиладиган материал бўлиб, унинг ташқи ва ички қисмидаги безакларни камроқ шунга ўхшаш биноларда топиш мумкин. Қизиғи шундаки, сарой ҳудудининг ғарбий томонида ва қирол саройи қурилиши билан бир вақтда саккиз бурчакли шаклда ва икки қаватли "Бобул саройи минораси" деб номланган яна бир бино қурилган бўлиб, унинг иккинчи қавати. биринчи қаватидан кичикроқ. Бу асар тарихда.1352-йил 8-январда 1528-рақами билан Эрон миллий асарларидан бири сифатида рўйхатга олинган.

Бобул саройи

Бобул шаҳрида Эрон шимолидаги бошқа шаҳарлар каби кўплаб маҳаллий ва кундалик бозорлар мавжуд, бироқ бўйра сотувчилар маҳалласида жойлашган бу бозорлардан бири бошқа маҳаллий бозорлардан фарқ қилади. Маҳаллий аҳоли орасида эски бозор ёки “Пайшанба бозори” деб аталадиган бу бозор авваллари бўйра сотиладиган жой бўлган бўлса, бугунги кунда мева-сабзавотлардан тортиб, тузланган бодринглар, маҳаллий таомлар ва ҳунармандчилик маҳсулотларигача бўлган барча нарсаларни шу бозордан топиш мумкин. Пайшанба бозори Бобул бозори сайёҳлар ва эсдалик совғалари сотиб олиш учун жозибали жой.

Азиз дўстлар, Бобил атрофидаги қишлоқлардаги табиий диққатга сазовор жойлар ҳақиқатдан ҳам гўзал ва ҳайратланарли ва дастур муддати чекланганлиги сабабли бу диққатга сазовор жойларнинг барчасини таништириш имкони йўқ. Шунинг учун биз Бобул шаҳрига ташрифимизни Бабол шаҳрининг машҳур табиий сайёҳлик жойларидан бири бўлган "Азруд иссиқ булоғи" билан таништириш билан якунлаймиз.

Азоуд иссиқ булоғи

Азруд иссиқ булоғи Ари қишлоғида, Бобулдан 33 километр жануби-шарқда жойлашган. Кўп шифобахш хусусиятларга эга бўлган бу табиий аттрацион гўзал ўрмон водийси ўртасида ва ғувиллаган дарё бўйида жойлашган бўлиб, ажойиб манзарага эга бўлиб, атрофига доимо сайёҳлар ва табиат ихлосмандларини тўплайди. Бу табиат ҳодисаси ҳақида қизиқарли нуқталардан бири унинг ер қаъридан қайнаб, кичик ҳовуз ҳосил қилган фируза рангидир. Бу иссиқ сув таркибидаги олтингугурт бирикмалари туфайли тери муаммолари, ревматизм ва бўғимларда оғриқли беморлар учун жуда фойдали ва қимматлидир.

Эрон бўйлаб саёҳат (81)

Ёрлиқ